Ολοένα και περισσότερες επιστημονικές έρευνες επιβεβαιώνουν αυτό που συχνά αρνούμαστε να αποδεχθούμε: ότι η αδράνεια όχι μόνο δεν είναι χαμένος χρόνος, αλλά μπορεί να είναι πηγή ηρεμίας, έμπνευσης και δημιουργικότητας.
Κι όμως, οι περισσότεροι από εμάς υποτιμούμε το πόσο λυτρωτικό μπορεί να είναι να αφήνουμε τον χρόνο να κυλά χωρίς να κάνουμε απολύτως τίποτα. Αντί να βυθιστούμε στις σκέψεις μας, έστω κι αν αυτό φέρνει μια πρόσκαιρη πλήξη, νιώθουμε την ανάγκη να εφεύρουμε μια δουλειά για να γεμίσουμε το κενό.
Σε μια μελέτη του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, οι συμμετέχοντες προτιμούσαν να υποστούν ήπιο ηλεκτροσόκ από το να μείνουν αδρανείς, μόνοι με τις σκέψεις τους για μόλις 6 έως 15 λεπτά. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό εύρημα που αναδεικνύει το πόσο άβολη μας είναι η σιωπή και η απραξία.
Η Γκαμπριέλ Τρίνορ, συγγραφέας του βιβλίου The 1% Wellness Experiment, εξηγεί ότι για πολλούς ανθρώπους η ιδέα του να μείνουν αδρανείς δεν περνά καν από το μυαλό τους. «Σήμερα υπάρχει πάντα κάτι που μπορεί να μας απασχολήσει. Είμαστε διαρκώς συνδεδεμένοι με τον έξω κόσμο», σημειώνει.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι διαρκείς ειδοποιήσεις, η ανάγκη να γεμίσουμε κάθε λεπτό μας με κάτι «παραγωγικό», δημιουργούν μια πραγματικότητα που δεν αφήνει χώρο για παύσεις.
«Διαρκώς προσπαθούμε να στριμώξουμε τα πάντα στις ήδη γεμάτες ημέρες μας», προσθέτει.
Η ενοχή που συνοδεύει την αδράνεια
Αυτός ο αγώνας να είμαστε συνεχώς παραγωγικοί, συνδέεται συχνά με ένα αίσθημα ενοχής. Το να φαίνεται κανείς απασχολημένος έχει μετατραπεί σε ένδειξη κύρους, ακόμα και ηθικής ανωτερότητας.
Ταυτόχρονα, υπάρχει η πίεση να ανταποκριθούμε σε μια σειρά από κοινωνικούς ρόλους. Να είμαστε καλοί γονείς, παιδιά, φίλοι, εργαζόμενοι. Αυτή η συσσωρευμένη προσδοκία καθιστά δύσκολη την αποδοχή του να μείνουμε για λίγο… χωρίς να κάνουμε τίποτα.
Τι συμβαίνει όμως στον εγκέφαλό μας τις στιγμές της αδράνειας και της πλήξης;
Σύμφωνα με τους ειδικούς, όταν δεν υπάρχει εξωτερικό ερέθισμα, ο εγκέφαλος στρέφεται εσωτερικά, ψάχνοντας για νοητική διέγερση.
Αυτό το είδος «νοητικής περιπλάνησης» και ονειροπόλησης έχει συνδεθεί άμεσα με τη δημιουργικότητα. Κατά τη διάρκεια αυτών των στιγμών, ενεργοποιείται το λεγόμενο προεπιλεγμένο δίκτυο λειτουργίας του εγκεφάλου (default mode network). Πρόκειται για μια κατάσταση ημισυνείδησης που επιτρέπει στο μυαλό να κάνει απρόσμενες συνδέσεις και να παράγει ιδέες που δεν θα ξεπετάγονταν σε πιο οργανωμένες, λογικές στιγμές.
Πώς να ενσωματώσουμε την αδράνεια στη ζωή μας
Ένα σημαντικό σημείο που πρέπει να τονιστεί, είναι ότι η αδράνεια δεν είναι απλώς «να κάνεις τίποτα» με παθητικό τρόπο, όπως το να βλέπεις τηλεόραση ή να σκρολάρεις μέσα σε κοινωνικά δίκτυα, που στην πραγματικότητα ενεργοποιούν τον εγκέφαλο και τον κρατούν σε κατάσταση συνεχούς διέγερσης.
Αντίθετα, πρέπει να επιτρέψουμε στο μυαλό να περιπλανηθεί ελεύθερα, χωρίς στόχο, ώστε να επωφεληθεί πραγματικά από αυτή την «εσωτερική εξερεύνηση».
Ακολουθούν μερικοί τρόποι για να ενσωματώσουμε περισσότερες στιγμές ηρεμίας στην καθημερινότητά μας:
- Επαναπροσδιορίστε την έννοια του «τίποτα»: Αυτό που μπορεί να εκληφθεί ως «μη παραγωγικό» για τους υπόλοιπους μπορεί για τον καθένα προσωπικά να εξακολουθεί να έχει βαθιά νόημα και να προσφέρει ικανοποίηση.
- Εκμεταλλευτείτε τον χρόνο αναμονής: Αντί να ελέγχετε το κινητό σας κάθε φορά που περιμένετε σε μια ουρά, αφιερώστε λίγα λεπτά για να αναπνεύσετε και να χαλαρώσετε.
- Προγραμματίστε τον χρόνο ηρεμίας: Εντάξτε τις στιγμές ξεκούρασης στις προτεραιότητές σας, όπως θα κάνατε με οποιαδήποτε άλλη υποχρέωση.
- Αποδεχτείτε την αμηχανία: Στην αρχή, η αδράνεια μπορεί να μοιάζει άβολη, αλλά αν την υιοθετήσετε, θα διαπιστώσετε πόσο αναζωογονητική μπορεί να γίνει.
