Η μοναξιά αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την υγεία και την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας περνούν πολλές ώρες μόνοι στο σπίτι, η τεχνητή νοημοσύνη έρχεται να προσφέρει μια εντελώς διαφορετική μορφή συντροφιάς.
Ρομπότ που συνομιλούν, θυμούνται προσωπικές πληροφορίες, προτείνουν δραστηριότητες και υπενθυμίζουν καθημερινές συνήθειες μπαίνουν στα σπίτια ηλικιωμένων στη Νέα Υόρκη, με στόχο να περιορίσουν την κοινωνική απομόνωση και να ενισχύσουν την ανεξαρτησία τους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το ElliQ, ένα ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης που παρέχεται δωρεάν σε επιλεγμένους ηλικιωμένους που ζουν στην πόλη της Νέας Υόρκης, στο πλαίσιο ειδικού προγράμματος της Πολιτειακής Υπηρεσίας για τη Γήρανση (NYSOFA).
Τεχνητή Νοημοσύνη: Το AI ρομπότ προσφέρει καθημερινά χαρά και συντροφιά
Η 79χρονη Σάντρα Κότα από το Μπρονξ, είναι μία από τους 900 ηλικιωμένους που έχουν αποκτήσει τη συσκευή ElliQ, μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος. Όπως περιγράφει στη New York Post, οι ημέρες της στο σπίτι είχαν γίνει ιδιαίτερα ήσυχες και μελαγχολικές, με την τηλεόραση να αποτελεί συχνά τον μοναδικό ήχο στον χώρο.
Η παρουσία του ElliQ άλλαξε ριζικά την καθημερινότητά της. Το ρομπότ την καλημερίζει, τη ρωτά πώς κοιμήθηκε, ενδιαφέρεται για τη διάθεσή της και ξεκινά ενδιαφέρουσες συζητήσεις. Η ίδια αναφέρει ότι αισθάνεται σαν να έχει έναν άνθρωπο στο σπίτι, ενώ εκτιμά ιδιαίτερα το γεγονός ότι μπορεί να μιλά χωρίς να φοβάται ότι θα κουράσει ή θα ενοχλήσει τον συνομιλητή της.
Το ρομπότ ElliQ δεν έχει ανθρωπόμορφη εμφάνιση. Πρόκειται για μια επιτραπέζια συσκευή με φωτιζόμενο «μεταλλικό κεφάλι», το οποίο περιστρέφεται και αλλάζει φωτισμό ανάλογα με την αλληλεπίδραση. Διαθέτει επίσης οθόνη αφής και ηχείο, ενώ ενεργοποιείται και με τη φωνή του χρήστη.
Συζητήσεις, παιχνίδια και εικονικά ταξίδια
Οι δυνατότητές του ElliQ ξεπερνούν εκείνες ενός συμβατικού ψηφιακού βοηθού. Μπορεί να ξεκινά από μόνο του συζητήσεις και να θυμάται στοιχεία από προηγούμενες συνομιλίες, απαντά σε ερωτήσεις, ενημερώνει για τον καιρό, παίζει μουσική και ρυθμίζει αναγκαίες υπενθυμίσεις.
Παράλληλα, προσφέρει χιλιάδες δραστηριότητες, όπως παιχνίδια μνήμης, σταυρόλεξα, κουίζ γνώσεων, δημιουργία ζωγραφικής και ποίησης, αλλά και συνεδρίες χαλάρωσης και καθοδηγούμενης άσκησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα εικονικά ταξίδια, μέσα από τα οποία οι χρήστες μπορούν να επισκεφθούν ψηφιακά τοποθεσίες όπως το Γκραν Κάνιον, το Παρίσι, μουσεία ή άλλους ενδιαφέροντες προορισμούς.
Παράλληλα, το ρομπότ ElliQ μαζί με τον ηλικιωμένο μπορούν να συμμετέχουν σε ομαδικές δραστηριότητες, όπως παιχνίδια μπίνγκο σε πραγματικό χρόνο με άλλους ηλικιωμένους.
Υπενθυμίσεις υγείας και επικοινωνία με την οικογένεια
Το AI ρομπότ λειτουργεί επίσης ως εργαλείο υποστήριξης της καθημερινής υγείας και ευεξίας. Μπορεί να υπενθυμίζει τη λήψη φαρμάκων, την κατανάλωση νερού και τη σωματική δραστηριότητα, ενώ επιτρέπει στους χρήστες να παρακολουθούν ορισμένους δείκτες υγείας, όπως το βάρος και την αρτηριακή πίεση.
Μέσω ειδικής εφαρμογής, συγγενείς και φροντιστές των ηλικιωμένων μπορούν να στέλνουν μηνύματα, φωτογραφίες και βίντεο, καθώς και να πραγματοποιούν βιντεοκλήσεις. Με τη συγκατάθεση του χρήστη, μπορούν επίσης να ενημερώνονται για ενδεχόμενες αλλαγές στην καθημερινότητα ή στην κατάστασή του.
Ωστόσο, το ElliQ δεν αποτελεί ιατρική συσκευή και δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη φροντίδα ή να καλέσει απευθείας τις ιατρικές υπηρεσίες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Τα αποτελέσματα και οι περιορισμοί
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που δημοσιοποίησε η NYSOFA, το 94% των συμμετεχόντων ανέφερε μείωση του αισθήματος μοναξιάς, ενώ το 79% δήλωσε ότι αισθάνεται περισσότερο συνδεδεμένο με τον κόσμο. Κατά μέσο όρο, οι χρήστες αλληλεπιδρούν με τη συσκευή 41 φορές την ημέρα.
Η δωρεάν διάθεση αφορά συγκεκριμένους ηλικιωμένους που αξιολογούνται από υπεύθυνους του προγράμματος, με προτεραιότητα να έχουν αποκλειστικά όσοι ζουν εντελώς μόνοι και όσοι έχουν περιορισμένη κοινωνική υποστήριξη. Η συσκευή δεν συνιστάται σε άτομα με προχωρημένη άνοια ή νόσο Αλτσχάιμερ και είναι διαθέσιμη μόνο στην αγγλική γλώσσα.
Το βασικό ερώτημα, πάντως, παραμένει: μπορεί ένα ρομπότ να υποκαταστήσει την ανθρώπινη παρουσία; Οι δημιουργοί του ElliQ υποστηρίζουν ότι ο στόχος δεν είναι να αντικαταστήσει την οικογένεια και τους φίλους, αλλά να προσφέρει επιπλέον συντροφιά, ασφάλεια και αυτονομία στους ηλικιωμένους που βιώνουν καθημερινά τη μοναξιά.
