Νόμος Κατσέλη: Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έδωσε ξεκάθαρη κατεύθυνση για τον τρόπο με τον οποίο θα υπολογίζονται οι τόκοι στα «κόκκινα» δάνεια όσων έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, υιοθετώντας τη θέση των δανειοληπτών δίνοντας τους μεγάλη ανάσα.
Με πλειοψηφία 35 ψήφων έναντι 12, οι ανώτατοι δικαστές έκριναν ότι οι τόκοι δεν πρέπει να υπολογίζονται επί του συνολικού οφειλόμενου ποσού, αλλά επί της εκάστοτε μηνιαίας δόσης που έχει καθοριστεί με δικαστική απόφαση. Η κρίση αυτή ανατρέπει την πρακτική που προωθούσαν εταιρείες διαχείρισης και funds, τα οποία υποστήριζαν ότι ο τοκισμός πρέπει να γίνεται στο σύνολο της οφειλής, οδηγώντας σε σημαντική επιβάρυνση των οφειλετών.
Τι σημαίνει για κάθε πλευρά:
Για τους Δανειολήπτες:
Δικαίωση: Η απόφαση ορίζει ότι οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου.
Οικονομική Ελάφρυνση: Περίπου 350.000 δανειολήπτες γλιτώνουν από υπέρογκες επιβαρύνσεις που θα καθιστούσαν τη ρύθμισή τους μη βιώσιμη.
Ασφάλεια: Δημιουργείται ένα «δίχτυ προστασίας» που εμποδίζει τους πιστωτές να απαιτούν ποσά πολλαπλάσια της αρχικής ρύθμισης.
Για τις Τράπεζες και τους Servicers:
Τέλος στην Πρακτική Ανατοκισμού: Σταματά η πρακτική επιβολής τόκων στο σύνολο της οφειλής, η οποία οδηγούσε σε υπερχρέωση ακόμα και μετά τη δικαστική απόφαση.
Δεσμευτικότητα: Η απόφαση του Αρείου Πάγου είναι δεσμευτική για όλα τα κατώτερα δικαστήρια και τους servicers, υποχρεώνοντάς τους να αναπροσαρμόσουν τις απαιτήσεις τους.
Οικονομικό Κόστος: Τα funds και οι τράπεζες θα έχουν λιγότερα έσοδα από τόκους σε σύγκριση με τους αρχικούς τους υπολογισμούς, χωρίς ωστόσο η απόφαση να επηρεάζει την αξία των mezzanine ομολόγων του σχεδίου «Ηρακλής».
ορίσει μια βασική δόση κεφαλαίου περίπου 277,78 ευρώ. Με τον τρόπο που υπολόγιζαν οι πιστωτές, ο τόκος του μήνα έβγαινε επί του συνόλου της οφειλής τα 100.000 επί 5% διά 12
μήνες, αποτέλεσμα 416,67 ευρώ. Τώρα, με την απόφαση του Αρείου Πάγου, πάλι η βασική δόση είναι 277 ευρώ, όμως ο τόκος υπολογίζεται στο ποσό της δόσης, βγαίνει στα 13,85 ευρώ
και η τελική δόση που θα πληρώσει ο δανειολήπτης δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ. Σε όρους βιωσιμότητας δανείου, οι δύο τρόποι υπολογισμού των τόκων, είναι διαφορετικοί, όπως η μέρα
με τη νύχτα.
Αλλες περιπτώσεις:
Πριν: Ο τόκος υπολογιζόταν στα 100.000€ (π.χ. με επιτόκιο 3%, ο τόκος ήταν ~250€/μήνα, άρα η δόση των 200€ δεν κάλυπτε καν τους τόκους και το χρέος αυξανόταν).
Μετά: Ο τόκος υπολογίζεται στα 200€. Ο επιπλέον τόκος είναι πλέον μηδαμινός (περίπου 0,50€), και το χρέος βαίνει προς εξάλειψη.
Δανειολήπτης με συνολική οφειλή 100.000€ και μηνιαία δόση 277,78€:
Περίπτωση Μικρότερης Οφειλής: Δανειολήπτης με δόση 100€:
Πριν: Μπορούσε να χρεωθεί με τόκους 150€ ή 200€, καθιστώντας τη δικαστική ρύθμιση «δώρο άδωρο».
Μετά: Η δόση παραμένει στα επίπεδα που άντεχε ο οφειλέτης, χωρίς τον κίνδυνο να βρεθεί ξανά «κόκκινος» λόγω τοκοφορίας
Η υπόθεση αφορά περίπου 350.000 δανειολήπτες σε όλη τη χώρα και έχει άμεσο αντίκτυπο στον τρόπο εφαρμογής των δικαστικών αποφάσεων που εκδόθηκαν στο πλαίσιο του νόμου 3869/2010. Καθοριστική θεωρείται η εισήγηση του αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, Σωτήρη Πλαστήρα, ο οποίος τάχθηκε υπέρ της ερμηνείας ότι το επιτόκιο πρέπει να εφαρμόζεται στη μηνιαία δόση και όχι στο συνολικό κεφάλαιο. Στην ίδια κατεύθυνση είχε κινηθεί και η πρώην εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, κατά τη συζήτηση του προδικαστικού ερωτήματος.
Το θέμα έφθασε στο ανώτατο δικαστήριο από το Ειρηνοδικείο Ιωαννίνων, ενώ δεκάδες δικαστήρια σε όλη την επικράτεια αποφάσιζαν διαφορετικά για τον υπολογισμό των τόκων. Πλέον, εφόσον ληφθεί οριστική απόφαση από το Ανώτατο Δικαστήριο, όλα τα υπόλοιπα δικαστήρια θα ακολουθούν τον «μπούσουλα» που θα δώσει ο Αρειος Πάγος.
Η απόφαση εκκρεμούσε εδώ και περίπου ένα χρόνο, ενώ στη δίκη που διεξήχθη, τον Φεβρουάριο του 2025, η τότε εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, είχε ταχθεί υπέρ των δανειοληπτών, εισηγούμενη οι τόκοι να υπολογίζονται στη μηνιαία δόση και όχι στο σύνολο της οφειλής. Ειδικότερα κατά την εκδίκαση της υπόθεσης, η κ. Αδειλίνη μεταξύ άλλων είχε σημειώσει πως «βασικό κριτήριο συνιστά η διασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης του οφειλέτη και της οικογένειάς του, ο συνδυασμός της μεγαλύτερης κατά το δυνατόν ικανοποίησης των πιστωτών με τη βασική προστασία της προσωπικής αξιοπρέπειας και, συνακόλουθα, την εξασφάλιση και διατήρηση ενός στοιχειώδους επιπέδου διαβίωσης του οφειλέτη και των προστατευόμενων μελών της οικογένειάς του».
Όπως είχε τονιστεί και στη δίκη από συνηγόρους εταιριών που έχουν αγοράσει κόκκινα δάνεια, από τη στιγμή που η απόφαση του Αρείου Πάγου τάχθηκε υπέρ της άποψης οι τόκοι να υπολογίζονται στη δόση κατά μήνα και όχι στο σύνολο της οφειλής, τότε τα δάνεια αυτά στην ουσία τους θα καταστούν σχεδόν άτοκα, προκαλώντας δικαστικές αντιδράσεις με αγωγές από εκείνους τους δανειολήπτες που πλήρωσαν κανονικά τις δόσεις τους με άλλον υπολογισμό. Σε κάθε περίπτωση η απόφαση της Ολομελείας παράγει, εκ των πραγμάτων, σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, αφού το κρινόμενο θέμα αφορούσε περί τους 350 χιλιάδες δανειολήπτες, αλλά και τις εταιρείες που διαχειρίζονται τα χιλιάδες κόκκινα δάνεια.
