Ριζική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο δίνονται και ελέγχονται τα κοινωνικά επιδόματα φέρνει το Μητρώο Παροχών, ο νέος κεντρικός μηχανισμός που περνά υπό τον έλεγχο της ΑΑΔΕ και φιλοδοξεί να βάλει τέλος σε ένα σύστημα αποσπασματικών χορηγήσεων και περιορισμένων διασταυρώσεων.
Για πρώτη φορά, το Δημόσιο επιχειρεί να συγκεντρώσει σε μία ενιαία ψηφιακή βάση όλες τις παροχές που λαμβάνει κάθε πολίτης, αποκτώντας συνολική εικόνα για επιδόματα, ενισχύσεις και λοιπές παροχές ανεξαρτήτως φορέα.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που βρίσκεται σε εξέλιξη, το Μητρώο Παροχών αναμένεται να τεθεί σε πιλοτική λειτουργία μέσα στο προσεχές διάστημα, με αρχική εφαρμογή σε βασικές κατηγορίες επιδομάτων ώστε να δοκιμαστούν οι διασταυρώσεις και οι ροές δεδομένων. Η πλήρης ενεργοποίησή του τοποθετείται χρονικά στα μέσα ή το αργότερο το φθινόπωρο του 2026, οπότε και θα έχει ολοκληρωθεί η διασύνδεση όλων των εμπλεκόμενων φορέων και πληροφοριακών συστημάτων. Μέχρι τότε, το έργο «χτίζεται» βήμα-βήμα, με προσαρμογές, τεχνικές δοκιμές και σταδιακή ένταξη παροχών.
Η ανάγκη για ένα τέτοιο εργαλείο προκύπτει από το ίδιο το σημερινό τοπίο των κοινωνικών ενισχύσεων. Επί χρόνια τα επιδόματα χορηγούνται από διαφορετικά υπουργεία, οργανισμούς και φορείς, με ξεχωριστές πλατφόρμες, διαφορετικά κριτήρια και περιορισμένη μεταξύ τους επικοινωνία. Το αποτέλεσμα ήταν το κράτος να μη διαθέτει σε πραγματικό χρόνο πλήρη εικόνα για το τι λαμβάνει συνολικά ένας δικαιούχος. Οι έλεγχοι γίνονταν εκ των υστέρων, συχνά αποσπασματικά, και σε αρκετές περιπτώσεις με μεγάλη χρονική καθυστέρηση.
Αλλαγή μοντέλου
Με το Μητρώο Παροχών αυτό το μοντέλο αλλάζει. Κάθε φυσικό πρόσωπο αποκτά ένα ενιαίο ψηφιακό προφίλ παροχών συνδεδεμένο με τον ΑΦΜ του. Σε αυτό το προφίλ θα καταγράφονται όλες οι ενισχύσεις που λαμβάνει, είτε πρόκειται για επιδόματα σε χρήμα είτε για παροχές σε είδος. Το προφίλ αυτό θα ενημερώνεται διαρκώς, καθώς οι φορείς θα υποχρεούνται να καταχωρίζουν κάθε νέα χορήγηση, αναπροσαρμογή ή διακοπή παροχής.
Το κομβικό στοιχείο του νέου μηχανισμού είναι οι διασταυρώσεις. Το Μητρώο Παροχών δεν λειτουργεί ως απλή «αποθήκη» στοιχείων, αλλά συνδέεται με τα δεδομένα που ήδη διαθέτει η φορολογική διοίκηση. Δηλωθέντα εισοδήματα, ακίνητη περιουσία, καταθέσεις και συνολική περιουσιακή εικόνα διασταυρώνονται με τις παροχές που λαμβάνει ο δικαιούχος. Ετσι, ο έλεγχος ενσωματώνεται στη διαδικασία χορήγησης και διατήρησης των επιδομάτων, περιορίζοντας τις περιπτώσεις όπου η πραγματική οικονομική κατάσταση δεν αποτυπώνεται επαρκώς. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται τόσο οι παροχές σε χρήμα όσο και οι παροχές σε είδος.
Μέχρι σήμερα, αρκετές ενισχύσεις αυτού του τύπου δεν εμφανίζονταν συγκεντρωτικά, με αποτέλεσμα να μην αποτυπώνεται το συνολικό όφελος που λαμβάνει ένας πολίτης από το κράτος. Με το Μητρώο Παροχών, και αυτές οι παροχές καταγράφονται ενιαία, δίνοντας πλήρη εικόνα της κρατικής στήριξης.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, στον νέο μηχανισμό θα ενταχθούν σταδιακά τα βασικά κοινωνικά επιδόματα. Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται επιδόματα όπως το επίδομα παιδιού, το επίδομα στέγασης, οι ενισχύσεις για ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς και παροχές που σχετίζονται με την αναπηρία. Παράλληλα, προβλέπεται η ένταξη ειδικών ενισχύσεων που χορηγούνται από υπουργεία και οργανισμούς, καθώς και προγραμμάτων που παρέχουν επιδοτούμενες υπηρεσίες ή στήριξη σε είδος. Στόχος είναι, σε βάθος χρόνου, να αποτυπώνεται στο μητρώο το σύνολο των κοινωνικών παροχών χωρίς εξαιρέσεις.
Καταχώριση δεδομένων
Καθοριστικός είναι και ο ρόλος των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Ολα τα υπουργεία, οι οργανισμοί και οι υπηρεσίες που χορηγούν παροχές υποχρεούνται να τροφοδοτούν το μητρώο με στοιχεία. Η καταχώριση των δεδομένων δεν αποτελεί επιλογή, αλλά θεσμική υποχρέωση ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρχουν «τυφλά σημεία» στο σύστημα. Κάθε παροχή που χορηγείται από το Δημόσιο θα πρέπει να αποτυπώνεται στο μητρώο, διαφορετικά η εικόνα θα θεωρείται ελλιπής.
Για τους πολίτες, η αλλαγή αυτή μεταφράζεται σε πιο αυστηρούς αλλά και πιο ομοιόμορφους ελέγχους. Οι αποφάσεις βασίζονται σε ενιαία δεδομένα, οι διασταυρώσεις γίνονται ταχύτερα και οι διαδικασίες αποκτούν μεγαλύτερη διαφάνεια. Οσοι πληρούν τα κριτήρια συνεχίζουν να λαμβάνουν τις παροχές που δικαιούνται, ενώ περιορίζονται τα περιθώρια για λάθη ή καταχρήσεις που στο παρελθόν περνούσαν απαρατήρητες.
