Από τις 28 Φεβρουαρίου 2026, όταν ξεκίνησε η συντονισμένη στρατιωτική επιχείρηση ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, ο χρόνος φαίνεται να έχει παγώσει για τη ναυτιλία, ενώ οι απειλές της Τεχεράνης περί πλήρους αποκλεισμού προκαλούν ρίγη στις διεθνείς αγορές.

Η διάρκεια και η διασπορά της σύρραξης θα κρίνουν το μέλλον. Αν το κλείσιμο των Στενών παγιωθεί, οι οικονομίες της Ασίας (Ινδία, Πακιστάν, Κίνα) θα υποστούν καθίζηση, συμπαρασύροντας την παγκόσμια ζήτηση. Για την Ελλάδα, η ναυτιλία παραμένει το ισχυρότερο «χαρτί» της, αλλά και η μεγαλύτερη πηγή έκθεσης στον κίνδυνο.

Τα νούμερα προκαλούν ίλιγγο. Το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και του φυσικού αερίου διακινείται μέσω αυτού του στενού περάσματος. Σήμερα, η εικόνα των δορυφόρων στα Στενά αποκαλύπτει τη δραματική μείωση της κίνησης, η οποία έχει υποχωρήσει κατά 70%. Από 120 πλοία ημερησίως μόλις 40 τολμούν πλέον τη διέλευση.

Η δήλωση του Ιρανού στρατηγού Σαρντάρ Τζαμπαρί ότι η Τεχεράνη «δεν θα επιτρέψει ούτε σε μία σταγόνα πετρελαίου να εγκαταλείψει την περιοχή» δεν είναι πλέον κενή απειλή. Ηδη 450 δεξαμενόπλοια και πλοία LNG -σχεδόν το 10% του παγκόσμιου στόλου- βρίσκονται εγκλωβισμένα εντός των Στενών, μαζί με 170 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και 200 πλοία χύδην φορτίου. 

Εκτίναξη ναύλων

Η κρίση μεταφράζεται άμεσα σε κόστος. Οι ναύλοι για τα μεγάλα δεξαμενόπλοια (VLCC) εκτινάχθηκαν στα 315.000 δολάρια την ημέρα, άλμα 400% σε σχέση με τον Δεκέμβριο.

Η ανακατεύθυνση των πλοίων μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας αυξάνει το λειτουργικό κόστος και τις καθυστερήσεις, ενώ στην Ερυθρά και την Αραβική Θάλασσα παραμένουν εγκλωβισμένα 350.000 κοντέινερ (έμφορτα και κενά). Αυτή η «τρύπα» στην εφοδιαστική αλυσίδα θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε νέες πληθωριστικές πιέσεις, με τις τιμές του πετρελαίου Brent και WTI να έχουν ήδη καταγράψει άνοδο 11% μέσα σε μία εβδομάδα.

Πέντε προκλήσεις

Η ελληνική οικονομία, προσπαθώντας να σταθεροποιηθεί, βρίσκεται αντιμέτωπη με πέντε βασικές προκλήσεις, σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιά (ΕΒΕΠ): 

1 Ενέργεια & πληθωρισμός: Η άνοδος του πετρελαίου πάνω από τα 80 δολάρια θα επιβαρύνει άμεσα τη μεταποίηση, τις μεταφορές και το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

2 Τουρισμός: Υπάρχει κίνδυνος η Ελλάδα να θεωρηθεί «γειτονική ζώνη αστάθειας» από τουρίστες των ΗΠΑ και της Ασίας. Αν η κρίση ξεπεράσει τις 5 εβδομάδες, οι απώλειες στον τουρισμό και το εμπόριο μπορεί να φτάσουν τα 2,6 δισ. ευρώ.

3 Λιμάνια: Ο Πειραιάς, που ήδη υποφέρει από την κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα, βλέπει τις μεγάλες εταιρίες (MSC, Maersk, Hapag-Lloyd) να «ανακρούουν πρύμναν» από το Σουέζ, μειώνοντας δραματικά τα έσοδα από τη διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων.

4 Χρηματοπιστωτική αγορά: Το ελληνικό χρηματιστήριο έχει ήδη καταγράψει απώλειες 14 δισ. ευρώ σε μόλις τρεις συνεδρίες, καθώς οι επενδυτές στρέφονται σε «ασφαλή καταφύγια», όπως ο χρυσός και το δολάριο.

5 Γεωπολιτικός ρόλος: Η Ελλάδα καλείται να προστατεύσει την Κύπρο και να ισορροπήσει ανάμεσα στις συμμαχίες της με ΗΠΑ-Ισραήλ και τις σχέσεις της με τον αραβικό κόσμο, ενισχύοντας τη στρατιωτική επιτήρηση σε Κρήτη και Κύπρο. 

Πράσινη μετάβαση

Μέσα σε αυτό το πολεμικό σκηνικό, ο κ. Κικίλιας έθεσε και το θέμα του ρεαλισμού στην πράσινη μετάβαση. Με τα εναλλακτικά καύσιμα να αποτελούν μόλις το 0,5% της παγκόσμιας παραγωγής, η επιβολή αυστηρών περιβαλλοντικών κανόνων αυτή τη στιγμή θα σήμαινε εκτόξευση του κόστους που θα μετακυλιόταν στη «μέση ελληνική οικογένεια».

«Δεν πρόκειται να παρουσιάζουμε την κατάσταση ωραιοποιημένη απλώς για να συμφωνούν οι τεχνοκράτες. Το ζητούμενο είναι οι πολίτες να αισθάνονται ασφαλείς», δήλωσε ο υπουργός.       

Αγωνία για τους ναυτικούς μας

Για την Ελλάδα, η κρίση δεν είναι «κάπου μακριά». Με τους Ελληνες εφοπλιστές να ελέγχουν πάνω από το 30% του παγκόσμιου στόλου πετρελαιοφόρων, η χώρα μας βρίσκεται στο επίκεντρο της καταιγίδας. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του υπουργείου Ναυτιλίας, στην περιοχή του Περσικού βρίσκονται 325 ελληνόκτητα πλοία, ενώ άλλα 265 προσεγγίζουν την Αραβική Θάλασσα.

Η αγωνία χτυπάει «κόκκινο» για το ανθρώπινο δυναμικό:

• 32 πλοία ελληνικής σημαίας βρίσκονται σε εμπόλεμη ζώνη.
• Τουλάχιστον 85 Ελληνες ναυτικοί είναι εγκλωβισμένοι στον Περσικό.
• Ηδη έχουν σημειωθεί πλήγματα σε τέσσερα πλοία, ένα εκ των οποίων ελληνικών συμφερόντων.

Ο υπουργός Ναυτιλίας, Βασίλης Κικίλιας, σε πρόσφατη τοποθέτησή του, επιβεβαίωσε ότι το Κέντρο Επιχειρήσεων βρίσκεται σε 24ωρη επικοινωνία με τους πλοιάρχους, εφαρμόζοντας αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας στα 10 πλοία που αντιμετωπίζουν τις πιο δύσκολες συνθήκες. «Η πραγματικότητα ξεπερνά κάθε στρατηγικό σχεδιασμό», τόνισε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την απογοήτευση για τη στοχοποίηση του εμπορικού στόλου που εξυπηρετεί όλο τον πλανήτη.