Νεκταρίνια, ροδάκινα, κεράσια, μήλα, βατόμουρα, αχλάδια, πατάτες και μύρτιλα συμπλήρωσαν τη φετινή λίστα «Dirty Dozen» με τα φρούτα και τα λαχανικά με τα υψηλότερα επίπεδα φυτοφαρμάκων, σύμφωνα με την έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τρίτη (24/03) από την Environmental Working Group (EWG), μια οργάνωση που προασπίζει την υγεία.

Το σπανάκι, που κατέχει την πρώτη θέση, είχε περισσότερα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων κατά βάρος από οποιοδήποτε άλλο είδος προϊόντος και περιείχε, κατά μέσο όρο, τέσσερις ή περισσότερους διαφορετικούς τύπους φυτοφαρμάκων, σύμφωνα με την EWG, η οποία δημοσιεύει την ετήσια έκθεση από το 2004.

Τα δείγματα κάθε είδους φρούτων και λαχανικών περιείχαν κατά μέσο όρο τέσσερα ή περισσότερα φυτοφάρμακα, με εξαίρεση τις πατάτες, οι οποίες περιείχαν κατά μέσο όρο δύο. Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών που περιέχουν πολλαπλά φυτοφάρμακα είναι ανησυχητική, σύμφωνα με τους ειδικούς, καθώς η έκθεση σε μείγματα φυτοφαρμάκων μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση και να αυξήσει τον κίνδυνο.

Για την εκπόνηση της έκθεσης, η EWG εξέτασε τα πιο πρόσφατα τεστ υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων που διεξήγαγε το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ σε 54.344 δείγματα από 47 είδη φρούτων και λαχανικών.

Πριν το USDA εξετάσει κάθε δείγμα, το φρούτο ή το λαχανικό ξεφλουδίζεται ή τρίβεται και πλένεται σχολαστικά, ώστε να μιμηθεί τη συμπεριφορά των καταναλωτών στο σπίτι. Ακόμη και μετά από αυτά τα μέτρα, οι δοκιμές εντόπισαν ίχνη 264 φυτοφαρμάκων — από αυτά, τα 203 εμφανίστηκαν στα προϊόντα της λίστας «Dirty Dozen».

Επιπτώσεις των φυτοφαρμάκων στην υγεία

Σε προηγούμενες μελέτες, τα φυτοφάρμακα έχουν συνδεθεί ενδεχομένως με πρόωρους τοκετούς, συγγενείς δυσπλασίες όπως ανωμαλίες του νευρικού σωλήνα, αποβολές και αύξηση των γενετικών βλαβών στους ανθρώπους. Η έκθεση στα φυτοφάρμακα έχει επίσης συνδεθεί με χαμηλότερες συγκεντρώσεις σπέρματος, καρδιακές παθήσεις, καρκίνο και άλλες διαταραχές.

Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε ρύπους όπως τα φυτοφάρμακα, ακόμη και ενώ βρίσκονται στη μήτρα, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής. «Η έκθεση σε φυτοφάρμακα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένο κίνδυνο γενετικών ανωμαλιών, χαμηλού βάρους γέννησης και εμβρυϊκού θανάτου», σύμφωνα με την Ακαδημία. «Η έκθεση κατά την παιδική ηλικία έχει συνδεθεί με προβλήματα προσοχής και μάθησης, καθώς και με τον καρκίνο».

Η Alliance for Food and Farming (Συμμαχία για τα Τρόφιμα και τη Γεωργία), η οποία εκπροσωπεί τους παραγωγούς βιολογικών και συμβατικών προϊόντων, είναι από καιρό επικριτική απέναντι στην ετήσια έκθεση.

Προηγούμενες εκθέσεις του υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ (USDA) και της Αμερικανικής Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) έχουν δείξει ότι όταν «οι αγρότες χρησιμοποιούν φυτοφάρμακα, ακολουθούν τους αυστηρούς νόμους και κανονισμούς που διέπουν τη χρήση φυτοφαρμάκων, προκειμένου να παρέχουν ασφαλή και υγιεινά φρούτα και λαχανικά στις αμερικανικές οικογένειες, συμπεριλαμβανομένων των δικών τους», δήλωσε εκπρόσωπος της AFF σε ανακοίνωση.

«Η απλή παρουσία υπολειμμάτων δεν σημαίνει αυτόματα ότι κάτι είναι επικίνδυνο. Η EPA θέτει όρια για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων που περιλαμβάνουν ήδη τεράστια περιθώρια ασφαλείας για την προστασία των βρεφών και των παιδιών».

Παντοτινά χημικά στα τρόφιμά μας

Για πρώτη φορά, η έκθεση διαπίστωσε ότι πάνω από το 60% όλων των δειγμάτων της λίστας «Dirty Dozen» περιέχουν φυτοφάρμακα που είναι επίσης «παντοτινά χημικά», δηλαδή χημικές ουσίες που δεν αποσυντίθενται ποτέ, γνωστές ως PFAS. Τα τρία φυτοφάρμακα που ανιχνεύθηκαν πιο συχνά στα φρούτα και τα λαχανικά ήταν αυτές οι υπερφθοροαλκυλικές και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες.

Οι PFAS ονομάζονται «παντοτινά χημικά» επειδή οι μοριακοί τους δεσμοί μπορεί να χρειαστούν χρόνια έως δεκαετίες —ακόμη και αιώνες— για να αποσυντεθούν πλήρως στο περιβάλλον.

«Το φυτοφάρμακο PFAS είναι το δραστικό συστατικό σε αυτά τα προϊόντα επειδή είναι αποτελεσματικό στο να σκοτώνει οργανισμούς — και αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο προκαλεί τόσο μεγάλη ανησυχία για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον γενικότερα», δήλωσε η Μπερναντέτ Ντελ Κιάρο, ανώτερη αντιπρόεδρος της EWG για τις δραστηριότητες στην Καλιφόρνια, σε πρόσφατη συνέντευξή της στο CNN.

Σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος, αρκετές χημικές ουσίες PFAS έχουν συνδεθεί με καρκίνο, παχυσαρκία, θυρεοειδικές παθήσεις, υψηλή χοληστερόλη, μειωμένη γονιμότητα, ηπατική βλάβη, ορμονικές διαταραχές και βλάβη στο ανοσοποιητικό σύστημα. Ορισμένες από αυτές τις χημικές ουσίες μπορούν να προκαλέσουν βλάβη σε επίπεδα ενός δισεκατομμυριοστού του γραμμαρίου.

«Δυστυχώς, δεν υπάρχει τρόπος να περιοριστεί η βλάβη», είπε η Ντελ Κιάρο. «Δεν μπορούμε απλώς να βλάψουμε τα ζιζάνια ή τα έντομα σε ένα ροδάκινο χωρίς να βλάψουμε ενδεχομένως το μικρό παιδί που τρώει το ροδάκινο. Το γεγονός ότι ψεκάζουμε σκόπιμα χημικές ουσίες που παραμένουν για πάντα στα προϊόντα που αγοράζουμε στο σούπερ μάρκετ είναι πραγματικά αποκαλυπτικό».

Ένας εκπρόσωπος της CropLife America, που εκπροσωπεί τον κλάδο των φυτοφαρμάκων, δήλωσε στο CNN ότι «η ετήσια εκστρατεία εκφοβισμού της EWG καλλιεργεί την δυσπιστία απέναντι στο σύστημα διατροφής μας και στα μέσα που χρησιμοποιούν οι αγρότες για να προστατεύσουν τις καλλιέργειές τους από ζιζάνια, παράσιτα και ασθένειες».

«Η αλήθεια είναι ότι πάνω από το 99% των προϊόντων που ελέγχθηκαν βρίσκονται πολύ κάτω από τα όρια ασφαλείας που έχει θέσει η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA) και τα οποία αποτελούν το «χρυσό πρότυπο».

Τα πιο «καθαρά» προϊόντα

Στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσής της, η EWG δημιουργεί επίσης μια ετήσια λίστα με τα «Clean Fifteen» — μια λίστα μη βιολογικών προϊόντων με τη μικρότερη ποσότητα υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων.

Φέτος, σχεδόν το 60% των δειγμάτων της λίστας «Clean Fifteen» δεν περιείχαν ανιχνεύσιμα υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Ο ανανάς, το γλυκό καλαμπόκι και τα αβοκάντο κατέλαβαν τις πρώτες θέσεις ως τα λιγότερο μολυσμένα από όλα τα προϊόντα που εξετάστηκαν. Ακολούθησαν η παπάγια, τα κρεμμύδια, τα κατεψυγμένα γλυκά μπιζέλια, τα σπαράγγια, το λάχανο, το κουνουπίδι, το καρπούζι, τα μάνγκο, οι μπανάνες, τα καρότα, τα μανιτάρια και τα ακτινίδια.

Η λύση δεν είναι να σταματήσουμε να τρώμε φρέσκα προϊόντα, τονίζουν οι ειδικοί. Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν τη βάση μιας υγιεινής διατροφής, οπότε το κλειδί είναι να τρώμε όσο το δυνατόν περισσότερα διαφορετικά είδη φρούτων και λαχανικών.

Η επιλογή περισσότερων προϊόντων από τα «Clean Fifteen» και λιγότερων από τα «Dirty Dozen» — ή η αγορά βιολογικών εκδοχών των 12 πιο μολυσμένων φρούτων και λαχανικών — είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για τη μείωση της έκθεσης στα φυτοφάρμακα, δήλωσε ο επιστημονικός αναλυτής της EWG, Βάρουμ Σαμπραμάνιαμ.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση περισσότερων βιολογικών τροφίμων σε σχέση με τα συμβατικά καλλιεργημένα μπορεί να μειώσει τα επίπεδα φυτοφαρμάκων στον ανθρώπινο οργανισμό, πρόσθεσε.

«Συχνά υπάρχουν βιολογικές επιλογές και στο τμήμα των κατεψυγμένων προϊόντων», είπε ο Σαμπραμάνιαμ. «Αλλά αν δεν μπορείτε να βρείτε βιολογικά βατόμουρα, για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι οποιοδήποτε πλύσιμο είναι καλύτερο από το καθόλου».

Όλα τα προϊόντα, ακόμη και τα βιολογικά, πρέπει να πλένονται πριν το ξεφλούδισμα, ώστε να μην μεταφέρονται ρύποι και βακτήρια από το μαχαίρι στα φρούτα ή τα λαχανικά, σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA). Μετά το πλύσιμο, στεγνώστε τα με ένα καθαρό πανί ή χαρτοπετσέτα.

Τα σκληρά προϊόντα, όπως τα καρότα, τα αγγούρια, τα πεπόνια και οι πατάτες, μπορούν να τρίβονται με μια καθαρή βούρτσα λαχανικών κάτω από τρεχούμενο νερό, ανέφερε η FDA. Όλα τα άλλα προϊόντα μπορούν να τρίβονται απαλά ενώ ξεπλένονται. Δεν υπάρχει ανάγκη να χρησιμοποιήσετε χλωρίνη, σαπούνι ή ειδικό καθαριστικό για φρούτα και λαχανικά — τα φρούτα και τα λαχανικά είναι πορώδη και μπορούν να απορροφήσουν αυτές τις χημικές ουσίες.

Αφαιρέστε τα εξωτερικά φύλλα από το λάχανο, το μαρούλι και άλλα φυλλώδη λαχανικά και ξεπλύνετε κάθε φύλλο προσεκτικά.

Οι ειδικοί αναφέρουν ότι είναι προτιμότερο να χρησιμοποιείτε νερό χαμηλής πίεσης, το οποίο να είναι πιο ζεστό από τα λαχανικά σας, καθώς και ένα σουρωτήρι για να τα στραγγίξετε. Μην ξεχάσετε να πλύνετε το σουρωτήρι μετά. Εξαίρεση αποτελούν τα συσκευασμένα λαχανικά που έχουν υποστεί «τριπλό πλύσιμο», τα οποία, σύμφωνα με την FDA, δεν χρειάζονται επιπλέον πλύσιμο.