Αντιμέτωπη με μια λιγότερο αισιόδοξη εικόνα της αγοράς εργασίας βρίσκεται η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας, καθώς τα στοιχεία των ελέγχων της Επιθεώρησης Εργασίας για το 2025 δείχνουν ότι η αύξηση της απασχόλησης συνοδεύεται από τη διεύρυνση υψηλών επιπέδων παραβατικότητας. Παρά την ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, η αδήλωτη και η υποδηλωμένη εργασία εξακολουθούν να αποτελούν διαρθρωτικό χαρακτηριστικό της αγοράς.
Τα αποτελέσματα των ελέγχων δείχνουν ότι η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών δεν αρκεί από μόνη της για να περιορίσει χρόνιες παθογένειες της αγοράς εργασίας. Κατά τη διάρκεια του 2025 πραγματοποιήθηκαν 82.233 έλεγχοι, από τους οποίους προέκυψαν 19.093 κυρώσεις, περισσότερες από 2.500 μηνύσεις και πρόστιμα που άγγιξαν τα 54 εκατ. ευρώ.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι οι παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας έχουν πλέον πιο σύνθετες μορφές, με κοινό παρονομαστή την απόκρυψη του πραγματικού χρόνου εργασίας και τη μείωση του δηλωμένου εργασιακού κόστους, αναφέρει ρεπορτάζ της εφημερίδας Η Καθημερινή. Δεν είναι τυχαίο ότι η συνηθέστερη παράβαση αφορά τη μη ή την ελλιπή χρήση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, με 2.994 καταγεγραμμένες περιπτώσεις. Ακολουθούν οι παραβάσεις ωραρίου με 2.332 περιπτώσεις, η μη καταβολή δεδουλευμένων αποδοχών με 1.410 παραβάσεις και η αδήλωτη εργασία με 1.372 περιπτώσεις.
Στην πράξη, οι παραβάσεις αυτές αποτελούν διαφορετικές εκφάνσεις της ίδιας παθογένειας. Η μη ενεργοποίηση ή η πλημμελής χρήση της ψηφιακής κάρτας, η απασχόληση πέραν του δηλωμένου ωραρίου χωρίς αντίστοιχη αμοιβή και η πλήρης αδήλωτη εργασία συνθέτουν ένα πλέγμα υποδηλωμένης απασχόλησης που επιτρέπει σε επιχειρήσεις να μειώνουν τεχνητά το εργασιακό κόστος.
Το φαινόμενο συνδέεται άμεσα και με το υψηλό μη μισθολογικό κόστος που εξακολουθεί να επιβαρύνει την ελληνική εργασία, καθώς οι ασφαλιστικές εισφορές και οι λοιπές επιβαρύνσεις συνεχίζουν να λειτουργούν ως κίνητρο για την απόκρυψη πραγματικών ωρών ή ακόμη και πραγματικών θέσεων εργασίας.
Στην κορυφή της λίστας, σε πρόστιμα και κυρώσεις αναδείχθηκε ο κλάδος της εστίασης. Πραγματοποιήθηκαν 12.415 έλεγχοι, δηλαδή περισσότεροι από 1 στους 4 ελέγχους που διενεργήθηκαν για τις εργασιακές σχέσεις, και επιβλήθηκαν 4.279 κυρώσεις. Η εστίαση καταγράφει διαχρονικά υψηλά επίπεδα παραβατικότητας, καθώς χαρακτηρίζεται από έντονη εποχικότητα, μεγάλη κινητικότητα προσωπικού και εκτεταμένη χρήση ευέλικτων μορφών απασχόλησης.
Στη δεύτερη θέση βρέθηκε το λιανικό εμπόριο με 1.649 κυρώσεις, ενώ ακολουθούν οι μεταφορές και τα καταλύματα. Ιδιαίτερα στις χερσαίες μεταφορές, το ποσοστό παραβατικότητας παραμένει εξαιρετικά υψηλό, γεγονός που συνδέεται κυρίως με ζητήματα χρόνου εργασίας και υπερωριακής απασχόλησης. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι σε ορισμένους κλάδους, όπως η αποθήκευση και οι υποστηρικτικές προς τη μεταφορά δραστηριότητες, σχεδόν 2 στους 3 ελέγχους καταλήγουν σε διαπίστωση παράβασης.
Αξιοσημείωτο παραμένει και το γεγονός ότι σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων εξακολουθεί να αρνείται την είσοδο ή την παροχή στοιχείων στους επιθεωρητές εργασίας, παρά το ότι η νομοθεσία προβλέπει πλέον αυστηρές κυρώσεις για τέτοιες πρακτικές. Η συμπεριφορά αυτή καταδεικνύει ότι τμήμα της αγοράς εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τους ελέγχους ως εμπόδιο και όχι ως μηχανισμό διασφάλισης του υγιούς ανταγωνισμού.
Την ίδια στιγμή, οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης παραμένουν ιδιαίτερα διαδεδομένες. Το 2025 καταγράφηκαν 1.572.294 συμβάσεις μερικής ή εκ περιτροπής εργασίας, με σχεδόν 1 στις 2 νέες προσλήψεις να αφορά ευέλικτη μορφή απασχόλησης. Παράλληλα, οι μετατροπές συμβάσεων πλήρους απασχόλησης σε ευέλικτες μορφές αυξήθηκαν κατά σχεδόν 19%, ξεπερνώντας τις 55.600 περιπτώσεις.
Ανησυχητική είναι και η εικόνα στο πεδίο της υγείας και ασφάλειας στην εργασία. Το 2025 αναγγέλθηκαν 20.498 εργατικά ατυχήματα, αριθμός αυξημένος κατά 3.139 σε σχέση με το 2024 και κατά 8.541 σε σύγκριση με το 2021.
