Έναν σοβαρό κίνδυνο για τους ασθενείς με καρκίνο, ο οποίος μέχρι σήμερα βρισκόταν σε δεύτερο πλάνο, αναδεικνύουν νέα διεθνή δεδομένα: την αρτηριακή θρόμβωση.

Περίπου το 8% των ασθενών με καρκίνο κινδυνεύει να υποστεί αρτηριακό θρομβωτικό επεισόδιο, όπως οξύ στεφανιαίο σύνδρομο, ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο ή θρόμβωση περιφερικών αρτηριών.

Εάν συνυπολογιστεί και περίπου ένα 10% που κινδυνεύει από φλεβική θρόμβωση, το συνολικό ποσοστό προσεγγίζει το 20%. Δηλαδή, περίπου ένας στους πέντε ασθενείς με καρκίνο μπορεί να εμφανίσει κάποια μορφή θρόμβωσης.

Τα στοιχεία προέρχονται από διεθνή ερευνητική προσπάθεια με σημαντική ελληνική συμμετοχή, η οποία παρουσιάστηκε στο πρόσφατο Πανευρωπαϊκό Καρδιολογικό Συνέδριο στο Μόναχο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα Arterial Cancer Associated Thrombosis, που μελετά τη σχέση του καρκίνου με την αρτηριακή θρόμβωση και ειδικότερα με το οξύ στεφανιαίο σύνδρομο.

Το πρόγραμμα συντονίζει ο Γρηγόρης Γεροτζιάφας, καθηγητής Αιματολογίας της Σορβόννης και διευθυντής του Κέντρου Καρκίνου και Θρόμβωσης INSERM – Sorbonne University.

Οι ασθενείς που κινδυνεύουν περισσότερο

Στο πολυεθνικό πρόγραμμα συμμετέχουν ερευνητικές ομάδες από την Ελλάδα, τη Ρωσία και τις ΗΠΑ. Από την Ελλάδα συμμετέχει η Α΄ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του ΕΚΠΑ στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, με τον καθηγητή Κωνσταντίνο Τούτουζα και την ερευνητική του ομάδα, ενώ principal investigator της ελληνικής συμμετοχής είναι η Μαρία Δρακοπούλου, η οποία παρουσίασε τα αποτελέσματα στο συνέδριο.

Στη μελέτη συμμετείχαν 1.064 ασθενείς με καρκίνο, με διάμεση ηλικία τα 65 έτη. Το 60% ήταν άνδρες και το 72% είχε προχωρημένη ή μεταστατική νόσο.

Συνολικά, 85 ασθενείς, δηλαδή το 7,98%, εμφάνισαν τουλάχιστον ένα αρτηριακό θρομβωτικό επεισόδιο.

Η μελέτη αρχίζει παράλληλα να διαμορφώνει το προφίλ των ασθενών που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

Σύμφωνα με τον κ. Γεροτζιάφα, ο οποίος μήλησε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ, η μεγαλύτερη ηλικία συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο, ο οποίος μπορεί να είναι έως και διπλάσιος. Επιβαρυντικός παράγοντας είναι επίσης το κάπνισμα, ενώ ιδιαίτερα αυξημένος εμφανίζεται ο κίνδυνος στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα.

Ρόλο παίζει και το στάδιο της νόσου. Όσο πιο προχωρημένος είναι ο καρκίνος, τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος αρτηριακής θρόμβωσης.

Τι ρόλο παίζουν ο καρκίνος και οι θεραπείες

Μέχρι σήμερα, η έρευνα είχε επικεντρωθεί κυρίως στη φλεβική θρόμβωση των ασθενών με καρκίνο. Τα νέα δεδομένα αναδεικνύουν πλέον και την αρτηριακή θρόμβωση ως σημαντικό κίνδυνο.

Η προοπτική μελέτη COMPASS-Cancer Associated Arterial Thrombosis παρακολουθεί τους ασθενείς για έναν χρόνο, με στόχο να προσδιοριστούν οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο.

Όπως επισήμανε ο καθηγητής, τόσο η αρτηριακή όσο και η φλεβική θρόμβωση μπορούν να αποβούν θανατηφόρες.

Η πρόοδος στις αντικαρκινικές θεραπείες έχει ταυτόχρονα αλλάξει σημαντικά την πορεία πολλών μορφών καρκίνου. Πολλοί ασθενείς ζουν πλέον για χρόνια με τη νόσο, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις αντιμετωπίζεται ως χρόνια πάθηση.

Αυτό, όμως, σημαίνει ότι χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή και στους υπόλοιπους κινδύνους για την υγεία τους.

«Ο ασθενής μπορεί να επιβιώσει από τον καρκίνο του, αλλά να βρεθεί αντιμέτωπος με ένα σοβαρό θρομβωτικό επεισόδιο, όπως το έμφραγμα ή το εγκεφαλικό», ανέφερε ο κ. Γεροτζιάφας.

Στο ερώτημα εάν ο αυξημένος κίνδυνος οφείλεται στον ίδιο τον καρκίνο ή στις θεραπείες, ο καθηγητής εξήγησε ότι η απάντηση είναι σύνθετη.

Ορισμένες σύγχρονες θεραπείες, μεταξύ των οποίων οι στοχευμένες και οι ανοσοτροποποιητικές θεραπείες, μπορούν να επηρεάσουν τον αγγειακό κίνδυνο. Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζουν τα χαρακτηριστικά και οι ήδη υπάρχοντες παράγοντες κινδύνου του ίδιου του ασθενούς.

Τεχνητή νοημοσύνη για την πρόβλεψη του κινδύνου

Στο επόμενο στάδιο, η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να αξιοποιήσει προηγμένες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να δημιουργήσει μοντέλα που θα εκτιμούν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποιος ασθενής κινδυνεύει περισσότερο και ποια θεραπευτική στρατηγική μπορεί να είναι καταλληλότερη.

«Το ζητούμενο είναι η γνώση αυτή να μεταφραστεί τελικά σε πρακτική κλινική εφαρμογή», τόνισε ο κ. Γεροτζιάφας.

Στόχος είναι να εντοπίζονται έγκαιρα οι ασθενείς που χρειάζονται αυξημένη προστασία και στη συνέχεια να διερευνηθεί ποια φαρμακευτική παρέμβαση είναι αποτελεσματικότερη, μεταξύ άλλων και με τη χρήση αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων.

Ήδη, πάντως, υπάρχουν μέτρα που μπορούν να ληφθούν. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή ρύθμιση των κλασικών καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, όπως η χοληστερόλη, η αρτηριακή πίεση και το σάκχαρο, καθώς και η διακοπή του καπνίσματος.

Το βασικό μήνυμα των νέων ευρημάτων είναι ότι ο αγγειακός κίνδυνος δεν πρέπει να θεωρείται δευτερεύον ζήτημα στους ασθενείς με καρκίνο.

Όπως τόνισε ο καθηγητής, η εκτίμηση του κινδύνου τόσο για αρτηριακή όσο και για φλεβική θρόμβωση θα πρέπει να αποτελεί μέρος της συνολικής φροντίδας του ασθενούς από την πρώτη ημέρα της διάγνωσης και σε όλη την πορεία της νόσου.

«Σήμερα υπάρχουν οι γνώσεις και οι κατευθυντήριες οδηγίες που μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη θρομβωτικών επεισοδίων και τελικά στη διάσωση ζωών», κατέληξε.