Τα χρησιμοποιούμε καθημερινά για να μασάμε, να μιλάμε και να χαμογελάμε, αλλά πόσα πραγματικά γνωρίζουμε για τα δόντια μας; Πίσω από ένα όμορφο χαμόγελο υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος από ανατομικές ιδιαιτερότητες και λειτουργίες που επηρεάζουν άμεσα τη στοματική υγεία.
Ακολουθούν 10 ενδιαφέροντα στοιχεία που αξίζει να γνωρίζουμε, όχι μόνο από περιέργεια, αλλά και επειδή μπορούν να μας βοηθήσουν να φροντίζουμε καλύτερα τα δόντια μας.
- Τα δόντια δεν μπορούν να αυτοεπιδιορθωθούν όπως το δέρμα
Το σμάλτο είναι ο σκληρότερος ιστός του ανθρώπινου σώματος, αλλά έχει μια σημαντική αδυναμία: δεν διαθέτει ζωντανά κύτταρα που να μπορούν να το αναγεννήσουν όταν καταστραφεί. Στα αρχικά στάδια της τερηδόνας, η επαναμεταλλικοποίηση μπορεί να αναστρέψει μέρος της βλάβης. Όταν, όμως, σχηματιστεί κοιλότητα, απαιτείται οδοντιατρική θεραπεία.
- Ένα δόντι μπορεί να εμφανιστεί ήδη από τη γέννηση
Τα περισσότερα μωρά αποκτούν το πρώτο τους δόντι περίπου στον έκτο μήνα. Σπανιότερα, όμως, κάποια παιδιά γεννιούνται με δόντια, τα οποία ονομάζονται νεογιλά ή γενέθλια δόντια. Η παρουσία τους χρειάζεται αξιολόγηση από παιδοδοντίατρο, ιδιαίτερα εάν προκαλούν δυσκολία στον θηλασμό ή τραυματίζουν τη γλώσσα του βρέφους.
- Τα δόντια μπορούν να αναπτυχθούν σε ασυνήθιστες θέσεις
Δεν ανατέλλουν όλα τα δόντια κάθετα και στη σωστή θέση. Ένα δόντι μπορεί να παραμείνει έγκλειστο, να ανατείλει υπό γωνία ή να εμφανίσει ασυνήθιστο προσανατολισμό. Αυτό συμβαίνει συχνά με τους φρονιμίτες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να προκαλέσει συνωστισμό, πόνο ή προβλήματα στα γειτονικά δόντια. Η κλινική εξέταση και η ακτινογραφία βοηθούν στον σχεδιασμό της κατάλληλης αντιμετώπισης.
- Τα νεογιλά δόντια είναι πολύ περισσότερα από προσωρινά
Τα παιδιά αποκτούν συνήθως 20 νεογιλά δόντια, τα οποία συμβάλλουν στη μάσηση, στην ανάπτυξη της ομιλίας και στη σωστή διάπλαση της οδοντοφυΐας. Παράλληλα, διατηρούν τον απαραίτητο χώρο για τα μόνιμα δόντια. Εάν χαθεί πρόωρα ένα νεογιλό δόντι, τα γειτονικά μπορεί να μετακινηθούν, αυξάνοντας τον κίνδυνο προβλημάτων στη σύγκλειση.
- Έχουμε δύο διαδοχικές οδοντοφυΐες
Η πρώτη αποτελείται από 20 νεογιλά δόντια και η δεύτερη από έως 32 μόνιμα. Η αλλαγή των νεογιλών δοντιών αρχίζει συνήθως γύρω στα έξι χρόνια και ολοκληρώνεται περίπου στα 12, αν και συχνά υπάρχουν φυσιολογικές αποκλίσεις. Ορισμένοι άνθρωποι δεν αναπτύσσουν όλα τα μόνιμα δόντια, ενώ άλλοι εμφανίζουν επιπλέον δόντια, μια κατάσταση γνωστή ως υπεραριθμία.
- Τα πίσω δόντια δεν είναι όλα γομφίοι
Ανάμεσα στους κυνόδοντες και στους γομφίους βρίσκονται οι προγόμφιοι. Έχουν πιο επίπεδη επιφάνεια από τους κυνόδοντες και βοηθούν τόσο στη σύνθλιψη όσο και στην άλεση των τροφών. Οι μόνιμοι προγόμφιοι δεν αντικαθιστούν αντίστοιχα νεογιλά δόντια, καθώς τα παιδιά δεν διαθέτουν νεογιλούς προγομφίους.
- Το κάπνισμα και το άτμισμα επηρεάζουν τη στοματική υγεία
Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο περιοδοντικής νόσου και μπορεί να δυσκολέψει την επούλωση των ιστών. Ούτε το άτμισμα όμως δεν είναι ακίνδυνο: μπορεί να προκαλέσει ξηροστομία, ενώ η νικοτίνη και άλλες ουσίες ενδέχεται να επηρεάσουν την υγεία των ούλων. Η μειωμένη παραγωγή σάλιου είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το σάλιο βοηθά στην εξουδετέρωση των οξέων και στην προστασία των δοντιών από την τερηδόνα.
- Τα αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη δεν είναι πάντα φιλικά προς το σμάλτο
Η απουσία ζάχαρης δεν σημαίνει απουσία κινδύνου. Τα αναψυκτικά διαίτης και πολλά ενεργειακά ποτά περιέχουν οξέα που μπορούν να προκαλέσουν διάβρωση του σμάλτου, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται συχνά. Η κατανάλωση νερού μετά από ένα όξινο ποτό και η αποφυγή του άμεσου βουρτσίσματος μπορούν να περιορίσουν την επιβάρυνση.
- Το ορατό τμήμα του δοντιού είναι μόνο ένα μέρος του
Η μύλη είναι το τμήμα του δοντιού που φαίνεται πάνω από τα ούλα. Η ρίζα βρίσκεται μέσα στο οστό της γνάθου και συμβάλλει στη σταθερότητά του. Γύρω από τη ρίζα υπάρχει ο περιοδοντικός σύνδεσμος, ένα σύστημα ινών που απορροφά τις δυνάμεις της μάσησης και επιτρέπει τη σταδιακή μετακίνηση των δοντιών κατά την ορθοδοντική θεραπεία.
- Το χαμόγελο χρειάζεται φροντίδα σε κάθε ηλικία
Η σωστή ευθυγράμμιση των δοντιών δεν αφορά μόνο την εμφάνιση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, προβλήματα στη σύγκλειση δυσκολεύουν τη μάσηση ή την αποτελεσματική στοματική υγιεινή. Η έγκαιρη αξιολόγηση από οδοντίατρο ή ορθοδοντικό μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό πιθανών προβλημάτων και στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Τα δόντια μας είναι πιο σύνθετα απ’ όσο φαίνονται. Το καθημερινό βούρτσισμα με φθοριούχο οδοντόκρεμα, ο καθαρισμός ανάμεσα στα δόντια, ο περιορισμός των συχνών όξινων και ζαχαρούχων ροφημάτων και οι τακτικοί οδοντιατρικοί έλεγχοι αποτελούν τη βάση για ένα υγιές χαμόγελο σε όλη τη ζωή.
