Η ανθρωπότητα κινδυνεύει να δει αναζωπύρωση της επιδημίας της HIV/AIDS λοίμωξης, καθώς η παγκόσμια χρηματοδότηση έχει μειωθεί στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 20 ετών, προειδοποιεί το κοινό πρόγραμμα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) για τη νόσο.
Σε νέα έκθεσή του το UNAIDS αναφέρει ότι προς το παρόν οι νέες λοιμώξεις και οι θάνατοι παραμένουν στα χαμηλότερα επίπεδα της τελευταίας 30ετίας. Ωστόσο η τρέχουσα παγκόσμια δράση είναι εξαιρετικά εύθραυστη. Στην πραγματικότητα, ο πλανήτης κινδυνεύει να χάσει τον στόχο που είχε τεθεί: να πάψει το AIDS να αποτελεί απειλή για την δημόσια υγεία έως το 2030.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι ανισότητες στην πρόληψη και την αντιμετώπιση της HIV/AIDS λοίμωξης είναι τεράστιες ανά τον πλανήτη.
Το 2025 μολύνθηκαν από τον ιό HIV 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι. Οι νέες λοιμώξεις αυξήθηκαν σε τρει περιοχές και 21 χώρες. Περίπου 9 εκατομμύρια από τους συνολικώς 41 εκατ. φορείς του ιού σε όλο τον κόσμο, δεν έκαναν θεραπεία. Σχεδόν τα μισά μολυσμένα παιδιά του πλανήτη δεν είχαν πρόσβαση στην σωτήρια αντιρετροϊκή θεραπεία. Περισσότεροι από μισοί εκατομμύριο άνθρωποι (570.000) στην Αφρική πέθαναν από νοσήματα που σχετίζονται με το AIDS.
Στον αντίποδα, 7 αναπτυσσόμενες χώρες έχουν πετύχει μείωση κατά σχεδόν 80% στις νέες λοιμώξεις από το 2010. Πρόκειται για το Μπενίν, την Κένυα, την Ρουάντα, την Ζιμπάμπουε, το Εσουατίνι, το Νεπάλ και το Λεσότο.
Υπάρχουν όμως και 11 χώρες στον κόσμο που έχουν πετύχει τον στόχο του 95-95-95 στη θεραπεία. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει πως όταν υπάρχει επαρκής χρηματοδότηση, η πρόοδος είναι εφικτή. Ο στόχος του 95-95-95 πρακτικά σημαίνει ότι:
- Το 95% των φορέων του ιού HIV που προκαλεί το AIDS, γνωρίζουν ότι είναι μολυσμένοι με αυτόν
- Το 95% των φορέων του ιού λαμβάνουν αντιρετροϊκή θεραπεία (σ.σ. είναι τα ειδικά φάρμακα για τον ιό)
- Το 95% των φορέων που λαμβάνουν θεραπεία, έχουν καταστείλει τον ιό
Βαθιά οικονομική αναταραχή
Η διεθνής βοήθεια για την αντιμετώπιση της HIV/AIDS λοίμωξης χρηματοδοτείτο κατά 75% από τις ΗΠΑ. Όταν όμως ο Ντόναλντ Τραμπ έγινε πρόεδρος της χώρας, τον Ιανουάριο του 2025, την διέκοψε εντελώς προσωρινά. Αργότερα, αποκατέστησε κάποια προγράμματα, αλλά οι περισσότερες προσπάθειες πρόληψης περιορίσθηκαν.
Μειώσεις, αν και μικρότερες, στη χρηματοδότηση που προσέφεραν έκαναν και άλλες χώρες. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται η Βρετανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και η Γερμανία.
«Η διεθνής κοινότητα έχει εισέλθει σε μία περίοδο βαθιάς πολιτικής και οικονομικής αναταραχής, που απειλεί δεκαετίες δύσκολων κατακτήσεων στη μάχη εναντίον της HIV λοίμωξης», σημειώνεται στην έκθεση του UNAIDS, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα στο 26ο Διεθνές Συνέδριο για το AIDS, που διεξάγεται στη Βραζιλία.
«Δίχως ανανεωμένη δέσμευση και δράση, ο κόσμος κινδυνεύει με αναζωπύρωση της επιδημίας της HIV/AIDS λοίμωξης», προστίθεται.
Η μείωση στην παγκόσμια χρηματοδότηση έφθασε στο 18% το 2025. Διατέθηκαν 7,3 δισεκατομμύρια δολάρια (περίπου 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ), έναντι 8,8 δισ. δολαρίων (περίπου 7,7 δισ. ευρώ) το 2024. Τα 7,3 δισ. δολάρια είναι το χαμηλότερο ποσόν των τελευταίων δύο δεκαετιών.
Για να αντιμετωπίσουν την έλλειψη αυτή, πολλές χώρες αύξησαν τις εγχώριες δαπάνες τους. Ωστόσο δεν μπόρεσαν να το πράξουν όλες.
Πλήγμα για τις αναπτυσσόμενες χώρες
Μερικές από τις μεγαλύτερες μειώσεις στην χρηματοδότηση προγραμμάτων πρόληψης αφορούν την υποσάχαριο Αφρική. Στις φτωχές χώρες που την απαρτίζουν καταγράφηκαν σχεδόν οι μισές νέες λοιμώξεις του κόσμου.
Στο Καμερούν, τη Νιγηρία και τη Ζάμπια μειώθηκε κατά περισσότερο από 50% ο αριθμός των ανθρώπων που λαμβάνουν προληπτική φαρμακευτική αγωγή μετά την έκθεση (θεραπεία PrEP). Η θεραπεία αυτή περιορίζει σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης.
Το UNAIDS εκτιμά ότι 20 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο χρειάζονται πρόσβαση στην προληπτική αντιρετροϊκή θεραπεία για να μειωθούν οι νέες λοιμώξεις. Η υπάρχουσα χρηματοδότηση όμως επαρκεί για να καλύψει 3 εκατομμύρια ανθρώπους έως το 2028.
«Η διαταραχή στη χρηματοδότηση έχει πλήξει σοβαρά την πρόληψη, την διάγνωση και βασικά στοιχεία των προγραμμάτων θεραπείας», υπογραμμίζεται στην έκθεση.
