Επιτραπέζιο, θαλασσινό, ανθός αλατιού, ροζ Ιμαλαΐων, μαύρο ή χονδρό αλάτι. Στα ράφια των καταστημάτων υπάρχουν πλέον δεκάδες επιλογές για όλα τα γούστα. Οι διαφορές στο χρώμα, στην υφή και στην προέλευση γεννούν εύλογα το ερώτημα αν κάποιο είδος είναι πληρέστερο ή πιο υγιεινό, ενώ οι αναφορές σε «φυσικά μέταλλα» ενισχύουν ακόμη περισσότερο αυτή την εντύπωση.
Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν τα υποκατάστατα χαμηλού νατρίου, καθώς σε αυτά δεν αλλάζει μόνο η μορφή ή η προέλευση, αλλά η ίδια η σύσταση του προϊόντος. Τι είναι λοιπόν προτιμότερο από όλ αυτά για την υγεία;
Αλάτι – Ποσότητα vs Είδος
Παρά τις εμφανείς διαφορές τους, τα περισσότερα είδη αλατιού αποτελούνται κυρίως από χλωριούχο νάτριο. Το νάτριο είναι απαραίτητο σε μικρές ποσότητες για τη λειτουργία των μυών, τη μετάδοση των νευρικών σημάτων και τη διατήρηση της ισορροπίας των υγρών στον οργανισμό. Όταν όμως προσλαμβάνεται σε υπερβολική ποσότητα, αυξάνει την αρτηριακή πίεση και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Για τον λόγο αυτό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) συστήνει η ημερήσια κατανάλωση αλατιού να παραμένει κάτω από τα 5 γραμμάρια (περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού). Συνεπώς, από διατροφική άποψη, από θρεπτική αξία δηλαδή, οι περισσότερες επιλογές αλατιού δεν διαφέρουν ουσιαστικά μεταξύ τους. Αυτό που έχει τη μεγλύτερη σημασία, είναι η ποσότητα που κταναλώνεται.
Οι ιδιαιτερότητες των διαφορετικών τύπων
Το ιωδιούχο αλάτι: Ανάμεσα στα διάφορα είδη, το ιωδιούχο ξεχωρίζει επειδή περιέχει ιώδιο, ένα στοιχείο απαραίτητο για την παραγωγή των ορμονών του θυρεοειδούς, οι οποίες ρυθμίζουν τον μεταβολισμό και συμβάλλουν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Θαλασσινό αλάτι, ανθός αλατιού & χονδρό αλάτι: Διαφέρουν κυρίως στον τρόπο παραγωγής και στην υφή τους. Ο ανθός αλατιού συλλέγεται από την επιφάνεια των αλυκών και προστίθεται συνήθως στο τέλος του μαγειρέματος, ενώ το χονδρό αλάτι βοηθά ορισμένους να ελέγχουν καλύτερα την ποσότητα. Ωστόσο, σε ίσες ποσότητες βάρους, οι διαφορές στην περιεκτικότητα σε νάτριο είναι ελάχιστες.
Ροζ αλάτι Ιμαλαΐων: Περιέχει ίχνη μετάλλων (σίδηρο, ασβέστιο, μαγνήσιο, κάλιο) που του δίνουν το χαρακτηριστικό του χρώμα. Επιστημονικές αναλύσεις δείχνουν ότι οι ποσότητες αυτές είναι πολύ μικρές για να προσφέρουν ουσιαστικό διατροφικό όφελος. Για να καλύψει κανείς τις ημερήσιες ανάγκες του σε αυτά, θα έπρεπε να καταναλώσει επικίνδυνες ποσότητες αλατιού.
Υποκατάστατα αλατιού – Η επιλογή που κάνει τη διαφορά
Υπάρχει μια κατηγορία προϊόντων που φαίνεται να προσφέρει ουσιαστικό όφελος. Τα υποκατάστατα αλατιού χαμηλού νατρίου, στα οποία μέρος του νατρίου αντικαθίσταται από κάλιο.
Το πιθανό όφελος εξετάστηκε σε μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη με σχεδόν 21.000 ανθρώπους που είχαν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Το υποκατάστατο που χρησιμοποιήθηκε περιείχε 75% χλωριούχο νάτριο και 25% χλωριούχο κάλιο. Έπειτα από περίπου πέντε χρόνια, στην ομάδα που το χρησιμοποιούσε καταγράφηκαν 14% λιγότερα εγκεφαλικά επεισόδια, 13% λιγότερα σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάματα και 12% λιγότεροι θάνατοι από οποιαδήποτε αιτία, σε σύγκριση με την ομάδα που συνέχισε να χρησιμοποιεί κοινό αλάτι, σύμφωνα με τη μελέτη στο New England Journal of Medicine.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει ως πιθανή επιλογή για τους περισσότερους ενηλίκους την αντικατάσταση του επιτραπέζιου αλατιού με προϊόντα χαμηλότερου νατρίου που περιέχουν κάλιο.
Προσοχή: Η επιλογή αυτή δεν είναι κατάλληλη για όλους. Άτομα με νεφρική νόσο ή παθήσεις που επηρεάζουν την αποβολή του καλίου πρέπει να συμβουλεύονται προηγουμένως τον γιατρό τους.
Συμπέρασμα
Για την υγεία, μεγαλύτερη σημασία έχει η συνολική ποσότητα αλατιού που καταναλώνουμε παρά το αν αυτό είναι ροζ Ιμαλαΐων ή ανθός αλατιού. Το ιωδιούχο αλάτι παραμένει μια ασφαλής και χρήσιμη καθημερινή επιλογή, ενώ τα πιο «εξωτικά» είδη προσφέρουν κυρίως γευστική και ποιοτική ποικιλία παρά επιπλέον οφέλη για τον οργανισμό.
