Σχεδόν έναν αιώνα μετά θέσπιση του πρώτου νομοθετήματος για τις σχέσεις συνιδιοκτησίας στην Ελλάδα, τότε που ακόμα οι πολυκατοικίες έκαναν δειλά δειλά την εμφάνιση τους στο αστικό τοπίο, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης εξήγγειλε χθες νομοθετικές παρεμβάσεις που έρχονται να αλλάξουν άρδην το σκηνικό.

«Η εξέλιξη της τεχνολογίας, η αλλαγή των κοινωνικών δομών και η εμφάνιση νέων μορφών σύγχρονης οικονομικής δραστηριότητας, όπως η βραχυχρόνια μίσθωση (π.χ. Airbnb), κατέστησαν το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο απολύτως ανεπαρκές. Οι σχέσεις μεταξύ των συνιδιοκτητών έχουν γίνει πιο περίπλοκες, δημιουργώντας την ανάγκη για ένα πιο ευέλικτο, σαφές και σύγχρονο νομικό οπλοστάσιο που θα μπορεί να επιλύει τις αναδυόμενες διαφορές και να διευκολύνει την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας», όπως εξήγησαν κατά την διάρκεια συνέντευξης Τύπου ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης και ο αρμόδιος υφυπουργός Γιάννης Μπούγας παρουσιάζοντας τη νομοθετική πρωτοβουλία για τον εκσυγχρονισμό των σχέσεων συνιδιοκτησίας.

Οι αλλαγές που έρχονται, όπως εξήγησε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης έχει τρεις άξονες:

α) Εκσυγχρονισμός κανονισμών: Διευκόλυνση της διαδικασίας τροποποίησης των κανονισμών πολυκατοικίας, οι οποίοι συχνά είναι απαρχαιωμένοι και δεν ανταποκρίνονται στις σημερινές ανάγκες.

β) Ταχύτητα επίλυσης διαφορών: Ενίσχυση των μηχανισμών για την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη επίλυση των διαφορών μεταξύ των συνιδιοκτητών, αποσυμφορώντας τα δικαστήρια.

γ) Νέες μορφές οικονομικής δραστηριότητας: Ρύθμιση ζητημάτων που προκύπτουν από τη βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων, η οποία συχνά αποτελεί σημείο τριβής μεταξύ των
συνιδιοκτητών.

Ας δούμε όμως τον οδικό χάρτη των επικείμενων συνειρμών μεταρρυθμίσεων που καλείται να φέρει σε πέρας η νομοπαρασκευαστική επιτροπή αποτελούμενη από 13 πρόσωπα υπό την αρεοπαγίτη Κωνσταντία Εμμανουηλίφου,ανώτατη δικαστής με γνώσεις και εμπειρία στο συγκεκριμένο πεδίο δικαίου.

Συγκεκριμένα οι στόχοι της νομοθετικής πρωτοβουλίας είναι:

1. Κωδικοποίηση διατάξεων που αφορούν τη συνιδιοκτησία επί δομημένης ή μέλλουσας να δομηθεί επιφάνειας και είναι διάσπαρτες σε δεκάδες νομοθετήματα (ν. 3741/1929, ν.δ.
1024/1971, ν. 1562/1985 τα βασικά … στην Τράπεζα Πληροφοριών NOMOS είναι καταχωρισμένα για την οριζόντια ιδιοκτησία 1116 νομοθετήματα με πρόσφατο τον ν.5306/8.6.2006 «Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας Νικόλαος Ταγαράς») αλλά και ενσωμάτωση εθιμικών ρυθμίσεων (π.χ. Κυκλαδικό Έθιμο).

2. Επικαιροποίηση των ρυθμίσεων, π.χ. για τη σύσταση οριζοντίου και καθέτου ιδιοκτησίας, στα νέα κοινωνικοοικονομικά δεδομένα, ώστε ιδιοκτησίες που βρίσκονται στην αφάνεια
(π.χ. διαμερίσματα αγορασμένα με προσύμφωνο τις δεκαετίες 1970-1980, δηλαδή πριν εισαχθεί ο τραπεζικός δανεισμός για την απόκτηση στέγης που επέβαλε, το οριστικό συμβόλαιο) να εμφανισθούν στο Εθνικό Κτηματολόγιο και να μπορούν στη συνέχεια να μεταβιβασθούν.

3. Εναρμόνιση των διατάξεων αφενός με το Εθνικό Κτηματολόγιο, που λειτουργεί σε περιβάλλον Τεχνητής Νοημοσύνης και αφετέρου με τις ρυθμίσεις πολεοδομικού-κτιριοδομικού-περιβαλλοντικού δικαίου και τούτο θα επιτευχθεί με την αγαστή συνεργασία του ΤΕΕ και του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ στην κατάρτιση νομοσχεδίου.

4. Αξιοποίηση του «δικαιώματος υψούν» και «αδιάθετων ποσοστών», είτε με την ανακατανομή τους μεταξύ των συνιδιοκτητών με τροποποίηση της συστατικής πράξης, είτε απόδοσης στους οικοπεδούχους και τους καθολικούς τους διαδόχους.

5. Πρόβλεψη δυνατότητας -ανεξάρτητα από το αν το απαγορεύει ο Κανονισμός της πολυκατοικίας-της κατάτμησης ή της ένωσης οριζοντίων ιδιοκτησιών ώστε μεγάλα οροφοδιαμερίσματα να αξιοποιηθούν και να αντιμετωπισθεί έτσι το πρόβλημα της στέγασης στις μεγάλες πόλεις.

6. Ρυθμίσεις ώστε να ταυτιστούν η πραγματική κατάσταση με την κτηματολογική πραγματικότητα (π.χ. συγκροτήματα κατοικιών σε παραθεριστικές περιοχές που εμφανίζονται ως
οριζόντιες ιδιοκτησίες, ενώ πρόκειται για αυτοτελή κτίσματα ανεγερθέντα σε γεωτεμάχιο εκτός σχεδίου), εφόσον δεν προσβάλλεται το περιβάλλον ισχύει ήδη για οικοδομές που κτίσθηκαν μέχρι το 2011. Με τον τρόπο αυτό θα διευκολυνθούν οι μεταβιβάσεις.

7. Τροποποίηση των δικονομικών διατάξεων που προβλέπουν τη λύση της κοινωνίας επί ακινήτου-ακινήτων με αυτούσια διανομή, όπως π.χ. να προβλέπεται για το παραδεκτό άσκησης της σχετικής αγωγής να επισυνάπτεται στο δικόγραφο τοπογραφικό χωρικών μεταβολών ή κάτοψη με βεβαίωση του μηχανικού περί μη αυθαιρέτων κατασκευών και υποβολή στην ηλεκτρονική βάση του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ, ώστε να παίρνει (ΚΗΔ) κατά τα πρότυπα της κτηματολογικής δίκης χωρικών μεταβολών. Το ίδιο να ισχύει και για τον εναγόμενο, σε περίπτωση που προβάλει αμυντικούς ισχυρισμούς περί διαφορετικού τρόπου αυτούσιας διανομής. Με τον τρόπο αυτό θα επιταχυνθεί η έκδοση οριστικής απόφασης επί αγωγής διανομής.

8. Προσαρμογή των ρυθμίσεων της συνιδιοκτησίας στις νέες ρυθμίσεις του κληρονομικού δικαίου.

9. Πρόβλεψη ειδικής διαδικασίας είσπραξης κοινόχρηστων δαπανών, δημιουργία αποθεματικού και ασφάλιση οικοδομής.

10. Πέραν των ως άνω εμπράγματου χαρακτήρα ρυθμίσεων, τροποποίηση ενοχικού χαρακτήρα ρυθμίσεων, ώστε να λειτουργεί ευχερώς η κοινωνία-συγκυριότητα με τη λήψη αποφάσεων με πλειοψηφία 51% (σχετική τροποποίηση διατάξεων ν. 1562/1985 σε συνδυασμό με 785-805 ΑΚ) ιδίως σχετικά με την ανοικοδόμηση κοινού ακινήτου, τη συντήρηση της οικοδομής, την ενεργειακή της αναβάθμιση, την κατανομή κοινόχρηστων δαπανών κλπ.

Όπως επισήμαναν τόσο ο κ. Φλωρίδης όσο και ο κ.Μπούγας στόχος είναι η νομοπαρασκευαστική επιτροπή να έχει παραδώσει το έργο της μέχρι τον Σεπτέμβριο ώστε μέχρι το τέλος του έτους να έχει ψηφιστεί και να έχεις γίνει νόμος του κράτους η νέα εμβληματική μεταρρύθμιση