Νέα μελέτη δείχνει ότι απλές φωτογραφίες του αμφιβληστροειδούς, σε συνδυασμό με τεχνητή νοημοσύνη, μπορούν να εντοπίσουν παράγοντες κινδύνου για Αλτσχάιμερ, πολλά χρόνια πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.

Τα μάτια δεν αποκαλύπτουν μόνο πληροφορίες για την όραση, αλλά ενδέχεται να προσφέρουν πολύτιμα στοιχεία και για την υγεία του εγκεφάλου. Αυτό είναι το συμπέρασμα νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Alzheimer’s Disease και αναδεικνύει τον ρόλο των φωτογραφιών του αμφιβληστροειδούς στην έγκαιρη ανίχνευση παραγόντων κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Φλόριντας ανέλυσαν, με τη βοήθεια εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερες από 40.000 φωτογραφίες αμφιβληστροειδούς που προέρχονταν από βάση δεδομένων ασθενών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στόχος τους ήταν να διερευνήσουν αν μικρές και συχνά αόρατες αλλαγές στα αγγεία και στις δομές του ματιού συνδέονται με γνωστούς παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη της νόσου.

Τι «βλέπει» η τεχνητή νοημοσύνη στον αμφιβληστροειδή

Οι φωτογραφίες του αμφιβληστροειδούς χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως στην παρακολούθηση ασθενών με διαβήτη, γλαύκωμα ή καταρράκτη. Ωστόσο, η νέα μελέτη δείχνει ότι μπορούν να αξιοποιηθούν και για πολύ ευρύτερους σκοπούς.

Το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης κατάφερε να προβλέψει με αξιοσημείωτη ακρίβεια βιολογικά χαρακτηριστικά, όπως η αρτηριακή πίεση και το φύλο, αλλά και παράγοντες του τρόπου ζωής που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ, όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι πληροφορίες αυτές συχνά απουσιάζουν από τους ιατρικούς φακέλους ή βασίζονται σε αυτοαναφορές των ασθενών, οι οποίες δεν είναι πάντοτε ακριβείς. Αντίθετα, οι εικόνες του αμφιβληστροειδούς μπορούν να προσφέρουν μια πιο αντικειμενική εικόνα της συνολικής επιβάρυνσης που έχει δεχθεί ο οργανισμός με την πάροδο του χρόνου.

Ένα παράθυρο για την έγκαιρη πρόληψη

Η ίδια ερευνητική ομάδα είχε δείξει σε προηγούμενη μελέτη ότι οι φωτογραφίες του αμφιβληστροειδούς μπορούν να εντοπίσουν άτομα που πάσχουν ήδη από Αλτσχάιμερ.

Σήμερα, όμως, το ενδιαφέρον στρέφεται ακόμη νωρίτερα, πριν εμφανιστούν οι μη αναστρέψιμες βλάβες στον εγκέφαλο. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η νόσος αρχίζει να αναπτύσσεται πολλά χρόνια, ακόμη και δεκαετίες, πριν εκδηλωθούν τα πρώτα προβλήματα μνήμης ή οι γνωστικές διαταραχές.

«Γνωρίζουμε ότι η νόσος Αλτσχάιμερ εξελίσσεται αργά, σε βάθος πολλών ετών. Ωστόσο, τα περισσότερα διαγνωστικά εργαλεία εστιάζουν σε προχωρημένα στάδια, όταν οι δυνατότητες παρέμβασης είναι πλέον περιορισμένες», εξηγεί η επικεφαλής της μελέτης, καθηγήτρια Βιοϊατρικής Μηχανικής του Πανεπιστημίου της Φλόριντας, Ρουόγκου Φανγκ.

Τα μάτια ως βιοδείκτης της υγείας του εγκεφάλου

Οι ερευνητές θεωρούν ότι η υγεία του αμφιβληστροειδούς θα μπορούσε να εξελιχθεί σε έναν νέο, εύκολα προσβάσιμο βιοδείκτη για την εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης Αλτσχάιμερ.

Όπως επισημαίνουν, η έγκαιρη αναγνώριση ατόμων υψηλού κινδύνου θα μπορούσε να οδηγήσει σε στενότερη παρακολούθηση, περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο και υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών που ενδέχεται να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου ανάπτυξης της νόσου.

Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν και από μελλοντικές μελέτες, μια απλή φωτογραφία του βυθού του ματιού θα μπορούσε στο μέλλον να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για την πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση μιας από τις συχνότερες μορφές άνοιας παγκοσμίως.