Ο καφές δεν «ξυπνάει» απλώς τον οργανισμό, αλλά μπορεί να τον προστατεύει και από τη γήρανση, αναφέρουν επιστήμονες από τις ΗΠΑ.

Το εύρημα αυτό μπορεί να εξηγεί για ποιον λόγο οι λάτρεις του έχουν μειωμένες πιθανότητες να εκδηλώσουν πολλά χρόνια νοσήματα που σχετίζονται με την ηλικία, προσθέτουν.

Ο καφές είναι το ρόφημα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι περισσότερα από 2,5 δισεκατομμύρια φλιτζάνια καταναλώνονται καθημερινά απ’ άκρη σ’ άκρη του πλανήτη. Ειδικά στην Ελλάδα εξ άλλου, η ετήσια κατανάλωση εκτιμάται σε 102.000 τόνους.

Εδώ και πολλά χρόνια, ο καφές έχει σχετισθεί με μειωμένο κίνδυνο αναπτύξεως ποικίλων προβλημάτων υγείας όπως:

• Η νόσος Αλτσχάιμερ
• Η νόσος Πάρκινσον
• Ο διαβήτης τύπου 2
• Η καρδιακή ανεπάρκεια
• Ο καρκίνος του παχέος εντέρου
• Το εγκεφαλικό επεισόδιο

Ωστόσο οι περισσότερες από τις σχετικές έρευνες ήταν μελέτες παρατήρησης, δηλαδή οι ερευνητές κατέγραφαν την συσχέτιση που έβλεπαν χωρίς όμως να έχουν σαφή βιολογική εξήγηση γι’ αυτήν.

Τώρα, νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο Texas A&M (TAMU) αποκαλύπτει ότι ορισμένα συστατικά του καφέ δρουν, τουλάχιστον εν μέρει, ενεργοποιώντας έναν υποδοχέα των κυττάρων που λέγεται NR4A1. Ο υποδοχέας αυτός είναι μία πρωτεΐνη, γνωστή στην επιστημονική κοινότητα για τον ρόλο της στην προστασία από:

• Την γήρανση
• Την αντίδραση του οργανισμού στο στρες
• Την ανάπτυξη νόσων

Τι κάνει ο υποδοχέας NR4A1

Τα νέα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στην διατροφική επιθεώρηση Nutrients. Παρέχουν μία από τις πρώτες, άμεσες συνδέσεις μεταξύ του καφέ και αυτού του υποδοχέα, λένε οι ερευνητές. Παρέχουν επίσης για πρώτη φορά μία δυνητική εξήγηση για τα εκτεταμένα οφέλη του καφέ στην υγεία.

«Ο καφές είναι καλά γνωστός για τα οφέλη του στην υγεία», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Stephen Safe, καθηγητής στη Σχολή Κτηνιατρικής & Βιοϊατρικών Επιστημών του TAMU. «Η μελέτη μας έδειξε ότι τα οφέλη αυτά ενδεχομένως σχετίζονται με τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν τα συστατικά του καφέ με τον υποδοχέα NR4A1, προστατεύοντας το σώμα από τις βλάβες που του προκαλεί το καθημερινό στρες».

Όπως έχουν δείξει προγενέστερες μελέτες, όταν υποστεί βλάβες ένας ιστός του σώματος, ο υποδοχέας NR4A1 αντιδρά καταπολεμώντας τη βλάβη. Αν αντιθέτως αδρανοποιηθεί αυτός ο υποδοχέας, οι βλάβες εντείνονται.

Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι ο υποδοχέας NR4A1 εμπλέκεται σε σημαντικές βιολογικές διεργασίες, όπως:

• Η φλεγμονή
• Ο μεταβολισμός
• Η επιδιόρθωση των ιστών

Πώς εμπλέκεται ο καφές

Όλες αυτές οι διεργασίες σχετίζονται στενά με τις «ασθένειες της ηλικίας», όπως ο καρκίνος, οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις, τα καρδιομεταβολικά προβλήματα κ.λπ. Επειδή λοιπόν ο καφές φαίνεται να προστατεύει από αυτές τις παθήσεις, οι επιστήμονες του TAMU υπέθεσαν ότι κάπως θα επηρεάζει τον συγκεκριμένο υποδοχέα.

Έτσι πραγματοποίησαν σειρά πειραμάτων και ερευνών στο εργαστήριο, που έδειξαν ότι πολλά συστατικά του καφέ ενώνονται με αυτόν τον υποδοχέα, ενισχύοντας τη δράση του. Τη δράση αυτή ασκούν, ενδεικτικά, πολυφαινολικές ενώσεις όπως το καφεϊκό οξύ.

Όπως διαπίστωσαν οι επιστήμονες, τα συστατικά αυτά μπορούν να μειώσουν τις κυτταρικές βλάβες και επίσης να επιβραδύνουν την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Με αυτό τον τρόπο δρουν προστατευτικά έναντι της ανάπτυξης  διαφορετικών χρονίων νοσημάτων.

Όταν όμως αφαίρεσαν τον υποδοχέα NR4A1 από ορισμένα κύτταρα, ο καφές έπαψε να ασκεί προστατευτική δράση. Το εύρημα αυτό υποστηρίζει περαιτέρω την εκτίμηση ότι ο καφές ωφελεί την υγεία, επιδρώντας σε αυτόν.

Τα πειράματα του TAMU έδειξαν επίσης ότι η καφεΐνη δεν ασκεί τόσο μεγάλη δράση στον υποδοχέα NR4A1. Το γεγονός αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί και ο ντεκαφεϊνέ καφές έχει βρεθεί να είναι προστατευτικός στους ανθρώπους.

Η νέα έρευνα δεν αλλάζει κάτι στις συστάσεις των επιστημόνων για την κατανάλωση καφέ, επισημαίνουν οι ερευνητές. Προσφέρει όμως για πρώτη φορά κάτι που δεν είχαν έως τώρα στα χέρια τους: μία πιθανή εξήγηση για το γιατί είναι ο καφές τόσο ωφέλιμος.

«Αυτό δεν είναι πια μια απλή παρατήρηση, αλλά ένας βιολογικός μηχανισμός που την εξηγεί», κατέληξε ο Dr. Safe.