Μετά τις γιορτές τα «δύσκολα»

Η διαχρονική παρακολούθηση της εποχικής γρίπης στην Ελλάδα δείχνει ότι η δραστηριότητα της νόσου συνήθως αρχίζει να αυξάνεται κατά τον Ιανουάριο, ενώ κορυφώνεται κατά τους μήνες Φεβρουάριο και Μάρτιο και συχνά συνοδεύεται με αποδιοργάνωση της επαγγελματικής και της κοινωνικής ζωής, υπέρμετρη αύξηση της κατανάλωσης φαρμάκων και όχι σπάνια, αύξηση της θνησιμότητας.

Στα μέτρα περιορισμού της εξάπλωσης της γρίπης περιλαμβάνονται η συστηματική εφαρμογή μέτρων ατομικής υγιεινής (π.χ. συχνό πλύσιμο χεριών), η απομόνωση των πασχόντων και η αποφυγή του συγχρωτισμού σε κλειστούς χώρους. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά έχουν περιορισμένη αποδοτικότητα και -παρότι σημαντικά- δεν επαρκούν.

Δικαιολογημένα, λοιπόν, όλη η «δουλειά» για την πρόληψη της γρίπης γίνεται πολύ νωρίτερα, δηλαδή… τώρα!

Ξεκινώντας, λοιπόν, ο φετινός αντιγριπικός εμβολιασμός του πληθυσμού, το υπουργείο Υγείας εξέδωσε τις απαραίτητες οδηγίες για τα άτομα που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου, μεταξύ αυτών και οι διαβητικοί, ενώ έκανε και διευκρινίσεις για τη συνταγογράφηση ή μη των συνολικά 6 εμβολίων.

Τα διαθέσιμα αντιγριπικά εμβόλια

Τα διαθέσιμα αντιγριπικά εμβόλια για την περίοδο 2025-2026 είναι τα: Vaxigrip TIV, Influvac, Flucelvax, Efluelda, Fluad και Fluenz, με συγκεκριμένες ενδείξεις ανά ηλικία και κατάσταση υγείας. Η επιλογή του κατάλληλου σκευάσματος γίνεται πάντα με γνώμονα την ασφάλεια του ατόμου, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων και των ατόμων υψηλού κινδύνου.

Στα φαρμακεία και χωρίς συνταγή

Τα συμβατικά αντιγριπικά εμβόλια μπορούν να χορηγηθούν και στα φαρμακεία, χωρίς ιατρική συνταγή, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Κάθε εμβολιασμός καταχωρίζεται υποχρεωτικά στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών, εξασφαλίζοντας σωστή παρακολούθηση, ενημέρωση των αρμόδιων φορέων και προστασία της δημόσιας υγείας.

Επιπλέον, το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να συγχορηγηθεί με το εμβόλιο κατά του COVID-19, σε διαφορετικά σημεία του σώματος.

Η σύνθεση του φετινού αντιγριπικού εμβολίου

Οπως κάθε χρόνο και επειδή ο ιός της γρίπης μεταλλάσσεται σε διαφορετικούς υποορότυπους, έτσι και για την περίοδο 2023-2024 η σύνθεση του αντιγριπικού εμβολίου περιέχει τα εγκεκριμένα στελέχη του ιού, σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Επισημαίνεται ότι μέσω των συστημάτων φαρμακοεπαγρύπνησης που λειτουργούν διεθνώς δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές συστηματικές παρενέργειες του αντιγριπικού εμβολίου.

«Συγκάτοικοι» και φέτος γρίπη και COVID-19

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος πρόληψης είναι ο εμβολιασμός με το αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο, όταν χορηγηθεί σωστά και έγκαιρα, προφυλάσσει από τη μετάδοση του ιού, συμβάλλει στην προστασία από τις σοβαρές επιπλοκές, καθώς και στη μείωση των απουσιών από την εργασία, το σχολείο και κάθε άλλη κοινωνική εκδήλωση.

Αναμένεται ότι και για την προσεχή περίοδο γρίπης 2025-2026, ο ιός της γρίπης θα κυκλοφορήσει παράλληλα με τον ιό SARS-CoV-2, που προκαλεί τη νόσο COVID-19.

Συγχορήγηση με το εμβόλιο κατά του κορονοϊού

Το αντιγριπικό εμβόλιο μπορεί να χορηγηθεί ακόμη και την ίδια μέρα με το εμβόλιο κατά του κορονοϊού, αλλά σε διαφορετικά ανατομικά σημεία, όπως και οποιαδήποτε άλλη μέρα πριν και μετά το εμβόλιο κατά του κορονοϊού.

Οδηγίες χορήγησης του αντιγριπικού εμβολίου

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν απ’ την έναρξη της περιόδου έξαρσης των κρουσμάτων γρίπης, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης. Κατά προτίμηση, σύμφωνα με την περίοδο έναρξης της έξαρσης των κρουσμάτων στη χώρα μας, ο αντιγριπικός εμβολιασμός οφείλει να διενεργείται από τα μέσα Οκτωβρίου μέχρι το τέλος Νοεμβρίου. Εφόσον ο εμβολιασμός δεν διενεργηθεί τη συνιστώμενη περίοδο, μπορεί να αναπληρωθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης.

Συστάσεις για το ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών της χώρας μας, οι συστάσεις αντιγριπικού εμβολιασμού για την προσεχή περίοδο 2023-2024 περιλαμβάνουν κατά προτεραιότητα τις παρακάτω ομάδες πληθυσμού ή καταστάσεις αυξημένου κινδύνου:

– Ατομα ηλικίας 60 ετών και άνω.

– Βρέφη και παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 5 ετών.

– Παιδιά ηλικίας άνω των 5 ετών και ενήλικες με έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα:

• Χρόνια νοσήματα αναπνευστικού, όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
• Καρδιακή νόσο με σοβαρή αιμοδυναμική διαταραχή.
• Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη).
• Μεταμόσχευση οργάνων και μεταμόσχευση μυελού των οστών.
• Δρεπανοκυτταρική αναιμία (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες).
• Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα.
• Χρόνια νεφροπάθεια.
• Χρόνιες παθήσεις ήπατος.
• Νευρολογικά-νευρομυϊκά νοσήματα.
• Σύνδρομο Down.
• Εγκυοι ανεξαρτήτως ηλικίας κύησης, λεχωίδες και θηλάζουσες.
• Ατομα με νοσογόνο παχυσαρκία (Δείκτη Μάζας Σώματος >40 Kg/m²) και παιδιά με ΔΜΣ >95ηΕΘ.
• Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα και άλλα).
• Ατομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά μικρότερα των 6 μηνών ή φροντίζουν ή διαβιούν με άτομα με υποκείμενο νόσημα, που αυξάνει τον κίνδυνο επιπλοκών της γρίπης.
• Κλειστοί πληθυσμοί, όπως προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές (σχολείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων κ.λπ.), νεοσύλλεκτοι, ιδρύματα χρονίως πασχόντων και μονάδες φιλοξενίας ηλικιωμένων, καταστήματα κράτησης.
• Εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών Υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, λοιποί εργαζόμενοι, φοιτητές επαγγελμάτων Υγείας σε κλινική άσκηση) και σε κέντρα διαμονής προσφύγων-μεταναστών.
• Αστεγοι.
• Κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, εκτροφείς, σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πτηνά ή χοίρους.

Πότε πρέπει να έχει ολοκληρωθεί ο εμβολιασμός

Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν από την έναρξη της συνήθους περιόδου εμφάνισης της έξαρσης των κρουσμάτων γρίπης, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης.

Κατά προτίμηση, ο εμβολιασμός θα πρέπει να ολοκληρώνεται τουλάχιστον 4-6 εβδομάδες προ της ενάρξεως του ετήσιου επιδημικού κύματος της γρίπης στην Ελλάδα (δηλαδή στα μέσα-μέχρι τέλος Νοεμβρίου).

Επιπρόσθετα, ο εμβολιασμός συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της εποχικής γρίπης για άτομα για τα οποία ενδείκνυται ο εμβολιασμός και δεν πρόλαβαν να εμβολιαστούν εγκαίρως.

Οι δόσεις του εμβολίου

Ο αντιγριπικός εμβολιασμός γενικά περιλαμβάνει 1 μόνο δόση του εμβολίου ετησίως.

Βρέφη και παιδιά ηλικίας <9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά ή εκείνα <9 ετών που στο παρελθόν είχαν λάβει μόνο 1 δόση εμβολίου γρίπης χρειάζονται 2 δόσεις αντιγριπικού εμβολίου με μεσοδιάστημα τουλάχιστον 28 ημερών.

Σε βρέφη ηλικίας >=6 μηνών χορηγείται 0,5 ml (ολόκληρη η δόση), σύμφωνα με τις οδηγίες από επίσημους ευρωπαϊκούς ή άλλους φορείς φαρμάκων (FDA, ΕΜΑ κ.λπ.).

Ποιοι δεν πρέπει να κάνουν το εποχικό αντιγριπικό εμβόλιο

Οι αντενδείξεις αφορούν τις εξής κατηγορίες:
• Ατομα με ιστορικό σοβαρής αλλεργίας σε αβγά ή σε κάποιο από τα συστατικά του εμβολίου (για άτομα υψηλού κινδύνου πρέπει να προηγείται επικοινωνία με Αλλεργιολογικό Τμήμα).
• Ατομα με ιστορικό αλλεργικής αντίδρασης στο εμβόλιο της εποχικής γρίπης.
• Ατομα με ιστορικό συνδρόμου Guillain-Barré.
• Ατομα με πυρετό πρέπει να περιμένουν να υποχωρήσει ο πυρετός πριν κάνουν εμβόλιο.