Τα ζευγάρια που προσπαθούν να αποκτήσουν παιδί με τη βοήθεια της εξωσωματικής γονιμοποίησης, επιζητούν, όπως είναι φυσικό, τα καλύτερα αποτελέσματα για την προσπάθειά τους. Η σωστή και απόλυτα εξατομικευμένη θεραπεία, η σχολαστική παρακολούθηση από τον γιατρό τους, καθώς και οι δυνατότητες και η ποιότητα του εμβρυολογικού εργαστηρίου, αποτελούν αναμφίβολα τα θεμέλια πάνω στα οποία θα στηριχθεί η προσπάθεια ώστε να στεφθεί με επιτυχία.

Δεν αρκούν μόνο οι εξελιγμένες τεχνικές εξωσωματικής

Εκτός όμως από πολύπλοκες, εξελιγμένες, και κοστοβόρες τεχνικές, που συχνά απαιτούνται, αλλά και επιζητούνται από τα ζευγάρια, καλό θα είναι να γνωρίζουμε πως κάποιες απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής και στη συμπεριφορά (τη σημασία των οποίων συχνά υποεκτιμούμε) μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά στην επίτευξη του στόχου.

Οι παράγοντες που ενισχύουν τις πιθανότητες επιτυχίας

Οι αλλαγές αυτές αφορούν στην υϊθέτηση ενός ισορροπημένου  μοντέλου διατροφής, τη διατήρηση του σωματικού βάρους σε φυσιολογικά πλαίσια, τη συστηματική άσκηση, την αποφυγή αλκοόλ, τη διακοπή του καπνίσματος και τον περιορισμό της κατανάλωσης καφεΐνης. Στους παράγοντες που συνυπολογίζονται για μια επιτυχημένη προσπάθεια υποβοηθούμενης αναπαραγωγής θα πρέπει να προσθέσουμε, επίσης, τον καλό και αδιατάρακτο ύπνο, καθώς και εν γένει την ψυχολογική κατάσταση, με έμφαση στον περιορισμό του stress.

Ας δούμε, λοιπόν, μερικές απλές συμβουλές που αξίζει να υιοθετούν τα ζευγάρια:

Διατροφή: Συνιστάται μια ισορροπημένη και υγιεινή διατροφή «μεσογειακού» τύπου, η οποία θα είνμαι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια και θαλασσινά. Δεν χρειάζεται υπερβολική κατανάλωση κόκκινου κρέατος, ενώ θα πρέπει να αποφεύγονται τροφές με πολλά κορεσμένα λιπαρά. Σχετικά με τον τρόπο μαγειρέματος, θα πρέπει να αποφεύγονται οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες (όπως στο barbeque ή στο grill) και να προτιμάται το μαγείρεμα στον ατμό, στα μικροκύματα, καθώς και τα βραστά. Η διατροφή αυτή εξασφαλίζει την πρόσληψη άφθονων αντιοξειδωτικών παραγόντων και ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, που αποδεδειγμένα ενισχύουν τη γονιμότητα ανδρών και γυναικών.

Αντιοξειδωτικοί παράγοντες: Για την γυναίκα – πιο συγκεκριμένα – η επάρκεια των αντιοξειδωτικών παραγόντων είναι σημαντική, διότι μειώνει το «οξειδωτικό stress» στα ωοθυλάκια/ωάρια, κάτι που έχει συσχετισθεί με καλύτερη ποιότητα των ωαρίων, αλλά κυρίως των εμβρύων που προκύπτουν από αυτά, καθώς και με αυξημένα ποσοστά κυήσεων. Μάλιστα, πολύ πρόσφατες μελέτες υποστηρίζουν ότι το αυξημένο οξειδωτικό stress ίσως να σχετίζεται και με αυξημένες διαταραχές των χρωμοσωμάτων, ιδίως σε γυναίκες μεγαλύτερης αναπαραγωγικής ηλικίας.

Όσον αφορά στον άνδρα, τα αντιοξειδωτικά βελτιώνουν κάποιες παραμέτρους του σπέρματος και κυρίως μειώνουν σε σημαντικό βαθμό το ποσοστό κατάτμησης του σπερματικού DNA (υψηλά ποσοστά κατάτμησης έχουν συνδεθεί με δυσμενή αναπαραγωγικά αποτελέσματα και ιδίως πρώιμες αποβολές).

Συνεπώς, τα ζευγάρια που ακολουθούν προγράμματα εξωσωματικής γονιμοποίησης, θα ωφεληθούν από την επαρκή πρόσληψη αντιοξειδωτικών, τόσο στο πλαίσιο της διατροφής, όσο και με την μορφή συμπληρωμάτων που περιέχουν συνδυασμούς αντιοξειδωτικών στοιχείων (φυτικά, βιταμίνη C, πυκνογενόλη, ισοφλαβόνες, α-λιποικό οξύ, και άλλα).

Ωμέγα – 3 λιπαρά: Τα ωμέγα-3 λιπαρά είναι ευεργετικά για τις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές τους, και έχει διαπιστωθεί πως συγκεντρώνονται στη μεμβράνη των σπερματοζωαρίων συμμετέχοντας στην ομαλή λειτουργία τους. Μάλιστα, έχει διαπιστωθεί πως υπογόνιμοι άνδρες έχουν χαμηλότερα επίπεδα ωμέγα-3 λιπαρών, τόσο στο αίμα όσο και στα σπερματοζωάριά τους. Συνιστάται, επομένως, η πρόσληψη επαρκών ποσοτητών (περίπου 1800mg ημερησίως για 6 μήνες) μιας κι έχει αποδειχθεί πως μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση όλων των παραμέτρων του σπέρματος (συγκέντρωση σπερματοζωαρίων, κινητικότητα, μορφολογία). Για την γυναίκα η ευεργετική επίδραση των ωμέγα-3 λιπαρών φαίνεται να υπάρχει, αλλά προς το παρόν απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να θεωρηθεί δεδομένη.

Συνένζυμο Q10: Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν πως η ομαλή εξέλιξη του εμβρύου έως το στάδιο της βλαστοκύστης εξαρτάται από τα μιτοχόνδρια, τα οποία παρέχουν την απαραίτητη ενέργεια για τους κυτταρικούς πολλαπλασιασμούς του εμβρύου. Τα μιτοχόνδρια τα οποία θα δώσουν την ενέργεια, είναι μόνο αυτά του ωαρίου, ενώ τα πατρικά μιτοχόνδρια καταστρέφονται αμέσως μετά την γονιμοποίηση. Επιπλέον, μετά την γονιμοποίηση δεν δημιουργούνται καινούργια μιτοχόνδρια μέχρι το στάδιο της βλαστοκύστης και -όπως είναι ευνόητο- ολόκληρη η ομαλή πορεία του εμβρύου εξαρτάται από αυτά που ήδη υπάρχουν στο ωάριο. Έτσι, λοιπόν, το συνένζυμο Q10 φαίνεται πως βοηθά στη σωστή λειτουργία των μιτοχονδρίων του ωαρίου και για το λόγο αυτό ίσως έχει νόημα η συμπληρωματική πρόσληψή του από τις γυναίκες που θα υποβληθούν σε εξωσωματική γονιμοποίηση. Η συνιστώμενη δόση είναι 600mg συνενζύμου Q10 την ημέρα για περίπου 2 μήνες.