Η διατήρηση της μυϊκής λειτουργίας κατά τη διάρκεια της απώλειας βάρους αποτελεί, επομένως, σημαντική πρόκληση της σύγχρονης μεταβολικής ιατρικής. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Obesity προσφέρει σημαντικά νέα στοιχεία για τους μοριακούς μηχανισμούς που ενδέχεται να εξηγούν γιατί ορισμένα άτομα διατηρούν καλύτερα τη μυϊκή τους δύναμη κατά την απώλεια βάρους.
Μεσότιτλος: 151 γονίδια συνδέονται με τη διατήρηση της μυϊκής δύναμης
Γράφει η Σταυρούλα (Λίνα) Πάσχου, MD, PhD, Αναπλ. Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας, Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ, Υπεύθυνη Ενδοκρινολογικής Μονάδας Θεραπευτικής Κλινικής ΕΚΠΑ και Διαβητολογικού Κέντρου Νοσοκομείου ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ
Το κύριο εύρημα της μελέτης είναι ότι εντοπίστηκαν 151 γονίδια των οποίων οι μεταβολές στην έκφραση συσχετίζονταν σημαντικά με τη μεταβολή της μυϊκής δύναμης, ακόμη και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τη μεταβολή του συνολικού σωματικού βάρους. Με άλλα λόγια, η συγκεκριμένη μοριακή υπογραφή φαίνεται να σχετίζεται με τη διατήρηση της μυϊκής δύναμης πέραν της απλής επίδρασης της απώλειας κιλών. Μεταξύ των γονιδίων που αναδείχθηκαν περιλαμβάνονται τα HSP90AA1 και EIF3A, τα οποία αποτελούν υποψήφιους μοριακούς δείκτες ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για περαιτέρω διερεύνηση.
Τι έδειξε η ανάλυση της μελέτης CALERIE
Η μελέτη αποτελεί δευτερογενή ανάλυση της τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης μελέτης CALERIE, στην οποία εξετάστηκε η επίδραση του θερμιδικού περιορισμού σε υγιείς ενήλικες χωρίς παχυσαρκία.
Οι ερευνητές αξιολόγησαν κατά τους πρώτους 12 μήνες τις μεταβολές του συνολικού σωματικού βάρους και της δύναμης των εκτεινόντων μυών του γόνατος. Παράλληλα, σε υποομάδα 42 συμμετεχόντων πραγματοποιήθηκε μεταγραφωμική ανάλυση δειγμάτων σκελετικού μυός, ώστε να διερευνηθεί η σχέση μεταξύ των αλλαγών στη γονιδιακή έκφραση και της μεταβολής της μυϊκής δύναμης.
Οι βιολογικοί μηχανισμοί που φαίνεται να παίζουν ρόλο
Η ανάλυση των 151 γονιδίων ανέδειξε επίσης συγκεκριμένες βιολογικές οδούς που σχετίζονται με τη διατήρηση της μυϊκής δύναμης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μηχανισμοί που αφορούν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, τη ρύθμιση της ανοσολογικής λειτουργίας και την έκκριση πρωτεϊνών. Τα ευρήματα αυτά υποδεικνύουν ότι η διατήρηση της μυϊκής λειτουργίας κατά την απώλεια βάρους είναι ένα σύνθετο βιολογικό φαινόμενο, στο οποίο συμμετέχουν πολλαπλές κυτταρικές και μοριακές διεργασίες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το HSP90AA1, το οποίο κωδικοποιεί μια επαγόμενη πρωτεΐνη θερμικού shock της οικογένειας HSP90 και συνδέεται με μηχανισμούς διατήρησης της πρωτεϊνικής ομοιόστασης και κυτταρικής προσαρμογής. Η ανάδειξή του, μαζί με το EIF3A και άλλα γονίδια, δημιουργεί ένα νέο πεδίο έρευνας για την κατανόηση της μυϊκής ανθεκτικότητας κατά την απώλεια βάρους.
Ένα πιθανό μοριακό «αποτύπωμα» της μυϊκής ανθεκτικότητας
Η σημασία των αποτελεσμάτων βρίσκεται επομένως όχι μόνο στην καταγραφή των γονιδίων, αλλά κυρίως στην ανάδειξη ενός πιθανού μοριακού «αποτυπώματος» που χαρακτηρίζει τη διατήρηση της μυϊκής δύναμης όταν μειώνεται το σωματικό βάρος. Η προσέγγιση αυτή μετατοπίζει εν μέρει το ερευνητικό ενδιαφέρον από την απλή διατήρηση της μυϊκής μάζας προς τη διατήρηση της μυϊκής λειτουργίας.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα και ποιοι είναι οι περιορισμοί
Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τη μελλοντική έρευνα, δεν αποτελούν όμως ακόμη απόδειξη ότι η τροποποίηση των συγκεκριμένων γονιδίων μπορεί να αποτρέψει την απώλεια μυϊκής δύναμης.
Η μοριακή ανάλυση πραγματοποιήθηκε σε περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων και τα δεδομένα προέρχονται από υγιείς ενήλικες χωρίς παχυσαρκία. Απαιτούνται επομένως μεγαλύτερες και ανεξάρτητες μελέτες, καθώς και επιβεβαίωση σε άτομα με παχυσαρκία και σε διαφορετικές θεραπευτικές συνθήκες.
Η μελέτη αναδεικνύει μια σημαντική κατεύθυνση για τη σύγχρονη αντιμετώπιση της παχυσαρκίας: ο στόχος της απώλειας βάρους δεν είναι μόνο η μείωση του αριθμού στη ζυγαριά, αλλά η επίτευξη ποιοτικής απώλειας βάρους με παράλληλη διατήρηση της μυϊκής λειτουργίας.
Η αποκάλυψη των μοριακών μηχανισμών που συνδέονται με αυτή τη διαδικασία μπορεί στο μέλλον να συμβάλει στην ανάπτυξη πιο στοχευμένων παρεμβάσεων, ώστε η απώλεια λίπους να συνοδεύεται από όσο το δυνατόν καλύτερη διατήρηση της μυϊκής δύναμης και της λειτουργικής ικανότητας.
