Με τις αλλαγές που προωθούνται στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης θα μπορούν να ασφαλίζονται μισθωτοί και ελεύθεροι επαγγελματίες από οποιονδήποτε κλάδο.

Το ποσό σύνταξης που θα μπορούν να πάρουν οι ασφαλισμένοι από ένα Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης είναι συνάρτηση του χρόνου ασφάλισης, της ηλικίας, των εισφορών που θα έχουν καταβάλει, αλλά και της βιωσιμότητας του φορέα. Με τα σημερινά δεδομένα, οι συντάξεις μπορεί να κυμαίνονται από 200 έως 300 ευρώ τον μήνα για περίπου 20 χρόνια ασφάλισης.

Ειδικά για τους ελεύθερους επαγγελματίες, θα αποτελέσουν διέξοδο για την αύξηση των παροχών τους, καθώς οι συντάξεις που λαμβάνουν είναι από τις χαμηλότερες, λόγω των χαμηλών εισφορών που καταβάλλουν, και η ασφάλισή τους σε Επαγγελματικό Ταμείο μπορεί να τους εξασφαλίσει ένα επαρκές συμπλήρωμα σύνταξης περίπου στο 20% της κύριας σύνταξης.

Παρότι έχει ψηφιστεί ο Νόμος 5078/2023 που προβλέπει τους όρους λειτουργίας τους και απλοποιεί τη σύστασή τους (σ.σ.: ακόμη και με 100 υπογραφές εργαζομένων), εντούτοις, δύο και πλέον χρόνια μετά, δεν έχει συσταθεί ούτε ένα τέτοιο Ταμείο, πέραν των 28 Επαγγελματικών Ταμείων που λειτουργούν εδώ και χρόνια και καλύπτουν μόνον τους εργαζομένους που απασχολούνται στον ίδιο κλάδο.

Σοβαρό αντικίνητρο στη σύσταση τέτοιων Ταμείων είναι, πρώτον, ότι ο νόμος δεν επιτρέπει τη μεταφορά από ένα Ταμείο σε άλλο και, δεύτερον, θεσπίστηκε για λόγους ίσης μεταχείρισης με τα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, ενιαία φορολόγηση των παροχών τους.

Στην πράξη, όμως, ο νόμος έμεινε γράμμα κενού περιεχομένου και το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης ετοιμάζει νέο νομοσχέδιο που θα μετατρέπει τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης σε έναν ενισχυμένο δεύτερο πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος για την επάρκεια των συντάξεων.

Ο πρώτος πυλώνας είναι η κύρια και επικουρική σύνταξη (δημόσιο σύστημα ασφάλισης) που τελούν υπό την εγγύηση του κράτους. Ο δεύτερος πυλώνας θα είναι οι συντάξεις από τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης που δεν θα τελούν υπό την εγγύηση αλλά υπό τον έλεγχο του κράτους και ο τρίτος πυλώνας είναι η ιδιωτική ασφάλιση μέσα από τα συνταξιοδοτικά προγράμματα των ασφαλιστικών εταιριών.

Αυτό θα είναι το νέο σχήμα του ασφαλιστικού μόλις τεθούν σε εφαρμογή οι νέες ρυθμίσεις για τα Επαγγελματικά Ταμεία

Ρυθμίσεις

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.» της Κυριακής, οι ρυθμίσεις που προωθούνται προβλέπουν:

1. Τη σύσταση Επαγγελματικών Ταμείων από ομοειδείς κλάδους στα οποία θα έχουν δικαίωμα να ασφαλιστούν και εργαζόμενοι από άλλους τομείς. Για παράδειγμα, οι γιατροί, μηχανικοί και δικηγόροι θα μπορούν να συστήσουν Επαγγελματικό Ταμείο για συμπληρωματική σύνταξη και σε αυτό θα έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν και εργαζόμενοι από άλλους τομείς, καταβάλλοντας τις ανάλογες εισφορές. Για την πολυμετοχική σύνθεση των Ταμείων θα πρέπει να εξασφαλίζεται και εργοδοτική συμμετοχή στις εισφορές.
2. Την ελεύθερη μεταφορά συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων από την ιδιωτική ασφάλιση σε Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης και αντίστροφα, ώστε οι ασφαλισμένοι να επιλέγουν φορέα και προγράμματα με καλύτερες παροχές. Αυτή η μετακίνηση δεν επιτρέπεται σήμερα παρά μόνον αν ο ασφαλισμένος σπάσει το πρόγραμμα και πάρει όσα χρήματα έχει ο κουμπαράς του. Με το νέο σχήμα θα μπορεί να συνεχίσει την ασφάλισή του χωρίς να χάσει τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που είχε μέχρι την αλλαγή φορέα ή ασφαλιστικού προγράμματος.
3. Την είσοδο των τραπεζών στον χώρο της επαγγελματικής ασφάλισης μέσα από τη δημιουργία Επενδυτικών Ταμείων στα οποία θα μπορούν να ενταχθούν οι ασφαλισμένοι οποιουδήποτε κλάδου με ή και χωρίς εργοδοτική συμμετοχή. Για το θέμα αυτό έχουν γίνει συζητήσεις με την Τράπεζα της Ελλάδος, αλλά και με κλιμάκια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επισκέφθηκαν το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την προώθηση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης ως ισχυρού συμπληρωματικού πυλώνα των δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
4. Τη μείωση της φορολογίας των παροχών, που είναι υψηλή και ξεκινά με 20% για παροχές που αντιστοιχούν σε έως 5 έτη ασφάλισης και υποχωρούν σταδιακά στο 5% για όσους παραμείνουν ασφαλισμένοι από 20 έτη και άνω. Η υψηλή φορολογία αποτελεί αντικίνητρο όχι μόνο για τους νέους αλλά και για την είσοδο μεγαλύτερης ηλικίας ασφαλισμένων, όπως οι 55άρηδες, αλλά ακόμη και οι 60άρηδες ασφαλισμένοι, οι οποίοι, λόγω της υψηλής φορολογίας, δεν θεωρούν ως ενδεδειγμένη επιλογή τη συμμετοχή τους σε Επαγγελματικό Ταμείο για μια βραχύβια περίοδο 5 έως 10 ετών μέχρι να συνταξιοδοτηθούν.

Το βάρος στα συστήματα λόγω δημογραφικού

Oπως διαπιστώνει στην έκθεσή του το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, οι συντάξεις από τα Επαγγελματικά Ταμεία, που αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα της κοινωνικής ασφάλισης, θα μπορούσαν να μειώσουν το βάρος που σηκώνει ο πρώτος πυλώνας των δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων από το δημογραφικό και τις δημοσιονομικές προκλήσεις. Τα βήματα που έχουν γίνει για την ανάπτυξη των Επαγγελματικών Ταμείων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο δεν είναι αρκετά, όπως αναφέρει η έκθεση, και συστήνεται στα κράτη-μέλη να ενθαρρύνουν τη δημιουργία τέτοιων Ταμείων με τις απαιτούμενες νομοθετικές ρυθμίσεις.

Ενας από τους λόγους που η Ελλάδα είναι ουραγός στην επαγγελματική ασφάλιση σε σχέση με την υπόλοιπη Ε.Ε. είναι επειδή το ποσοστό αναπλήρωσης που παίρνουν οι ασφαλισμένοι από την κύρια και επικουρική σύνταξη φτάνει στο 78% και είναι το δεύτερο υψηλότερο στην Ε.Ε. μετά την Ισπανία, σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνει η τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (Μάιος 2025).

Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, η συνολική αξία του ενεργητικού των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης διαμορφώθηκε στα 2,63 δισ. ευρώ στο τέλος του β’ τριμήνου του 2025, έναντι 2,54 δισ. ευρώ το προηγούμενο τρίμηνο.

Οι επαγγελματικές συντάξεις είναι κατά βάση αποταμιευτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα που δημιουργούνται από εργοδότες προς όφελος των εργαζομένων τους. Οι συντάξεις αυτές αποτελούν μορφή ετεροχρονισμένης αμοιβής, με την έννοια ότι συσσωρεύονται κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου των εργαζομένων και καταβάλλονται μετά τη συνταξιοδότησή τους. Τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα είναι: α) καθορισμένων παροχών, βάσει των οποίων οι ασφαλισμένοι θα πάρουν ένα συγκεκριμένο ποσό, το οποίο υπολογίζεται με βάση τη διάρκεια της απασχόλησής τους και τη διατήρηση καθορισμένων αποδοχών και β) καθορισμένων εισφορών, βάσει των οποίων οι συνταξιοδοτικές παροχές του εργαζομένου εξαρτώνται από τις καταβληθείσες εισφορές και από την απόδοση των σχετικών επενδύσεων (σ.σ.: ο επενδυτικός κίνδυνος βαρύνει τον εργαζόμενο).

Συνολική αξία ενεργητικού Επαγγελματικών Ταμείων ως ποσοστό του ΑΕΠ σε χώρες της Ε.Ε.

Πηγή: Εκθεση Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου