Οι χολόλιθοι, ευρύτερα γνωστοί ως «πέτρες στη χολή», ταλαιπωρούν ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ενώ ταυτόχρονα αποτελούν μία εξαιρετικά συχνή δυσπεψίας και κοιλιακού άλγους.

Η χολολιθίαση αποτελεί, λοιπόν, την κατάσταση εκείνη στην οποία δημιουργούνται λίθοι (χολόλιθοι) στο εσωτερικό της χοληδόχου κύστης.

Η χοληδόχος κύστη είναι ένα μικρό όργανο που έχει το σχήμα μικρού αχλαδιού, το οποίο εντοπίζεται στην κάτω επιφάνεια του ήπατος, με το ρόλο της να συνίσταται στην αποθήκευση ενός μικρού μέρους της παραγόμενης από το ήπαρ χολής.

Η χολή αποτελεί ένα βιολογικό υγρό που παράγεται και ακολούθως εκκρίνεται καθημερινά σε σημαντικές ποσότητες από το ήπαρ. Η απελευθέρωσή της στο λεπτό έντερο ακολουθεί την κατανάλωση κάποιου λιπαρού γεύματος, όπου σε συνδυασμό με τα παγκρεατικά υγρά συμβάλλει ουσιαστικά στην πέψη των λιπαρών συστατικών της τροφής, διευκολύνοντας τη διάσπασή τους και την απορρόφησή τους από τον οργανισμό.

Ποια είναι τα ακριβή αίτια της χολολιθίασης;

Πολλαπλές επιστημονικές μελέτες έχουν κατά καιρούς εστιάσει στην αναγνώριση όλων εκείνων των παραγόντων που προδιαθέτουν στην εμφάνιση της χολολιθίασης, με τους σημαντικότερους προδιαθεσικούς παράγοντες να περιλαμβάνουν:

• Το γυναικείο φύλο
• Την παχυσαρκία
• Την ταχεία απώλεια σωματικού βάρους, ειδικά στα πλαίσια κάποιας εντατικής διαιτητικής προσπάθειας
• Τη δυσλιπιδαιμία
• Την πλούσια σε λιπαρά διατροφή
• Την εγκυμοσύνη
• Την κληρονομικότητα.

Ποια συμπτώματα προκαλούν οι πέτρες στη χολή;

Οι πέτρες στη χολή υφίστανται, συνήθως, σιωπηλά εντός της χοληδόχου κύστεως για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, δίχως να προκαλούν εμφανή συμπτώματα ή οποιαδήποτε σοβαρή ενόχληση. Εντούτοις, οι ασθενείς αναφέρουν ένα αίσθημα πληρότητας και δυσπεψίας, ειδικά μετά την κατανάλωση γευμάτων πλούσιων σε λιπαρά, τα οποίο συνήθως συνοδεύονται από ένα επιγαστρικό κοιλιακό άλγος, που ορισμένες φορές ενδέχεται να αντανακλά ακόμη και πίσω από το στέρνο και να προσομοιάζει με το άλγος καρδιακής αιτιολογίας.

Σαφέστατα, υπάρχουν και οι ασθενείς εκείνοι στους οποίους τα συμπτώματα είναι πιο ηχηρά και περιλαμβάνουν:

• Τον μετεωρισμό (φούσκωμα) της κοιλιάς
• Τη ναυτία ή τον έμετο
• Την γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
• Το άλγος στο δεξιό άνω τεταρτημόριο της κοιλίας (δεξιό υποχόνδριο)
• Τον πυρετό, επί ανάπτυξης μίας εκ των επιπλοκών της χολολιθίασης.

Πώς θα αντιληφθούμε την ύπαρξη λίθων στη χολή;

Την κλινική υποψία της χολολιθίασης, μέσω της αξιολόγησης των συμπτωμάτων των ασθενών, ακολουθούν η κλινική εξέταση καθώς και οι απεικονιστικές εξετάσεις.

Η κλινική εξέταση αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό διαγνωστικό εργαλείο, ειδικά στις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες έχει αναπτυχθεί κάποια επιπλοκή της χολολιθίασης.

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, όπως και στους πλήρως ασυμπτωματικούς ασθενείς, η διάγνωση τίθεται με το υπερηχογράφημα ήπατος – χοληφόρων – χοληδόχου κύστης, το οποίο συνιστά την πλέον ευαίσθητη και ειδική εξέταση για τη διάγνωση της χολολιθίασης, όπως και των ενδεχόμενων επιπλοκών της.

Ποιες είναι οι επιπλοκές που προκαλούνται από τη χολολιθίαση;

Οι πέτρες στη χολή ενδέχεται να προκαλέσουν πολλαπλές και δυνητικά εξαιρετικά σοβαρές επιπλοκές, οι οποίες καθορίζονται τόσο από το μέγεθος των χολόλιθων όσο και την ακριβή θέση στην οποία μπορούν να «μεταναστεύσουν» εντός του χοληφόρου συστήματος.

Συνακόλουθα, συνεπώς, στις επιπλοκές που ενδέχεται να προκληθούν από την χολολιθίαση περιλαμβάνονται:

• Η οξεία χολοκυστίτιδα (οξεία φλεγμονή της χοληδόχου κύστης)
• Ο κολικός χοληφόρων
• Η χοληδοχολιθίαση (λίθοι εντός του κοινού χοληδόχου πόρου)
• Η χολαγγειΐτιδα
• Η οξεία παγκρεατίτιδα λιθιασικής αιτιολογίας.

Ποια είναι η θεραπεία για τις πέτρες στη χολή;

Όπως μας εξηγεί αναλυτικά ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Κωνσταντίνος Αποστόλου, με μοναδική εξαίρεση τη χολική λάσπη, στην οποία η διάμετρος των χολόλιθων δεν ξεπερνά το 1 χιλιοστό και ως εκ τούτου ένα μέρος της δύναται να αποβληθεί αυτόματα εκ του οργανισμού, οι πέτρες στη χολή δεν δύνανται να αποβληθούν αυτόματα από τον οργανισμό και θα πρέπει συνεπώς να αφαιρεθούν χειρουργικά.

Στη σύγχρονη εποχή, το ανοικτό χειρουργείο για τις πέτρες στη χολή θεωρείται παρελθόν, με την θέση της να έχουν λάβει οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι, με κυρίαρχες την λαπαροσκοπική και την ρομποτική αφαίρεση της χοληδόχου κύστης (χολοκυστεκτομή) και φυσικά και των περιεχομένων εντός αυτής χολολίθων.

Η λαπαροσκοπική και η ρομποτική χολοκυστεκτομή ενσωματώνουν όλα τα οφέλη των ελάχιστα επεμβατικών χειρουργικών τεχνικών, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται:

• Ο μηδαμινός μετεγχειρητικός πόνος
• Η ελάχιστη παραμονή στο νοσοκομείο, που περιορίζεται σε λίγες μόλις ώρες
• Η άμεση κινητοποίηση και σίτιση μετά την επέμβαση
• Η ταχύτατη επάνοδος στην εργασία και τις καθημερινές συνήθειες
• Το άριστο αισθητικό αποτέλεσμα, με την απουσία οποιονδήποτε εμφανών ουλών.

Αξιολογώντας όλα τα προαναφερθέντα πλεονεκτήματα, η ελάχιστα επεμβατική χολοκυστεκτομή (λαπαροσκοπική ή ρομποτική) έχει πλέον καθιερωθεί ως η ιδανική και οριστική μορφή θεραπείας της χολολιθίασης, προσφέροντας πλήρη ανακούφιση των ασθενών από τα ενοχλητικά συμπτώματα της πάθησης καθώς και οριστική απαλλαγή τους από τις ενδεχόμενες και δυνητικά σοβαρές επιπλοκές της.

Δρ. Κωνσταντίνος Γ. Αποστόλου MD, MSc, PhD

Γενικός Χειρουργός

Εξειδικευμένος Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων, Μετεκπαιδευθείς Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Harvard