Η κατάργηση του δεύτερου γύρου και η εναλλακτική ψήφος αλλάζουν τις ισορροπίες – Γιατί ακόμη και οι ισχυρές πλειοψηφίες του 2023 δεν αποτελούν εγγύηση επανεκλογής
Οι επόμενες δημοτικές εκλογές δεν θα είναι μια απλή επανάληψη του 2023. Το νέο εκλογικό σύστημα, με την κατάργηση της δεύτερης Κυριακής και την εισαγωγή της εναλλακτικής ψήφου, δημιουργεί διαφορετικά δεδομένα για τους εν ενεργεία δημάρχους, τις παρατάξεις της αντιπολίτευσης και όσους σχεδιάζουν να διεκδικήσουν τη διοίκηση των δήμων το 2028.
Στην Αιτωλοακαρνανία, όπου οι επτά δήμοι παρουσίασαν σημαντικές διαφοροποιήσεις στα εκλογικά αποτελέσματα του 2023, η νέα πραγματικότητα αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον.
Από το Ξηρόμερο, όπου ο Γιάννης Τριανταφυλλάκης επανεξελέγη με 62,72%, μέχρι το Μεσολόγγι και το Άκτιο-Βόνιτσα, όπου οι σημερινοί δήμαρχοι επικράτησαν ύστερα από ανατροπές στον δεύτερο γύρο, κάθε δημοτική αρχή ξεκινά από διαφορετική εκλογική αφετηρία.
Το κοινό στοιχείο, ωστόσο, είναι ένα:
Κανένας δήμαρχος δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την επανεκλογή του. Και κανένας υποψήφιος δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στον στενό πυρήνα των υποστηρικτών του.
Ο εκλογικός χάρτης της Αιτωλοακαρνανίας το 2023
Στις δημοτικές εκλογές του Οκτωβρίου 2023, πέντε από τους επτά δήμους της Αιτωλοακαρνανίας εξέλεξαν δήμαρχο από την πρώτη Κυριακή.
Στον Δήμο Αγρινίου, ο Γιώργος Παπαναστασίου επανεξελέγη με 49,02%, ενώ στη Ναυπακτία ο Βασίλης Γκίζας επικράτησε με ποσοστό περίπου 48,8%.
Στον Δήμο Αμφιλοχίας, ο Θανάσης Τορουνίδης εξελέγη με 56,37%, στον Δήμο Θέρμου ο Σπύρος Κωνσταντάρας συγκέντρωσε 56,26%, ενώ στον Δήμο Ξηρομέρου ο Γιάννης Τριανταφυλλάκης κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των εκλεγμένων δημάρχων του νομού, φτάνοντας το 62,72%.
Διαφορετική ήταν η εικόνα στους Δήμους Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου και Ακτίου-Βόνιτσας, όπου χρειάστηκε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση.
Στο Μεσολόγγι, ο Σπύρος Διαμαντόπουλος, έχοντας λάβει μόλις 14,47% στον πρώτο γύρο, επικράτησε τελικά με 51,91%, ανατρέποντας το προβάδισμα του τότε δημάρχου Κώστα Λύρου.
Αντίστοιχα, στον Δήμο Ακτίου-Βόνιτσας, ο Θανάσης Κασόλας, που είχε συγκεντρώσει 29,59% στην πρώτη αναμέτρηση, αναδείχθηκε δήμαρχος με 50,99% στον δεύτερο γύρο, απέναντι στον Γιώργο Αποστολάκη.
Αυτά τα αποτελέσματα αποτελούν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα βάση για την ανάλυση των επόμενων αυτοδιοικητικών εξελίξεων.
Τα ποσοστά αναλυτικά
| Δήμος | Σημερινός δήμαρχος | Α΄ γύρος 2023 |
|---|---|---|
| Αγρινίου | Γ. Παπαναστασίου | 49,02% |
| Ναυπακτίας | Β. Γκίζας | 48,82% |
| Αμφιλοχίας | Θ. Τορουνίδης | 56,37% |
| Θέρμου | Σ. Κωνσταντάρας | 56,26% |
| Ξηρομέρου | Γ. Τριανταφυλλάκης | 62,72% |
| Μεσολογγίου | Σ. Διαμαντόπουλος | 14,47% |
| Ακτίου-Βόνιτσας | Θ. Κασόλας | 29,59% |
Στο Μεσολόγγι και στο Άκτιο-Βόνιτσα οι σημερινοί δήμαρχοι εξελέγησαν στον δεύτερο γύρο, με 51,91% και 50,99% αντίστοιχα. Αρα αποτελούν πραγματικά τοπικά παραδείγματα που δείχνουν γιατί η πρώτη εκλογική δύναμη δεν αρκεί πάντοτε για την τελική επικράτηση
Αγρίνιο και Ναυπακτία: Η πρόκληση της διατήρησης της εκλογικής κυριαρχίας
Στο Αγρίνιο, ο Γιώργος Παπαναστασίου διαθέτει ως αφετηρία το ισχυρό ποσοστό του 49,02% το 2023.
Ωστόσο, η νέα εκλογική διαδικασία μεταφέρει το ενδιαφέρον πέρα από την απλή διατήρηση αυτής της δύναμης.
Το ζητούμενο θα είναι εάν η δημοτική αρχή μπορεί να διατηρήσει την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων της και ταυτόχρονα να απευθυνθεί σε πολίτες που στις προηγούμενες εκλογές επέλεξαν διαφορετικές παρατάξεις.
Ανάλογη είναι η πρόκληση στη Ναυπακτία για τον Βασίλη Γκίζα, ο οποίος επανεξελέγη με ποσοστό κοντά στο 49%.
Και στους δύο δήμους, η ισχυρή παρουσία της δημοτικής αρχής το 2023 δεν ακυρώνει τη σημασία που θα έχουν οι νέες υποψηφιότητες, η συνοχή των παρατάξεων και η δυνατότητα πολιτικών συγκλίσεων.
Η πρώτη θέση στην εκλογική αφετηρία δεν αρκεί, εάν δεν συνοδεύεται από ευρύτερη κοινωνική αποδοχή.
Ξηρόμερο, Αμφιλοχία και Θέρμο: Τα υψηλά ποσοστά και η δοκιμασία της επόμενης ημέρας
Στο Ξηρόμερο, το 62,72% του Γιάννη Τριανταφυλλάκη αποτελεί το ισχυρότερο εκλογικό αποτέλεσμα του 2023 μεταξύ των επτά σημερινών δημάρχων της Αιτωλοακαρνανίας.
Πρόκειται για μια σημαντική εκλογική παρακαταθήκη, η οποία, ωστόσο, θα δοκιμαστεί εκ νέου με διαφορετικούς πολιτικούς και εκλογικούς όρους.
Στην Αμφιλοχία, ο Θανάσης Τορουνίδης εξελέγη με 56,37%, ενώ στο Θέρμο ο Σπύρος Κωνσταντάρας εξασφάλισε την επανεκλογή του με 56,26%.
Και στις τρεις περιπτώσεις, τα ποσοστά του 2023 αποτυπώνουν ισχυρή εκλογική στήριξη.
Το κρίσιμο ερώτημα για το 2028 θα είναι εάν αυτή η στήριξη θα διατηρηθεί, εάν θα εμφανιστούν νέοι ισχυροί διεκδικητές και πώς θα διαμορφωθούν οι σχέσεις μεταξύ των αυτοδιοικητικών δυνάμεων.
Άλλωστε, ένα υψηλό ποσοστό σε προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση δεν αποτελεί μόνιμο πολιτικό κεκτημένο.
Η καθημερινότητα, η αποτελεσματικότητα της διοίκησης, οι επιλογές της δημοτικής αρχής και η σχέση της με τους πολίτες μπορούν να ενισχύσουν ή να μεταβάλουν τους εκλογικούς συσχετισμούς.
Μεσολόγγι και Άκτιο-Βόνιτσα: Οι δύο ανατροπές που δείχνουν τη δύναμη της διεύρυνσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι περιπτώσεις του Μεσολογγίου και του Ακτίου-Βόνιτσας.
Στο Μεσολόγγι, ο Σπύρος Διαμαντόπουλος κατάφερε να αναδειχθεί δήμαρχος, παρότι στην πρώτη Κυριακή είχε συγκεντρώσει μόλις 14,47%, έναντι περίπου 30,1% του Κώστα Λύρου.
Η τελική επικράτησή του με 51,91% έδειξε ότι η αρχική εκλογική δύναμη δεν καθορίζει πάντοτε το τελικό αποτέλεσμα.
Ανάλογη ανατροπή σημειώθηκε στον Δήμο Ακτίου-Βόνιτσας.
Ο Θανάσης Κασόλας ξεκίνησε από το 29,59% του πρώτου γύρου, ενώ ο τότε δήμαρχος Γιώργος Αποστολάκης είχε συγκεντρώσει 41,69%.
Στη δεύτερη Κυριακή, ωστόσο, ο Θανάσης Κασόλας επικράτησε με 50,99%, έναντι 49,01%.
Οι δύο αυτές περιπτώσεις αναδεικνύουν πόσο καθοριστική μπορεί να αποδειχθεί η δυνατότητα ενός υποψηφίου να προσελκύσει ψηφοφόρους πέρα από την αρχική εκλογική του βάση.
Βεβαίως, η εκλογική συμπεριφορά στον δεύτερο γύρο του 2023 δεν μπορεί να ταυτιστεί με την εναλλακτική ψήφο του νέου συστήματος.
Άλλο είναι να επιλέγει ο πολίτης ανάμεσα σε δύο υποψηφίους μία εβδομάδα αργότερα και άλλο να δηλώνει τη δεύτερη προτίμησή του την ίδια ημέρα της ψηφοφορίας.
Για τους δύο σημερινούς δημάρχους, επομένως, το 2028 δημιουργεί μια ιδιαίτερη πρόκληση: να μετατρέψουν την ευρύτερη αποδοχή που εξασφάλισαν στην τελική αναμέτρηση του 2023 σε σταθερή εμπιστοσύνη προς τη διοίκησή τους.
Η εναλλακτική ψήφος αλλάζει τους πολιτικούς υπολογισμούς
Με το νέο εκλογικό σύστημα, οι αυτοδιοικητικές παρατάξεις θα πρέπει να προσεγγίσουν διαφορετικά την εκλογική διαδικασία.
Η δυνατότητα δήλωσης εναλλακτικής προτίμησης σημαίνει ότι η σχέση ενός υποψηφίου με τους ψηφοφόρους άλλων συνδυασμών αποκτά πρόσθετη σημασία.
Ένας δήμαρχος μπορεί να διαθέτει έναν ισχυρό και συσπειρωμένο πυρήνα υποστηρικτών, αλλά να δυσκολεύεται να προσελκύσει ευρύτερη αποδοχή.
Αντίθετα, ένας υποψήφιος που συγκεντρώνει μικρότερο ποσοστό πρώτης προτίμησης μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του νέου συστήματος, να ενισχυθεί από τις εναλλακτικές επιλογές άλλων ψηφοφόρων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι δεύτερες προτιμήσεις θα ανατρέπουν υποχρεωτικά την αρχική κατάταξη. Η ενεργοποίησή τους εξαρτάται από τις προβλέψεις του εκλογικού νόμου και το αποτέλεσμα της πρώτης καταμέτρησης.
Σημαίνει, όμως, ότι η πολιτική διεύρυνση και η δυνατότητα συνεννόησης αποκτούν μεγαλύτερη σημασία.
Οι συμμαχίες θα διαμορφώνονται πριν ανοίξουν οι κάλπες
Στις προηγούμενες εκλογές, οι παρατάξεις που δεν περνούσαν στον δεύτερο γύρο είχαν τη δυνατότητα να τοποθετηθούν πολιτικά ενόψει της επαναληπτικής ψηφοφορίας.
Το 2028 αυτό το ενδιάμεσο χρονικό διάστημα δεν θα υπάρχει.
Οι πολιτικές σχέσεις, οι δημόσιες τοποθετήσεις, οι προγραμματικές συγκλίσεις και οι αντιπαραθέσεις θα έχουν διαμορφωθεί πριν από την ημέρα των εκλογών.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τους επτά δήμους της Αιτωλοακαρνανίας, όπου οι τοπικές σχέσεις, οι προσωπικές αναφορές και οι αυτοδιοικητικές συνεργασίες επηρεάζουν την πολιτική συμπεριφορά.
Οι υποψήφιοι θα χρειαστεί να αναζητήσουν ευρύτερα ακροατήρια χωρίς να χάσουν τη δική τους πολιτική ταυτότητα.
Παράλληλα, οι παρατάξεις της αντιπολίτευσης θα κληθούν να αποφασίσουν εάν θα επιδιώξουν αυτόνομη παρουσία, προεκλογικές συνεργασίες ή νέα αυτοδιοικητικά σχήματα.
Ο παράγοντας των βουλευτικών εκλογών
Οι δημοτικές εκλογές του 2028 θα διεξαχθούν και μέσα σε ένα ευρύτερο πολιτικό περιβάλλον.
Οι βουλευτικές εκλογές που αναμένεται να προηγηθούν, εφόσον δεν υπάρξει αλλαγή του εκλογικού χρονοδιαγράμματος, μπορούν να επηρεάσουν τις πολιτικές ισορροπίες.
Η δύναμη των κομμάτων, η εμφάνιση νέων πολιτικών σχηματισμών και οι μεταβολές στην εκλογική συμπεριφορά ενδέχεται να επηρεάσουν και τις τοπικές αναμετρήσεις.
Η αυτοδιοίκηση, βεβαίως, διατηρεί τα δικά της χαρακτηριστικά. Οι προσωπικότητες, οι δημοτικές επιδόσεις και τα προβλήματα της καθημερινότητας συχνά υπερβαίνουν τις κομματικές διαχωριστικές γραμμές.
Ωστόσο, δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι το εθνικό πολιτικό κλίμα θα αποτελέσει έναν ακόμη παράγοντα στη διαμόρφωση των αυτοδιοικητικών συσχετισμών.
Το 2028 θα κριθεί πολύ πριν από την κάλπη
Για τους επτά σημερινούς δημάρχους της Αιτωλοακαρνανίας, η επόμενη διετία αποτελεί μια κρίσιμη πολιτική περίοδο.
Το στοίχημα δεν περιορίζεται στη διατήρηση των ποσοστών του 2023.
Θα κριθεί από την αποτελεσματικότητα της διοίκησης, την αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων, την υλοποίηση έργων, τη διαχείριση των οικονομικών και την επικοινωνία με τους δημότες.
Θα κριθεί, επίσης, από τις πολιτικές σχέσεις που θα διαμορφωθούν.
Από τις συνεργασίες που θα επιδιωχθούν.
Από τις συγκρούσεις που θα επιλεγούν.
Από την ικανότητα κάθε δημοτικής αρχής να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας ακόμη και με όσους διαφωνούν μαζί της.
Αντίστοιχα, η αντιπολίτευση δεν θα αρκεί να καταγράφει αδυναμίες και να ασκεί κριτική.
Θα χρειαστεί να παρουσιάσει αξιόπιστες εναλλακτικές προτάσεις διοίκησης, ικανές να απευθυνθούν σε ευρύτερα τμήματα της τοπικής κοινωνίας.
Η Αιτωλοακαρνανία μπαίνει, λοιπόν, σε μια νέα αυτοδιοικητική περίοδο, όπου οι αριθμοί του 2023 αποτελούν την αφετηρία και όχι την πρόβλεψη του αποτελέσματος του 2028.
Οι ισχυρές πλειοψηφίες θα χρειαστεί να επιβεβαιωθούν. Οι ανατροπές του παρελθόντος δεν θα μπορούν να επαναληφθούν με τον ίδιο εκλογικό μηχανισμό. Και οι νέοι διεκδικητές θα πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν να συγκεντρώσουν εμπιστοσύνη πέρα από τα στενά όρια της παράταξής τους.
Γιατί στις επόμενες δημοτικές εκλογές δεν θα έχει σημασία μόνο πόσοι σε επιλέγουν πρώτοι, αλλά, όπου ενεργοποιείται η εναλλακτική ψήφος, και πόσοι είναι διατεθειμένοι να σε εμπιστευθούν ως δεύτερη επιλογή.
Το μήνυμα για τους δημάρχους της Αιτωλοακαρνανίας είναι σαφές: Η εκλογική νίκη του 2023 δεν αποτελεί λευκή επιταγή για το 2028. Η εμπιστοσύνη των πολιτών θα πρέπει να κερδηθεί ξανά.









