Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Diabetes. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ελαιόλαδο ως πηγή λίπους και εξέτασαν τι συμβαίνει όταν προηγείται του υδατάνθρακα, σε σύγκριση με το αντίστροφο. Το βασικό εύρημα ήταν ότι όταν το ελαιόλαδο δόθηκε πρώτο, η αρχική αύξηση της γλυκόζης στο αίμα ήταν μικρότερη.
Γιατί μπορεί να αλλάζει το σάκχαρο
Η εξήγηση φαίνεται να βρίσκεται κυρίως στο στομάχι. Να σημειωθεί εδώ ότι το πείραμα έγινε σε ποντίκια, άρα δεν τους δόθηκαν υδατάνθρακες όπως μακαρόνια, αλλά γλυκόζη που είναι και ο πιο απλός υδατάνθρακας. Όταν λοιπόν το λίπος δόθηκε πριν από τη γλυκόζη, η κένωση του στομάχου επιβραδύνθηκε. Με απλά λόγια, η γλυκόζη πέρασε πιο αργά από το στομάχι στο έντερο και έτσι απορροφήθηκε πιο σταδιακά.
Αυτό είναι σημαντικό, γιατί όσο πιο γρήγορα φτάνει μεγάλη ποσότητα γλυκόζης στο έντερο, τόσο πιο απότομα μπορεί να αυξηθεί το σάκχαρο στο αίμα μετά το γεύμα.
Οι ερευνητές εντόπισαν όμως και έναν δεύτερο μηχανισμό. Το ελαιόλαδο πριν από τη γλυκόζη αύξησε νωρίς την έκκριση ορμονών που συμμετέχουν στη ρύθμιση του σακχάρου, μεταξύ αυτών της GLP-1, της GIP και της γλυκαγόνης.
Η GLP-1 είναι μια ορμόνη που απελευθερώνεται από το έντερο μετά το φαγητό και, μεταξύ άλλων, βοηθά να επιβραδύνεται η κένωση του στομάχου και να ρυθμίζεται καλύτερα η γλυκόζη.
Το παράδοξο με τη γλυκαγόνη
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε τη γλυκαγόνη, μια ορμόνη που συνήθως γνωρίζουμε επειδή ανεβάζει το σάκχαρο, δίνοντας σήμα στο ήπαρ να απελευθερώσει γλυκόζη.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η δράση της εδώ ήταν πιο περίπλοκη. Όταν μπλόκαραν μόνο τη γλυκαγόνη, το όφελος του ελαιολάδου παρέμενε. Το ίδιο συνέβη όταν μπλόκαραν μόνο την GLP-1. Όταν, όμως, μπλόκαραν και τις δύο οδούς μαζί, το αποτέλεσμα εξασθένησε σημαντικά.
Αυτό δείχνει ότι οι δύο ορμόνες φαίνεται να συνεργάζονται και να μπορούν σε κάποιο βαθμό να αναπληρώνουν η μία την άλλη.
Ρόλο παίζει και το νευρικό σύστημα
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι στην επίδραση του ελαιολάδου στην κένωση του στομάχου και στη μεταγευματική γλυκόζη συμμετέχει και το πνευμονογαστρικό νεύρο, ένα βασικό «κανάλι επικοινωνίας» ανάμεσα στον εγκέφαλο και το πεπτικό σύστημα.
Όταν οι ερευνητές διέκοψαν αυτή τη νευρική οδό στα ποντίκια, η επιβράδυνση της κένωσης του στομάχου και η μείωση της γλυκόζης εξασθένησαν. Αυτό σημαίνει ότι η σειρά του φαγητού δεν επηρεάζει μόνο τις ορμόνες, αλλά ενεργοποιεί ένα συνδυασμένο δίκτυο εντέρου, παγκρέατος και νευρικού συστήματος.
Τι έγινε στα ποντίκια με διαβήτη
Οι ερευνητές εξέτασαν αν η ίδια επίδραση εμφανίζεται και όταν η ρύθμιση του σακχάρου είναι ήδη διαταραγμένη. Πράγματι, όταν το ελαιόλαδο δόθηκε πριν από τη γλυκόζη, η πρώιμη άνοδος του σακχάρου περιορίστηκε τόσο σε πειραματόζωα με διαβήτη τύπου 2 όσο και σε εκείνα με σημαντικά μειωμένη έκκριση ινσουλίνης.
Το εύρημα δείχνει ότι η επίδραση δεν φαίνεται να εξαρτάται μόνο από την ινσουλίνη. Σημαντικό ρόλο φαίνεται να έχει και το ότι, όταν προηγείται το λίπος, το στομάχι αδειάζει πιο αργά και η γλυκόζη φτάνει πιο σταδιακά στο έντερο, μέσα από έναν μηχανισμό στον οποίο συμμετέχουν η GLP-1, η γλυκαγόνη και το πνευμονογαστρικό νεύρο.
Το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον διαβήτη, επειδή η απότομη άνοδος του σακχάρου μετά το φαγητό αποτελεί σημαντικό πρόβλημα. Δεν αποτελεί, όμως, ακόμη διατροφική σύσταση για ανθρώπους με διαβήτη: τα συγκεκριμένα πειράματα έγιναν σε ζώα και χρειάζεται να επιβεβαιωθεί σε κλινικές μελέτες αν η ίδια επίδραση εμφανίζεται και στους ανθρώπους.
Ελαιόλαδο – Τι σημαίνει για την καθημερινή διατροφή
Παλαιότερες κλινικές μελέτες έχουν ήδη δείξει ότι η κατανάλωση λαχανικών, πρωτεΐνης ή λίπους πριν από τους υδατάνθρακες μπορεί να περιορίζει την άνοδο του σακχάρου μετά το γεύμα. Η νέα έρευνα προσπαθεί κυρίως να εξηγήσει γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό.
Η ιδέα έχει πρακτικό ενδιαφέρον: αντί να αποκλείεται μια ολόκληρη κατηγορία τροφίμων, θα μπορούσε ενδεχομένως να αλλάζει απλώς η σειρά κατανάλωσής τους.
Οι ίδιοι οι ερευνητές, πάντως, είναι προσεκτικοί, καθώς χρειάζονται κλινικές μελέτες σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθεί αν ο ίδιος μηχανισμός λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο στους ανθρώπους και αν μπορεί να αξιοποιηθεί με ασφάλεια στη διαχείριση του διαβήτη.
Η μελέτη ανοίγει, επομένως, ένα ενδιαφέρον πεδίο: ίσως στο μέλλον να έχει σημασία όχι μόνο τι βάζουμε στο πιάτο, αλλά και ποιο τρώμε πρώτο.
