Οι τιμές ενός τυπικού καλαθιού προϊόντων στα ελληνικά σούπερ μάρκετ εξακολουθούν να διαμορφώνονται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με την υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση στα τρόφιμα.
Αυτό προκύπτει από την τελευταία συγκριτική μελέτη του Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), η οποία βασίστηκε σε ανάλυση 40 κατηγοριών προϊόντων και άνω των 6.000 επιμέρους τιμών.
Σύγκριση σε οκτώ χώρες
Η έρευνα αφορά τον Ιανουάριο του 2026 και εξετάζει την αξία ενός τυπικού «καλαθιού νοικοκυριού» σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες: Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Γερμανία, Ρουμανία και Βουλγαρία.
Τα στοιχεία συλλέχθηκαν από 48 αλυσίδες οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων και περιλαμβάνουν τόσο επώνυμα προϊόντα όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Η σύγκριση πραγματοποιήθηκε τόσο με ενσωματωμένο τον ΦΠΑ όσο και χωρίς αυτόν, ώστε να αποτυπωθεί η καθαρή αξία των προϊόντων.
Η εικόνα των τιμών
Με βάση τις τελικές τιμές (με ΦΠΑ), το ελληνικό καλάθι εμφανίζεται φθηνότερο σε σχέση με όλες τις υπόλοιπες χώρες της σύγκρισης. Οι διαφορές διαμορφώνονται ενδεικτικά στο +35% για τη Γερμανία, +34% για τη Γαλλία, +23% για το Ηνωμένο Βασίλειο, +14% για την Ιταλία, +12% για την Ισπανία, +17% για τη Ρουμανία, +5% για την Πορτογαλία και +7% για τη Βουλγαρία.
Ακόμη και όταν αφαιρείται ο ΦΠΑ, η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει χαμηλότερες καθαρές τιμές. Σε αυτή την περίπτωση, η διαφορά διευρύνεται, με τη Γερμανία και τη Γαλλία να εμφανίζονται έως και 43% ακριβότερες, το Ηνωμένο Βασίλειο 31% και την Ιταλία 14%.
Η επίδραση του ΦΠΑ
Παρά τη συγκριτικά ευνοϊκή εικόνα των τιμών, η Ελλάδα κατατάσσεται δεύτερη ως προς την επιβάρυνση από ΦΠΑ μεταξύ των χωρών της μελέτης. Ο βασικός συντελεστής ΦΠΑ στα τρόφιμα ανέρχεται σε 13%, ενώ ο μέσος συντελεστής για το εξεταζόμενο καλάθι διαμορφώνεται στο 15,6%.
Σε άλλες χώρες οι συντελεστές είναι χαμηλότεροι, όπως 7% στη Γερμανία, 10% ή 5,5% στη Γαλλία, 10% και 4% στην Ισπανία και την Ιταλία, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο ο ΦΠΑ για βασικά τρόφιμα κυμαίνεται μεταξύ 0% και 5%. Μόνο η Βουλγαρία εφαρμόζει υψηλότερο γενικό συντελεστή (20%).
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το νωπό μοσχάρι, όπου η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις φθηνότερες αγορές σε επίπεδο τιμής προϊόντος, αλλά με από τις υψηλότερες φορολογικές επιβαρύνσεις.
Σταθερή τάση χαμηλότερων τιμών
Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων στην Ελλάδα διατηρεί διαχρονικά χαμηλότερα επίπεδα τιμών την τελευταία δωδεκαετία. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στις προσπάθειες συγκράτησης κόστους από προμηθευτές και αλυσίδες σούπερ μάρκετ, σε ένα περιβάλλον έντονων διεθνών πληθωριστικών πιέσεων.
Παράγοντες που επηρεάζουν τις συγκρίσεις
Η διαμόρφωση των τιμών μεταξύ χωρών δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τον ΦΠΑ. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης, το ενεργειακό κόστος, η εγχώρια αγροτική και βιομηχανική παραγωγή, το μέγεθος της αγοράς, τα μεταφορικά, η γεωγραφική θέση, η εποχικότητα, οι καταναλωτικές συνήθειες και το επίπεδο αγοραστικής δύναμης.
Τα δεδομένα της μελέτης προήλθαν από επίσημα παρατηρητήρια τιμών και πρωτογενείς τιμοληψίες σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ σε όλες τις εξεταζόμενες χώρες, προσφέροντας μια συγκριτική εικόνα της θέσης της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό χάρτη των τιμών τροφίμων.
