Πρόσωπα αποστεωμένα, σώματα ισχνά και μια γενικότερη εικόνα απίσχνασης. Δικαιολογημένα η σκέψη μας πάει στις «ενέσεις αδυνατίσματος». Αν και ο βασικός ρόλος αυτών των φαρμάκων (GLP-1) είναι ο έλεγχος του σακχάρου μέσω ελέγχου του βάρους, εντούτοις γρήγορα απέκτησαν «lifestyle» χαρακτήρα, με όχι πάντοτε κολακευτικά αποτελέσματα.

Σαρκοπενία λόγω φαρμάκων

Πράγματι, τα φάρμακα της κατηγορίας αγωνιστών GLP-1 που χρησιμοποιούνται ευρέως για τη θεραπεία της παχυσαρκίας και του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 μπορεί να έχουν συνέπειες στη μυϊκή σύσταση εάν χορηγούνται ανεξέλεγκτα. Μετά από μελέτες, παρατηρήθηκε ότι σε πολλές περιπτώσεις η απώλεια βάρους συνοδευόταν και από απώλεια μυϊκής μάζας, δηλαδή σαρκοπενία. Πιο συγκεκριμένα:

• Για τη Σεμαγλουτίδη (Wegovy, Ozempic), μελέτες σε ασθενείς με παχυσαρκία έδειξαν έως και 15% μείωση βάρους, ενώ παράλληλα παρατηρήθηκαν και σοβαρές απώλειες μυϊκής μάζας (περίπου 40% της συνολικής απώλειας).
• Για τη Λιραγλουτίδη (Saxenda) παρατηρήθηκε απώλεια βάρους 5-10% του συνολικού βάρους, με απώλεια μυϊκής μάζας μέσα στα αναμενόμενα όρια, χωρίς στατιστικά σημαντικές διαφορές σε σχέση με το placebo.
• Για την Τιρζεπατίδη (Μounjaro), από τα δεδομένα που έχουμε ως τώρα, παρατηρείται υψηλή απώλεια βάρους (20-25%), αλλά και μικρότερη απώλεια μυϊκής μάζας σε σχέση με τις άλλες αγωγές (περίπου 20-25% της συνολικής απώλειας βάρους). 

Παρ’ όλα αυτά όμως, κάθε αγωγή από αυτές μπορεί, με τον κατάλληλο τρόπο, να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια και να μας δώσει θετικά αποτελέσματα. Η σαρκοπενία, είτε ως αποτέλεσμα γήρανσης είτε ως συνέπεια των παραπάνω φαρμακευτικών αγωγών, προλαμβάνεται ή αντιμετωπίζεται με δύο βασικές παρεμβάσεις: σωστή διατροφή και σωματική άσκηση.

Τί είναι η σαρκοπενία

Με τον όρο σαρκοπενία αναφερόμαστε στην απώλεια μυϊκής μάζας που παρατηρείται κυρίως κατά τη διαδικασία της γήρανσης. Συχνά εμφανίζεται μετά την ηλικία των 60 ετών και επιδεινώνεται με το πέρασμα των χρόνων, οδηγώντας σε μειωμένη ενέργεια και κινητικότητα, αυξημένο κίνδυνο για πτώσεις, κατάγματα και κατ’ επέκταση σε μειωμένη ποιότητα ζωής.

Πώς διαπιστώνεται

Τα επίπεδα της μυϊκής μάζας πλέον είναι αρκετά εύκολο να υπολογιστούν με αναλύσεις όπως η DEXA, η υπολογιστική τομογραφία (CT) και η μαγνητική τομογραφία (MRI) ή ακόμα πιο εύκολα με την Ανάλυση Σύστασης Σώματος με τη μέθοδο της βιοηλεκτρικής αγωγιμότητας (ΒΙΑ), ενώ υπάρχουν και δείκτες λειτουργικής ικανότητας των μυών (μέτρηση δύναμης, λαβής, ταχύτητα βάδισης, chair stand test, 6min walk test).

Οι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο

Πέρα από την καταχρηστική λήψη σκευασμάτων για αδυνάτισμα, τα κλασικά αίτια της σαρκοπενίας είναι:

• Ορμονικές αλλαγές: Μείωση τεστοστερόνης, οιστρογόνων, αυξητικής ορμόνης
• Χρόνια φλεγμονή
• Νευρομυϊκή εκφύλιση
• Διατροφικές ελλείψεις: Αναιμία, ανεπαρκής πρόσληψη πρωτεϊνών ή βιταμινών D/B12
• Καθιστικός τρόπος ζωής. 

Τι διατροφική παρέμβαση απαιτείται στην περίπτωση σαρκοπενίας

• Αυξημένη πρόσληψη πρωτεϊνών: περίπου 1,2-1,5g ανά κιλό σωματικού βάρους συνιστάται για άτομα άνω των 65 ετών ή σε άτομα με χαμηλή μυϊκή μάζα
• Επιλογή πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας: ζωικές (ψάρι, άπαχο μοσχάρι, κοτόπουλο, γαλακτοκομικά, αβγά)
• Συμπληρώματα αμινοξέων όπως η L-λευκίνη, αλλά και συμπλήρωμα κρεατίνης, όποτε απαιτείται
• Συμπληρώματα βιταμίνης D (800-2.000 IU/ημ.) η οποία φαίνεται ότι ενισχύει τη μυϊκή δύναμη και τον έλεγχο ισορροπίας
• Διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά, όπως βιταμίνη C, βιταμίνη E και πολυφαινόλες, τα οποία βρίσκονται κυρίως σε φρούτα και λαχανικά.

Σωματική άσκηση

• Ασκήσεις αντιστάσεων 2-3 φορές/εβδομάδα με ελεύθερα βάρη, λάστιχα ή όργανα γυμναστικής που συμβάλλουν στη μυϊκή ανάπτυξη
• Αερόβια άσκηση: τουλάχιστον 150′ την εβδομάδα, μέτριας έντασης, η οποία από πληθώρα ερευνών φαίνεται να υποστηρίζει την καρδιαγγειακή υγεία.

Μετράτε συχνά τη μυϊκή μάζα σας

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι νέες, «θαυματουργές» στην απώλεια βάρους εβδομαδιαίες αγωγές επί παχυσαρκίας μπορεί να ευνοήσουν και να αναπτύξουν σαρκοπενία και έτσι η περιοδική μέτρηση της μυϊκής μάζας, επί λήψης των αγωγών αυτών, καθίσταται αναγκαία και ενδεχομένως σωτήρια, καθώς οι μύες αποτελούν σημαντικά θεμέλια για μια καλύτερη ποιότητα ζωής, ιδίως στην τρίτη ηλικία.

Η έγκαιρη αξιολόγηση της μυϊκής μάζας, η σωστή διατροφική καθοδήγηση και η προσαρμοσμένη σωματική άσκηση αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την πρόληψη και αντιμετώπιση της σαρκοπενίας.