Οι φρονιμίτες  είναι σίγουρα αυτό που λέμε «δύσκολα» δόντια. Σε κάποιους ανατέλλουν στραβά, άλλοτε παραμένουν εγκλωβισμένοι κάτω από τα ούλα ή δεν βρίσκουν αρκετό χώρο στη γνάθο. Για τον λόγο αυτό, πολλοί οδηγούνται κάποια στιγμή στην αφαίρεσή τους.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε φρονιμίτης πρέπει να εξάγεται προληπτικά. Όταν έχει εμφανιστεί πλήρως, βρίσκεται στη σωστή θέση και δεν προκαλεί προβλήματα, μπορεί να λειτουργεί όπως οποιοδήποτε άλλο δόντι.

«Εάν υπάρχει αρκετός χώρος και οι φρονιμίτες λειτουργούν φυσιολογικά, δεν υπάρχει λόγος να αφαιρούνται αυτόματα», εξηγεί ο  Alan Martinez Lopez, στοματικός και γναθοπροσωπικός χειρουργός στην Cleveland Clinic του Οχάιο.

Οι φρονιμίτες είναι οι τρίτοι και τελευταίοι γομφίοι. Συνήθως εμφανίζονται στο τέλος της εφηβείας ή στις αρχές της ενήλικης ζωής, αν και η χρονική στιγμή διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Πότε μπορεί να είναι χρήσιμοι

Ένας υγιής φρονιμίτης συμμετέχει στη μάσηση, όπως και οι υπόλοιποι γομφίοι. Βοηθά στη σύνθλιψη και στο άλεσμα της τροφής, αυξάνοντας την επιφάνεια που χρησιμοποιείται κατά το μάσημα.

Η διατήρησή του μπορεί να προσφέρει:

• μεγαλύτερη επιφάνεια μάσησης,
• καλύτερη κατανομή της πίεσης ανάμεσα στα δόντια,
• διατήρηση της φυσικής σύγκλεισης, δηλαδή του τρόπου με τον οποίο συναντώνται τα πάνω και τα κάτω δόντια,
• αποφυγή μιας χειρουργικής επέμβασης που δεν είναι αναγκαία.

Όταν οι φρονιμίτες έχουν τοποθετηθεί σωστά δίπλα στα υπόλοιπα δόντια, αποτελούν μέρος της φυσικής δομής του στόματος και της γνάθου. Σε αυτή την περίπτωση, η αφαίρεσή τους δεν προσφέρει απαραίτητα κάποιο όφελος.

Η εξαγωγή δεν είναι χωρίς κινδύνους

Η αφαίρεση των φρονιμιτών είναι μία από τις συχνότερες επεμβάσεις της στοματικής χειρουργικής και στις περισσότερες περιπτώσεις πραγματοποιείται με ασφάλεια. Παραμένει, ωστόσο, μια χειρουργική πράξη και μπορεί να συνοδευτεί από επιπλοκές.

Μετά την εξαγωγή ενδέχεται να εμφανιστούν:

• πόνος και πρήξιμο,
• αιμορραγία,
• μόλυνση,
• ξηρό φατνίο, μια επώδυνη κατάσταση κατά την οποία δεν σχηματίζεται ή απομακρύνεται ο θρόμβος από την περιοχή της εξαγωγής,
• τραυματισμός νεύρου και προσωρινό ή, σπανιότερα, μόνιμο μούδιασμα,
• προβλήματα στα ιγμόρεια, όταν αφαιρούνται άνω φρονιμίτες,
• επιπλοκές που σχετίζονται με την αναισθησία ή την καταστολή.

Για τον λόγο αυτό, η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται αφού σταθμιστούν τα πιθανά οφέλη και οι κίνδυνοι. Η εξαγωγή «για καλό και για κακό» δεν είναι πάντοτε η κατάλληλη λύση.

Πότε μπορούν να παραμείνουν

Οι φρονιμίτες μπορούν συνήθως να διατηρηθούν όταν:

• έχουν ανατείλει πλήρως και βρίσκονται στη σωστή θέση,
• υπάρχει αρκετός χώρος στη γνάθο,
• συμμετέχουν φυσιολογικά στη μάσηση,
• δεν προκαλούν πόνο ή επαναλαμβανόμενες φλεγμονές,
• δεν πιέζουν ούτε καταστρέφουν τα διπλανά δόντια,
• μπορούν να καθαριστούν επαρκώς.

Η απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην απουσία πόνου. Ο οδοντίατρος μπορεί να ελέγξει με κλινική εξέταση και ακτινογραφία αν υπάρχει τερηδόνα, βλάβη στα γειτονικά δόντια, κύστη ή πρόβλημα στα ούλα.

Γιατί χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα

Επειδή βρίσκονται στο πίσω μέρος του στόματος, οι φρονιμίτες είναι πιο δύσκολο να καθαριστούν. Τροφές, μικρόβια και οδοντική πλάκα μπορεί να συσσωρεύονται γύρω τους, αυξάνοντας τον κίνδυνο τερηδόνας και ουλίτιδας.

Όσοι τους διατηρούν χρειάζεται να επιμένουν στο σχολαστικό βούρτσισμα της περιοχής και στη χρήση οδοντικού νήματος ή άλλων μέσων καθαρισμού που θα συστήσει ο οδοντίατρος. Απαραίτητοι είναι και οι τακτικοί έλεγχοι, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν ενοχλήσεις.

Αν στο μέλλον εμφανιστούν επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις, πόνος, τερηδόνα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ή βλάβη σε隣邻ά δόντια, τότε η εξαγωγή μπορεί να γίνει αναγκαία.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι οι φρονιμίτες δεν χρειάζεται να αφαιρούνται μόνο και μόνο επειδή υπάρχουν. Εφόσον είναι υγιείς, λειτουργικοί και παρακολουθούνται τακτικά, μπορούν να παραμείνουν στη θέση τους.