Στον χώρο της υγείας γενικά δεν έλειψαν ποτέ οι μύθοι, οι απλουστεύσεις και η ελλιπής ή ανεύθυνη ενημέρωση. Και οι γυναίκες δεν έμειναν φυσικά στο απυρόβλητο.
Σε πολλά θέματα που αφορούν τη γυναικεία υγεία — όπως ο καρκίνος του μαστού, η άσκηση, η εμμηνόπαυση, οι ορμόνες και η καρδιά — οι μύθοι διατηρήθηκαν για χρόνια και συχνά ενισχύθηκαν από παρωχημένες ιατρικές αντιλήψεις ή ταμπού.
Σήμερα, παρότι υπάρχει περισσότερη πληροφόρηση, πολλοί κλινικοί γιατροί επισημαίνουν ότι μέρος όσων ακούγονται παραμένει υπεραπλουστευμένο ή λανθασμένο. Έτσι, οι ειδικοί συχνά καλούνται να διορθώσουν την παραπληροφόρηση ή να δώσουν το σωστό επιστημονικό πλαίσιο, ώστε οι γυναίκες να κατανοούν τι πραγματικά ισχύει και τι όχι.
Με αφετηρία αυτή την ανάγκη για σαφήνεια, η δημοσιογράφος υγείας και συγγραφέας, Μέγκαν Ράμπιτ, έγραψε το βιβλίο «Οι Νέοι Κανόνες της Γυναικείας Υγείας: Ο Οδηγός σας για την Ευημερία σε Κάθε Ηλικία».
Από αυτό το βιβλίο προέρχονται οι πέντε διαδεδομένοι μύθοι που ακολουθούν, μαζί με όσα εξηγούν οι ειδικοί για την πραγματικότητα που χρειάζεται να γνωρίζουν οι γυναίκες.
Μύθοι για τη γυναικεία υγεία
Μύθος 1: Μια ετήσια μαστογραφία αρκεί για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού
Η μαστογραφία είναι αναμφίβολα βασικό εργαλείο πρόληψης του καρκίνου του μαστού, όμως, δεν καλύπτει όλες τις γυναίκες με τον ίδιο τρόπο. Όπως εξηγεί η παθολόγος με εξειδίκευση στη γυναικεία υγεία Λίζα Λάρκιν, το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα είναι η εκτίμηση του ατομικού κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε βάθος ζωής.
Πολλές γυναίκες υψηλού κινδύνου δεν γνωρίζουν ότι, λόγω κληρονομικότητας ή και άλλων παραγόντων, ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία και άρα χρειάζονται πιο εντατικό και εξατομικευμένο έλεγχο. Όπως συνδυασμό μαστογραφίας και μαγνητικής τομογραφίας.
Σύμφωνα με οδηγίες της American Cancer Society, γυναίκες με εκτιμώμενο κίνδυνο άνω του 20% συνιστάται οι γυναίκες υψηλού κινδύνου να υποβάλλονται ετησίως και στις δύο εξετάσεις, με χρονική απόσταση έξι μηνών.
Εργαλεία όπως τα μοντέλα Tyrer–Cuzick και Gail βοηθούν στην εκτίμηση αυτού του κινδύνου και μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για ουσιαστική συζήτηση με τον γιατρό.
Μύθος 2: Η προπόνηση δύναμης είναι πιο σημαντική από την αερόβια άσκηση, ειδικά στη μέση ηλικία
Η άρση βαρών είναι πράγματι ιδιαίτερα ωφέλιμη για τις γυναίκες, ιδίως μετά τα 40, όταν η μείωση των οιστρογόνων δυσκολεύει τη διατήρηση της μυϊκής μάζας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η αερόβια άσκηση μπορεί να παραμεριστεί.
Η καρδιολόγος Σούζαν Στάινμπαουμ εξηγεί ότι η αερόβια άσκηση, δηλαδή η άσκηση που ανεβάζει τον καρδιακό ρυθμό, βοηθά την καρδιά να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά.
Όταν η καρδιά γυμνάζεται τακτικά, οι κοιλίες της διατηρούν την ικανότητα να «ανοίγουν» και να γεμίζουν σωστά με αίμα σε κάθε παλμό. Αυτό σημαίνει ότι η καρδιά αντλεί το αίμα πιο εύκολα και με λιγότερη καταπόνηση, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων με την πάροδο του χρόνου.
Οι συστάσεις της American Heart Association παραμένουν σαφείς: τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης ή 75 λεπτά έντονης αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα, ανεξάρτητα από ηλικία ή επίπεδο φυσικής κατάστασης.
Μύθος 3: Η εμμηνόπαυση είναι μια περίοδος μόνιμης δυστυχίας
Η εμμηνόπαυση αποτελεί μια σημαντική ορμονική μετάβαση και μπορεί να συνοδεύεται από δυσάρεστα συμπτώματα. Ωστόσο, η εικόνα της ως μιας «καταστροφικής» φάσης δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Σύγχρονα δεδομένα δείχνουν ότι η ορμονοθεραπεία εμμηνόπαυσης είναι ασφαλής για την πλειονότητα των γυναικών, όταν χορηγείται σωστά. Η ειδικός στην εμμηνόπαυση Χέδερ Μπάρτος επισημαίνει ότι για πολλές γυναίκες αυτή η περίοδος συνοδεύεται και από ουσιαστικά οφέλη: τέλος στην περίοδο, στο προεμμηνορροϊκό σύνδρομο και στην αγωνία της αντισύλληψης.
Παρότι ορισμένες ομάδες γυναικών βιώνουν μεγαλύτερη διάρκεια συμπτωμάτων, για πολλές η εμμηνόπαυση εξελίσσεται σε περίοδο επανεκτίμησης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής.
Μύθος 4: Ο συγχρονισμός της άσκησης με τον εμμηνορροϊκό κύκλο μεγιστοποιεί τα αποτελέσματα
Η ιδέα ότι οι προπονήσεις πρέπει να προσαρμόζονται αυστηρά στις φάσεις του κύκλου έχει κερδίσει δημοφιλία, όμως τα επιστημονικά δεδομένα δεν τη στηρίζουν. Η αθλητίατρος Μέγκαν Ρος εξηγεί ότι δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία που να δείχνουν σταθερές μεταβολές στη δύναμη, την αντοχή ή την αποκατάσταση σε σχέση με τις φάσεις του κύκλου.
Παράγοντες όπως ο ύπνος, το άγχος και η καθημερινή κόπωση επηρεάζουν πολύ περισσότερο την απόδοση. Το σημαντικότερο, σύμφωνα με τις οδηγίες δημόσιας υγείας, είναι η συνέπεια στην άσκηση και η επιλογή μορφών άσκησης που μπορούν να ενταχθούν σταθερά στην καθημερινότητα.
Μύθος 5: Οι καρδιακές παθήσεις αφορούν κυρίως τους άνδρες ή τις γυναίκες σε μεγάλη ηλικία
Στην πραγματικότητα, οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις γυναίκες, ξεπερνώντας όλες τις μορφές καρκίνου μαζί. Δεκαετής μελέτη της American Heart Association έδειξε ότι πάνω από τις μισές γυναίκες δεν γνωρίζουν αυτό το γεγονός.
Επιπλέον, όπως εξηγεί η καρδιολόγος Τζέιν Μόργκαν, στοιχεία από το αναπαραγωγικό ιστορικό – όπως ακανόνιστοι κύκλοι, επιπλοκές εγκυμοσύνης, πρόωρη εμμηνόπαυση ή έντονες εξάψεις – συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, όπως έχει καταγραφεί σε σχετικές έρευνες.
Η ενεργή ενημέρωση του γιατρού για αυτά τα στοιχεία είναι κρίσιμη για την πρόληψη.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: η γυναικεία υγεία δεν χωρά σε απλές και γενικές οδηγίες. Απαιτεί εξατομίκευση, ενημέρωση και απομάκρυνση από μύθους που, αν και βαθιά ριζωμένοι, δεν στηρίζονται πλέον στην επιστημονική γνώση.
