Η Ιστορική και Αρχαιολογική Εταιρεία Δυτικής Ελλάδας με έδρα το Αγρίνιο ιδρύθηκε το 1974 με έδρα το Αγρίνιο. Είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Σύμφωνα με το καταστατικό της οι σκοποί ίδρυσής της αποβλέπουν στην προώθηση των δραστηριοτήτων της στον τομέα του Πολιτισμού.
Ειδικότερα οι στόχοι της επικεντρώνονται στην μελέτη και προβολή της Ιστορίας της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας, καθώς και στην ανεύρεση, συγκέντρωση, διαφύλαξη, συντήρηση, αναστήλωση και ανάδειξη των αρχαιολογικών και ιστορικών μνημείων της περιοχής από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Το 2004 η Εταιρεία μας συνεργάσθηκε με τον αείμνηστο Πρόεδρο της καθηγητή Αθανάσιο Παλιούρα στην ολοκλήρωση της ανάδειξης του βυζαντινού Ναού Αγίας Τριάδας Μαύρικα Αγρινίου.
Η Εταιρεία έχει πραγματοποιήσει δύο Διεθνή Ιστορικά και Αρχαιολογικά Συνέδρια, τοπικές ημερίδες, ομιλίες, εκδόσεις βιβλίων και επισκέψεις-ξεναγήσεις σε Ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους στην Αιτωλοακαρνανία, αλλά και σε όλη την Ελλάδα.
Ιδιαιτέρως, έχει πρωτοστατήσει από το 2008 στην προσπάθεια διάσωσης και αξιοποίησης για το σκοπό για τον οποίο αγοράσθηκε από το ΥΠ.ΠΟ. το διατηρητέο Βιομηχανικό κτήριο των καπναποθηκών Παπαπέτρου στο Αγρίνιο, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί σύμφωνα με τη σχετική Υπουργική Απόφαση ως μουσειακός χώρος (αρχαιολογικό μουσείο).
Συγκεκριμένα το 2012 η Εταιρεία με εμπεριστατωμένη εισήγηση προς το ΥΠΠΟ ζήτησε την αξιοποίηση του αξιόλογου χώρου των 6000 τ.μ των πρώην Καπναποθηκών Παπαπέτρου για την υλοποίηση του παραπάνω σκοπού. Τελικά το ΥΠΠΟ αποφάσισε την αξιοποίηση των Καπναποθηκών και τη μετατροπή του σε Διαχρονικό Μουσείο, το οποίο θα περιλαμβάνει ευρήματα από την αρχαιότητα έως σήμερα, καθώς και τη δημιουργία ενός Μουσείου Καπνού, δεδομένου ότι το Αγρίνιο και η ευρύτερη περιοχή γνώρισε από την περίοδο του Μεσοπολέμου μέχρι το 2005 μεγάλη οικονομική ανάπτυξη λόγω της παραγωγής εκλεκτής ποιότητας καπνών.
Την περίοδο αυτή άνθησε το Καπνεμπόριο στο Αγρίνιο και δημιουργήθηκαν μεγάλες καπναποθήκες, όπου δούλεψαν χιλιάδες καπνεργάτες. Για το λόγο αυτό το Αγρίνιο δικαίως είχε χαρακτηρισθεί ως η πόλη του καπνού στη Νότια Ελλάδα. Η Ιστορική και Αρχαιολογική Εταιρεία διαθέτει αξιόλογο ιστορικό αρχείο εντύπων, βιβλίων, φωτογραφιών κ.τ.λ.
Ιδιαίτερα πλούσιο αποτελεί το φωτογραφικό αρχείο της Εταιρείας, μέρος του οποίου παρουσιάζεται στην παρούσα έκθεση. Αφορά σε ιστορικές φωτογραφίες μνημείων από την αρχαιότητα έως και τα μεταβυζαντινά χρόνια που ελήφθησαν τις δεκαετίες ’70 και ’80 με την πρωτοβουλία και συμμετοχή των Προέδρων της Θωμά Μποκώρου και Τάκη Μελισσηνού.
Οι ίδιοι ακούραστοι λάτρεις της ιστορίας του τόπου τους επισκέφθηκαν με επαγγελματίες φωτογράφους πολλά από τα μνημεία της περιοχής διασώζοντας με τον φωτογραφικό τους φακό τόσο τη μορφή των ίδιων των μνημείων, καθώς ορισμένα από αυτά σήμερα δεν σώζονται λόγω της δημιουργίας των τεχνητών λιμνών που είχε ως αποτέλεσμα η κατασκευή των υδροηλεκτρικών φραγμάτων στον ποταμό Αχελώο (π.χ. Παναγία Πρεβέντζας) όσο και χρήσιμες πληροφορίες για αυτά που σήμερα δυστυχώς έχουν χαθεί εξαιτίας της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Ήδη σε πολλά από αυτά τα μνημεία, όπως είναι ο Άγιος Στέφανος στο Ρίβιο, η Αρχαιολογική Υπηρεσία έχει προχωρήσει σε εργασίες αναστήλωσης τους και επομένως οι φωτογραφίες που έχει στη διάθεσή της η Ιστορική και Αρχαιολογική Εταιρεία έχουν ιστορικό χαρακτήρα. Επίσης η Εταιρεία κατέχει ένα αξιόλογο Αρχείο για την περίοδο της Εθνικής αντίστασης που επιμελήθηκε ο αείμνηστος επίσης πρόεδρος της Πάνος Μοσχονάς.
Στόχος του Διοικητικού Συμβουλίου είναι η μελέτη, ψηφιοποίηση και αξιοποίηση όλων ιστορικών αρχείων της προς όφελος της επιστήμης και της Κοινωνίας μας. Η Εταιρεία διαθέτει ιδιόκτητα γραφεία από δωρεά του προέδρου της Τάκη Μελισσηνού όπου στεγάζονται όλα τα παραπάνω αρχεία καθώς και εκθετήριο και βιβλιοθήκη στο ισόγειο του Δημοτικού μεγάρου της πόλης του Αγρινίου.
Πρόσφατα η Εταιρεία μας σε συνεργασία με τον Προϊστάμενο του πρώην Καπνικού Σταθμού Έρευνας Αγρινίου (ΚΣΕΑ) κ. Ηλία Ντζάνη και το ΤΕΕ Αιτωλοακαρνανίας έχει επεξεργαστεί και έχει καταθέσει στο 9ο Συνέδριο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης της Αιτωλοακαρνανίας (5-6Φεβρουαρίου 2018, Πάτρα) εναλλακτικά μια πρόταση – προμελέτη για εγκαταστάσεις στο χώρο των 7 στρεμμάτων του ΚΣΕΑ ενός Μουσείου Καπνού διότι το κόστος ενός τέτοιου έργου θα είναι πολύ χαμηλότερο σε σχέση με την δημιουργία αυτού του Μουσείου στον χώρο των Καπνικαποθηκών Παπαπέτρου και ο χρόνος υλοποίησης αυτού του έργου πολύ μικρότερος.
Πριν από 27 χρόνια ο αείμνηστος πρόεδρος της και αγαπητός φίλος Πάνος Μοσχονάς μας μίλησε για την μέχρι τότε δραστηριότητα της Εταιρείας.
Γιάννης Γιαννακόπουλος
