Η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να αλλάζει ριζικά τον κόσμο της εργασίας, δημιουργώντας νέες θέσεις που σε κάποιες περιπτώσεις αφήνουν επαγγελματίες χωρίς αντικείμενο.
Νέα έρευνα στο Πανεπιστήμιο Drexel στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ δείχνει πως οι περισσότερες εταιρείες χρησιμοποιούν ήδη την ΑΙ, πολλές βασίζονται καθημερινά σε αυτήν, αλλά λίγοι εργαζόμενοι είναι πραγματικά έτοιμοι να αξιοποιήσουν τα οφέλη της. Ωστόσο, όσοι ήδη μπορούν ή εκπαιδευτούν να το κάνουν, θα είναι οι πιο περιζήτητοι στο μέλλον.
Μεγάλες εταιρείες όπως η Accenture και η IBM μειώνουν προσωπικό, επενδύοντας παράλληλα στην εκπαίδευση εργαζομένων για να συνεργάζονται με «έξυπνα» συστήματα. Η Amazon ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι θα περικόψει 14.000 θέσεις εργασίας, παρότι επεκτείνει τις ομάδες που σχεδιάζουν και διαχειρίζονται εργαλεία ΑΙ.
Σε ολόκληρους κλάδους – από τις τράπεζες και τα νοσοκομεία έως τις βιομηχανίες – εργαζόμενοι και διευθυντικά στελέχη προσπαθούν να προβλέψουν ποιες θέσεις θα εξαφανιστούν, ποιες θα εξελιχθούν και ποιες νέες θα αναδυθούν.
Η AI φαίνεται να έχει εισέλθει για τα καλά στους εργασιακούς χώρους, ωστόσο μόλις των 36% των εργοδοτών – σύμφωνα με την έρευνα College Hiring Outlook – θεωρούν τις δεξιότητες στην τεχνητή νοημοσύνη σημαντικές για νεοεισερχόμενους. Αντιθέτως, σχεδόν εννέα στις δέκα εταιρείες προσφέρουν εσωτερικά προγράμματα κατάρτισης για τους εργαζόμενούς τους.
Η έρευνα
Στο πλαίσιο της αμερικανικής έρευνας αναλύθηκαν δεδομένα από δύο επιμέρους μελέτες. Οι ερευνητές εξέτασαν 550 εταιρείες σε όλες τις ΗΠΑ που χρησιμοποιούν και επενδύουν στην ΑΙ και ρώτησαν 470 εργοδότες για τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την πρόσληψη νέων εργαζομένων, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τον ρόλο της ΑΙ στα προσόντα των υποψηφίων.
Οι εν λόγω μελέτες υπογράμμισαν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: Εκείνους που χτίζουν την ΑΙ και εκείνους που μαθαίνουν να εργάζονται μαζί της.
Περισσότερες από τις μισές εταιρείες δήλωσαν διά των εκπροσώπων τους ότι η ΑΙ καθοδηγεί πλέον τις καθημερινές αποφάσεις τους, ωστόσο μόνο το 38% πιστεύει ότι οι εργαζόμενοί τους είναι πλήρως προετοιμασμένοι να την χρησιμοποιούν.
Αυτό το χάσμα αναδιαμορφώνει τη σημερινή αγορά εργασίας. Η ΑΙ δεν αντικαθιστά απλώς εργαζομένους, αλλά αποκαλύπτει ποιοι είναι έτοιμοι να συνεργαστούν μαζί της. Στο πλαίσιο αυτό, οι ερευνητές προέβλεψαν την εμφάνιση νέων ρόλων, όπως των «AI translators» και «digital coaches», που γεφυρώνουν την ανθρώπινη κρίση με τη μηχανική νοημοσύνη.
AI: Το «κλειδί» της προσαρμοστικότητας
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Fast Company που επικαλείται την αμερικανική έρευνα, το χάσμα προετοιμασίας ήταν πιο εμφανές σε θέσεις με επαφή με πελάτες και σε λειτουργικούς ρόλους, όπως το μάρκετινγκ, οι πωλήσεις και η εξυπηρέτηση πελατών. Είναι οι ίδιοι τομείς όπου η αυτοματοποίηση προχωρά ταχύτερα, και οι απολύσεις εμφανίζονται όταν η τεχνολογία εξελίσσεται πιο γρήγορα απ’ ό,τι μπορούν να προσαρμοστούν οι άνθρωποι.
Ταυτόχρονα, πολλοί εργοδότες συνεχίζουν να προσλαμβάνουν με βάση «βιογραφικά του χθες», ενώ η εργασία του αύριο απαιτεί ευχέρεια των εργαλείων ΑΙ. Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι άνθρωποι αντικαθίστανται από την ΑΙ, είναι ότι η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από αυτούς.
Κατά τον συγγραφέα της μελέτης, το κλειδί της προσαρμοστικότητας είναι η λεγόμενη «ανθρώπινη – ΑΙ ευχέρεια», δηλαδή η ικανότητα του εργαζομένου να κάνει χρήση των «έξυπνων» συστημάτων, να αξιολογεί τα αποτελέσματά τους, να τα αμφισβητεί και να συνεχίζει να μαθαίνει από αυτή τη διαδικασία, σε έναν κόσμο που διαρκώς αλλάζει.
Το μέλλον, λέει ο ίδιος θα ευνοήσει εκείνους που μπορούν να μετατρέπουν τα αποτελέσματα των μηχανών σε χρήσιμη ανθρώπινη γνώση. «Το ονομάζω ‘ψηφιακό διγλωσσισμό’ (digital bilingualism), δηλαδή ικανότητα να κινείσαι με άνεση ανάμεσα στην ανθρώπινη κρίση και τη λογική των μηχανών» εξηγεί.
Οι πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις ενσωματώνουν τη μάθηση στην καθημερινή εργασία, βοηθώντας τους ανθρώπους να «σκέφτονται μαζί» με την τεχνολογία – αυτό που οι ειδικοί του μάνατζμεντ αποκαλούν «reskilling». Οργανισμοί με υψηλή εμπιστοσύνη στην AI επιτυγχάνουν σχεδόν διπλάσια βελτίωση στην απόδοση και στην καινοτομία, καθώς οι εργαζόμενοι νιώθουν ασφάλεια να πειραματιστούν και να μάθουν, σημειώνουν οι ερευνητές.
Η αντίφαση
Η έρευνα αποκάλυψε και μια αντίφαση: Αν και πολλές εταιρείες στηρίζονται εσωτερικά στην ΑΙ, μόνο το 27% των recruiters δηλώνουν ότι αισθάνονται άνετα όταν οι υποψήφιοι χρησιμοποιούν εργαλεία ΑΙ για να γράψουν βιογραφικά ή να ερευνήσουν επίπεδα μισθών.
Με άλλα λόγια, τα ίδια εργαλεία που οι επιχειρήσεις εμπιστεύονται για τη λήψη αποφάσεων, εξακολουθούν να προκαλούν δυσπιστία όταν τα χρησιμοποιούν οι εργαζόμενοι για την επαγγελματική τους ανέλιξη. Μέχρι να αλλάξει αυτή η οπτική, ακόμα και οι ικανοί επαγγελματίες θα συνεχίσουν να λαμβάνουν αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με το τι σημαίνει «υπεύθυνη χρήση της ΑΙ».
Το σίγουρο είναι πως το μέλλον της απασχόλησης δεν θα ανήκει απλώς στους τεχνικά ικανούς, αναφέρεται στα συμπεράσματα της έρευνας, αλλά σε όσους μπορούν να συνδυάσουν την ανθρώπινη κρίση και διορατικότητα με την τεχνητή νοημοσύνη. Στις εταιρείες που αξιοποιούν αποτελεσματικά την ΑΙ, η πρόσληψη δεν αφορά πλέον μόνο το βιογραφικό, αλλά πώς εφαρμόζουν οι άνθρωποι χαρακτηριστικά όπως η περιέργεια και η κρίση σε «έξυπνα» εργαλεία.
Αυτός ο συνδυασμός κρίσης και προσαρμοστικότητας είναι το νέο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Το μέλλον δεν θα ανταμείβει μόνο όσους έχουν τις περισσότερες τεχνικές γνώσεις, αλλά εκείνους που μπορούν να μετατρέψουν τη νοημοσύνη – ανθρώπινη ή τεχνητή – σε πραγματική αξία.
