«Ουδέν κακόν αμιγές καλού», έλεγαν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι. Και το γνωστό αυτό απόφθεγμα, επιβεβαιώνεται και από την ευεργετική επίδραση της καραντίνας ως προς τη  μείωση των εμφραγμάτων!

Ο επεμβατικός καρδιολόγος, επίκουρος καθηγητής καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών Γρηγόρης Τσίγκας και η ειδικευόμενη καρδιολογίας, υποψήφια διδάκτωρ, Ελένη – Ευαγγελία Κουφού, μίλησαν στον «Ν» για το γεγονός ότι στη Νοτιοδυτική Ελλάδα παρατηρήθηκε το 2020  μείωση στα μείζονα εμφράγματα και αύξηση στον χρόνο που μεσολαβεί από την εκδήλωση των συμπτωμάτων μέχρι την άφιξη στο νοσοκομείο, συγκριτικά με το 2018 και το 2019.

Μέσω τηλεφωνικής έρευνας, στην οποία συμμετείχαν 1014 άτομα, διαπιστώθηκε ότι η καραντίνα ώθησε πολλούς στην υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής, μεταξύ άλλων με τη μείωση του καπνίσματος, του αλκοόλ, του λεγόμενου junk food (τζανκ φουντ) και την αύξηση της σωματικής άσκησης.

Ποιος εκτιμάτε  ότι είναι μέχρι σήμερα ο αριθμός των θανάτων που αποδίδονται στον κορωνοϊό;  

Γ.Τ: Η πανδημία COVID-19 αποτελεί πλέον μία μείζονα αιτία θανάτου παγκοσμίως. Είναι γεγονός ότι τον τελευταίο χρόνο, από την εμφάνισή της και μετά, πολλά πράγματα άλλαξαν στις ζωές μας: υιοθέτηση αποστάσεων στις διαπροσωπικές μας σχέσεις, επαναλαμβανόμενα lockdown, αλλά πιο αυστηρά και άλλα πιο χαλαρά, μείζονες επιπτώσεις στις οικονομίες των κρατών ανά τον κόσμο και το πιο σημαντικό όλων, για να σας απαντήσουμε και στο ερώτημα που θέσατε, είναι ότι 1,5 εκατομμύριο θάνατοι που σχετίστηκαν άμεσα με την COVID-19.

Κατά πόσο η πανδημία επηρέασε και επηρεάζει την αντιμετώπιση άλλων νόσων και ιατρικών περιστατικών από το δημόσιο σύστημα Υγείας, εν προκειμένω των καρδιοαγγειακών παθήσεων;  

Ε.Κ: Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και ιδιαίτερα στην πρώτη φάση της, τον Μάρτιο του 2020, στον τομέα της υγείας, και ιδιαίτερα στον χώρο της καρδιολογίας παρατηρήθηκε μια σημαντική μείωση των εισαγωγών στο νοσοκομείο λόγω εμφράγματος ανά τον κόσμο, που οδήγησε τους καρδιολόγους στην υπόθεση ότι αυτό οφείλεται στον φόβο των ασθενών να προσεγγίσουν τα νοσοκομεία για να αναζητήσουν βοήθεια, εξαιτίας της απειλής του κορωνοϊού SARS-CoV-2, με συνέπεια κάποιοι να πεθαίνουν με έμφραγμα στο σπίτι τους.

Με δεδομένο ότι σε αρκετές περιοχές δεν αυξανόταν το ποσοστό των θανάτων στις αντίστοιχες χρονικές περιόδους, κάποιος θα μπορούσε να υποθέσει ότι η μείωση των εμφραγμάτων ήταν πραγματική. Οπότε θα πρέπει να αναλογιστούμε ποιες άλλες αλλαγές επέφερε ο κορωνοϊός στη ζωή μας.

Τα εμφράγματα μειώθηκαν και στην ευρύτερη περιοχή μας; Τι δείχνουν τα στοιχεία που έχετε στη διάθεση σας;

Γ.Τ.: Στην Καρδιολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Πατρών και στα συνεργαζόμενα με εμάς Νοσοκομεία (Γενικό Νοσοκομείο Πατρών, Γενικό Νοσοκομείο Αγρινίου, Γενικό Νοσοκομείο Πύργου) παρατηρήσαμε ότι και η Νοτιοδυτική Ελλάδα δεν αποτέλεσε εξαίρεση σε αυτήν την παγκόσμια πραγματικότητα. Από τα στοιχεία του νοσοκομείου μας, συγκριτικά με τα έτη 2018 και 2019, παρατηρήθηκε μείωση στα μείζονα εμφράγματα και αύξηση στον χρόνο που μεσολαβεί από την εκδήλωση των συμπτωμάτων μέχρι την άφιξη στο νοσοκομείο.

Στο σημείο αυτό να ανοίξουμε μια παρένθεση για να σας πούμε ότι την περίοδο του lockdown οι ασθενείς έφταναν στο νοσοκομείο με πολύ μεγαλύτερη καθυστέρηση απ’ ό, τι τα προηγούμενα χρόνια.

Το συγκεκριμένο εύρημα είναι, αν μη τι άλλο, εντυπωσιακό…

ΓΤ:Η μεγαλύτερη μείωση παρατηρήθηκε στην κατηγορία των εμφραγμάτων που εκδηλώνονται με ελαφρότερη συμπτωματολογία, αλλά μπορεί να υποκρύπτουν μεγαλύτερη νόσο στα αγγεία της καρδιάς. Συγκρίνοντας τα ιστορικά των ασθενών που έφτασαν στο νοσοκομείο με έμφραγμα κατά τη διάρκεια της πανδημίας, διαπιστώσαμε ότι επρόκειτο για ασθενείς με πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου για στεφανιαία νόσο, όπως το θετικό οικογενειακό ιστορικό, το κάπνισμα, ο διαβήτης, η νεφρική δυσλειτουργία, η γενικευμένη αγγειοπάθεια και η κολπική μαρμαρυγή.

Ως εκ τούτου, βρίσκονται εξαρχής σε υψηλότερο κίνδυνο από τους ασθενείς που είχαν λιγότερους παράγοντες κινδύνου.

Συγχρόνως, τα δημογραφικά δεδομένα των θανάτων στην περιοχή μας για τα  έτη 2018, 2019, 2020 ήταν σταθερά, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει με σχετική ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι τα εμφράγματα πράγματι μειώθηκαν και οι ασθενείς δεν κατέληγαν στο σπίτι από το φόβο να προσεγγίσουν μια δομή υγείας.

Πού το αποδίδετε αυτό;

Γ.Τ: Το επόμενο βήμα ήταν να ανακαλύψουμε τι έχει αλλάξει στη ζωή μας που θα μπορούσε να έχει συμβάλλει στη μείωση των εμφραγμάτων. Μέσω τηλεφωνικής έρευνας, 1014 άνθρωποι ερωτήθηκαν και απάντησαν για την αλλαγή στις συνήθειες τους την περίοδο της καραντίνας συγκριτικά με πριν από αυτή.

Οι ερωτήσεις ήταν εστιασμένες στους παράγοντες που καθιστούν μια ζωή «υγιεινή» και είναι αυτοί που συστήνονται στον πληθυσμό και κυρίως σε ανθρώπους με ιστορικό στεφανιαίας νόσου καθώς μπορούν να αποτελέσουν εκλυτικούς παράγοντες αυτής: κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ, ώρες εργασίας και ώρες ύπνου ημερησίως, διατροφικές συνήθειες, κατανάλωση άλατος, άσκηση.

Δηλαδή, από τη συγκεκριμένη προσέγγιση προκύπτει το συμπέρασμα ότι η καραντίνα, ως προς τη σωματική υγεία, μας κάνει καλό….

Γ.Τ: Μιλάνε γι’ αυτό τα αποτελέσματα, που συνοπτικά είχαν ως εξής: σημαντική μείωση του παθητικού καπνίσματος και του καπνίσματος σε περιστασιακούς καπνιστές (σε αντίθεση με τους ενεργούς καπνιστές που έμειναν ανεπηρέαστοι και στη διάρκεια της καραντίνας), μείωση στις ώρες εργασίας και αύξηση στις ώρες ύπνου ημερησίως, μείωση της κατανάλωσης junk food, αλκοόλ και άλατος, αύξηση της άσκησης σε ανθρώπους που προηγουμένως αθλούνταν περιστασιακά.

Τα αποτελέσματα αυτά λοιπόν μάς οδηγούν στα συμπέρασμα ότι τέτοιου είδους αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν πράγματι να επηρεάσουν την εξέλιξη της στεφανιαίας νόσου, καθώς η εφαρμογή τους λειτουργεί σαν «πυροσβεστήρας» στην εκδήλωση εμφραγμάτων. Ουσιαστικά, δηλαδή, σταθεροποιείται  η αθηρωματική πλάκα. Η ρήξη της οποίας από την άλλη, το σπάσιμο και η αποσταθεροποίηση της, είναι υπεύθυνη για την εκδήλωση του εμφράγματος, ιδιαίτερα σε ασθενείς που συγκεντρώνουν αρκετούς παράγοντες κινδύνου για στεφανιαία νόσο.

Ένα ζητούμενο, ωστόσο, είναι εάν η στροφή που μάς περιγράφετε ότι έγινε σε έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής προσλάβει μόνιμο χαρακτήρα μετά από το τέλος της πανδημίας και την επιστροφή μας στη λεγόμενη κανονικότητα. Έτσι δεν είναι;   

Ε.Κ: Σωστά. Σ’ αυτήν, λοιπόν, τη δυσχερή περίοδο αρκετών περιορισμών  που ζούμε, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι εφαρμόζοντας  έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, με λιγότερο κάπνισμα, καλύτερη διατροφή, περισσότερες ώρες ύπνου και άσκησης, θα μπορούμε να χαιρόμαστε την «ελευθερία» της καθημερινότητάς μας με όσο το δυνατόν χαμηλότερα ποσοστά  εμφραγμάτων και θανάτων στην κοινωνία μας. Στο τέλος θα είμαστε ικανοί να πάρουμε  τις ζωές μας πίσω με έναν πιο υγιή τρόπο διαβίωσης!

(από εφημερίδα Νεολόγος των Πατρών)