Το παρελθόν και το παρόν είναι η γέφυρα που συνδέει με το μέλλον. Το Ξενοκράτειο μουσείο στο Μεσολόγγι είναι αναπόσπαστο τμήμα της πολιτιστικής κληρονομιάς της Αιτωλοακαρνανίας, με μοναδικούς θησαυρούς.
Σε ένα ιστορικό κτίριο με νεοκλασικά χαρακτηριστικά, στο κέντρο πόλεως του Μεσολογγίου, στεγάζεται το Μουσείο, που κατασκευάστηκε το 1889 με δωρεά του Κωνσταντίνου Ξενοκράτη.
Από τα 1400 ευρήματα που βρίσκονται στο μουσείο τα περισσότερα εκτίθενται για πρώτη φορά. Είναι ολόκληρη η ιστορία των Αιτωλών, σημειώνει η Ολυμπία Βικάτου, προϊσταμένη εφορείας αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας – Λευκάδος.
Τα εκθέματα καλύπτουν χρονικά μια περίοδο από τους προϊστορικούς έως τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους (100.000 π. Χ. – 3ος αι. μ.Χ.) και φτάνουν έως και την ηρωική έξοδο του Μεσολογγίου.
Από τα πιο ενδιαφέροντα και σημαντικότερα είναι το ταφικό σύνολο λεβήτων, που διατηρεί ύφασμα με τα οποία ήταν καλυμμένοι οι λέβητες. Πρόκειται για ένα από τα σπουδαιότερα και σπανιότερα ευρήματα του νεκροταφείου της Σταμνάς και γενικότερα του ελλαδικού χώρου. Είναι ένα σύνολο τριών χάλκινων λεβήτων που χρονολογείται στην Πρωτογεωμετρική περίοδο (1050 – 900 π.Χ.). Τα σκεύη περιείχαν καμένα και αποσαθρωμένα οστά, αλλά και κτερίσματα τυλιγμένα σε υφάσματα, με τα περισσότερα ευρήματα να έχουν διατηρηθεί ακέραια στην αρχική τους θέση. Οι τριποδικοί λέβητες αναφέρονται ήδη στις πινακίδες της Γραμμικής Β ως αντικείμενα υψηλής αξίας που συνδέονταν με τις ανώτερες κοινωνικές τάξεις, ενώ η χρήση μεταλλικών αγγείων για ταφές είναι γνωστή από τα ομηρικά έπη. Η ανεύρεση υφάσματος είναι σπάνια, καθώς πρόκειται για υλικό που δεν αντέχει στον χρόνο.
Ήδη αναστηλώνονται τρία αρχαία θέατρα στην Αιτωλοακαρνανία και πραγματοποιούνται πλήθος εργασιών αναστήλωσης και ανάδειξης μνημείων στην ευρύτερη περιοχή, τονίζει η κ. Βικάτου.
