Δεν είναι όλες οι καθιστικές δραστηριότητες ίδιες για τον εγκέφαλο. Νέα αμερικανική μελέτη δείχνει ότι οι πολλές ώρες μπροστά στην τηλεόραση ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά τη δομή του εγκεφάλου, σε αντίθεση με άλλες δραστηριότητες που μπορούμε να κάνουμε  επίσης καθιστοί, όπως η εργασία στο γραφείο, η ανάγνωση ή η επίλυση προβλημάτων.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia, το επίσημο περιοδικό της Ένωσης Alzheimer των ΗΠΑ, και βασίζονται σε παρακολούθηση διάρκειας σχεδόν ενός τετάρτου του αιώνα.

Τι έδειξε η μελέτη

Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας ανέλυσαν στοιχεία από 1.712 συμμετέχοντες της μακροχρόνιας μελέτης Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC).

Οι συμμετέχοντες ήταν περίπου 50 ετών όταν εντάχθηκαν στη μελέτη, στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Τότε κατέγραψαν πόσο συχνά παρακολουθούσαν τηλεόραση στον ελεύθερο χρόνο τους και πόσες ώρες περνούσαν καθιστοί στην εργασία τους.

Σχεδόν 24 χρόνια αργότερα, όταν είχαν πλέον φτάσει στα μέσα της έβδομης δεκαετίας της ζωής τους, υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου.

Η τηλεόραση συνδέθηκε με δυσμενείς αλλαγές

Η ανάλυση έδειξε ότι οι άνδρες που δήλωναν πως παρακολουθούσαν τηλεόραση πολύ συχνά κατά τη μέση ηλικία, εμφάνιζαν μικρότερο όγκο σε περιοχές του εγκεφάλου που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στη νόσο Αλτσχάιμερ. Παράλληλα, είχαν περισσότερες αλλοιώσεις της λευκής ουσίας, εύρημα που έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.

Αντίθετα, οι ερευνητές δεν διαπίστωσαν αντίστοιχη σχέση στις γυναίκες, εύρημα που προκάλεσε έκπληξη και στους ίδιους τους επιστήμονες.

Όπως εξήγησε ο επικεφαλής ερευνητής Natan Feter, είναι πιθανό άνδρες και γυναίκες να περνούν τον χρόνο κατά τν οποίο κάθονται, με διαφορετικό τρόπο. Για παράδειγμα, οι γυναίκες ενδέχεται να διακόπτουν συχνότερα την πολύωρη ακινησία ή να υπάρχουν βιολογικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος ανταποκρίνεται στην παρατεταμένη καθιστική συμπεριφορά.

Το πρόβλημα δεν είναι η παρατεταμένη καθιστική στάση

Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι οι επιστήμονες δεν απέδωσαν τα ευρήματά τους στις πολλές ώρες που περνά κάποιος καθιστός, αλλά και στο είδος της δραστηριότητας με την οποία ασχολείται.

Οι συμμετέχοντες που περνούσαν πολλές ώρες καθισμένοι στην εργασία τους, δεν εμφάνισαν αντίστοιχες αλλοιώσεις στον εγκέφαλο. Μάλιστα, όσοι εργάζονταν κυρίως σε γραφείο παρουσίαζαν λιγότερες βλάβες της λευκής ουσίας και μεγαλύτερο όγκο σε περιοχές του εγκεφαλικού φλοιού.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός πως η εργασία στο γραφείο απαιτεί συνεχή πνευματική δραστηριότητα, όπως ανάγνωση, λήψη αποφάσεων, επίλυση προβλημάτων και σχεδιασμό.

Αντίθετα, η παρακολούθηση τηλεόρασης θεωρείται μια γνωστικά παθητική δραστηριότητα, η οποία δεν διεγείρει τον εγκέφαλο στον ίδιο βαθμό.

Η άσκηση δεν άλλαξε τα αποτελέσματα

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι οι ερευνητές έλαβαν υπόψη και τα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας των συμμετεχόντων. Ακόμη όμως και μετά τη σχετική προσαρμογή, η σχέση ανάμεσα στην πολύωρη τηλεθέαση και στις αλλοιώσεις του εγκεφάλου παρέμεινε.

Οι περιορισμοί της έρευνας

Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Ότι δηλαδή  η τηλεόραση προκαλεί τις αλλαγές στον εγκέφαλο, αλλά καταγράφει μια ισχυρή συσχέτιση.

Επιπλέον, τα στοιχεία για τις ώρες τηλεθέασης βασίστηκαν στις απαντήσεις των ίδιων των συμμετεχόντων και όχι σε αντικειμενικές μετρήσεις, ενώ δεν αποκλείεται άλλοι παράγοντες, όπως οι διατροφικές συνήθειες, η κατανάλωση αλκοόλ ή ο τρόπος ζωής, να επηρέασαν τα αποτελέσματα.

Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η πολύχρονη παρακολούθηση των συμμετεχόντων και η χρήση μαγνητικής τομογραφίας προσδίδουν ιδιαίτερη βαρύτητα στα ευρήματα.

Η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι, για την υγεία του εγκεφάλου, δεν έχει σημασία μόνο πόσες ώρες παραμένουμε καθιστοί, αλλά και αν ο εγκέφαλος παραμένει ενεργός κατά τη διάρκειά τους.