Η ταχεία εξέλιξη της αναπαραγωγικής ιατρικής τα τελευταία χρόνια έχει προσφέρει νέες επιλογές στις γυναίκες που επιθυμούν να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους. Η κατάψυξη ωαρίων (κρυοσυντήρηση ωαρίων) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αυτές εξελίξεις, προσφέροντας τη δυνατότητα αναβολής της μητρότητας χωρίς σημαντική απώλεια της αναπαραγωγικής δυναμικής.
Η κατάψυξη ωαρίων μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη χρονικότητα της αναπαραγωγής και προσφέρει στις γυναίκες μεγαλύτερη αυτονομία και έλεγχο στον οικογενειακό προγραμματισμό.
Παρότι η κατάψυξη ορίων έρχεται όλο και πιο συχνά στη δημοσιότητα δεν αποτελεί εμπορικό προϊόν αλλά αλλά μία κλινική πράξη συντήρησης βιολογικού υλικού συγκεκριμένου σκοπού. Η χρησιμότητα της μεθόδου για κάθε συγκεκριμένη ασθενή εξαρτάται από τις προσωπικές τις συνθήκες (ωοθηκική εφεδρεία –όπως εκφράζεται από την Αντιμυλλέρια ορμόνη– και συνοδές νόσους –όπως ενδομητρίωση, υδροσάλπιγγες, κλπ.), την ποιότητα της διέγερσης και, βέβαια, το επίπεδο του εργαστηρίου (συνθήκες αέρα, εξοπλισμού, εκπαίδευση και τριβή εμβρυολόγων) που θα καταψύξει και θα αποψύξει τα ωάρια της.
Η μέθοδος είναι θαυμάσια για να μεταθέσει χρονικά την τωρινή μας ικανότητα τεκνοποίησης αλλά δεν είναι ικανή να αναστείλει την αρνητική επίδραση της ηλικίας και των προβλημάτων υγείας στην ποιότητα των ωαρίων και του γενετικού τους υλικού. Μπορούμε να αυξήσουμε τον αριθμό μόνο των ωαρίων μας για να αυξήσουμε τις πιθανότητες μας τροποποιώντας το πρωτόκολλο ή αν δεν έχουν δυνατότητα οι ωοθήκες μας να παράγουν πολλά ωάρια ανά πρωτόκολλο διέγερσης , κάνοντας πολλαπλές ωοληψίες αυξάνοντας έτσι δυστυχώς και το κόστος της μεθόδου.
Επιπρόσθετα θα πρέπει να υπολογίσουμε και την αναπόφευκτη απώλεια 10% των ωαρίων στην απόψυξη παρόλη τη χρήση της υαλοποίησης (vitrification ) που είναι μια πολύ ταχεία μέθοδος κατάψυξης και η οποία θεωρείται ιδανική για τα ωάρια που είναι κύτταρα που περιέχουν μεγάλη ποσότητα ύδατος στο εσωτερικό τους. Δέκα ώριμα ωάρια δίνουν 76% πιθανότητα γέννησης ενός τέκνου (livebirth rate) στα 35 έτη ηλικίας, 55% στα 37 έτη, 40% στα 39 έτη ,20% πιθανότητα στα 41 έτη ηλικίας & 10% livebirth rate στα 43 έτη ηλικίας.
Πολλές φορές αναρωτιούνται οι ασθενείς πόσα ωάρια πρέπει να καταψύξω? Η απάντηση είναι αρκετά πολύπλοκη, γιατί κανένας αριθμός ωαρίων δεν εξασφαλίζει 100% μία κύηση –και, φυσικά, σε νεαρότερες ηλικίες, με μικρότερο αριθμό ωαρίων, μπορούμε να έχουμε υψηλά ποσοστά, ενώ σε πολύ μεγαλύτερες ηλικίες τα ποσοστά αυτά επιτυγχάνονται με αριθμούς ωαρίων που μπορεί να είναι ανέφικτοι.
Οι υποψήφιες, πριν τη διαδικασία της κατάψυξης, μπορούν να συμβουλευτούν online υπολογιστές που εκτιμούν την πιθανότητα τεκνοποίησης με κατεψυγμένα ωάρια, ανάλογα με τον αριθμό των ωαρίων που υπολογίζουν με τον ιατρό τους ότι θα παράγουν, όπως το springfertility.com/eggcalc/ που αναφέρεται στα κλινικά αποτελέσματα 8000 αποψυγμένων ωαρίων που έχουν αποψυχθεί και γονιμοποιηθεί προφανώς με διαφόρων ποιοτήτων σπέρμα. H ενημέρωση που δίνουν συστήματα που εκτιμούν μορφολογικά την ποιότητα των ωαρίων στην ωοληψία με τη επεξεργασία των φωτογραφιών τους, όπως το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης Chloe eq, είναι ανεκτίμητη για να αποφασίσουμε την στρατηγική μας.
Όλα αυτά τα εργαλεία έχουν στόχο να ποσοτικοποιήσουν και να κάνουν κατανοητές τις δυνατότητές μας. Πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι η ανθρώπινη βιολογία έχει διακυμάνσεις από μήνα σε μήνα και, όπως πολλές φορές μας προδίδει, έτσι και πολλές φορές μας εκπλήσσει ευχάριστα: χρειάζεται ένα καλής ποιότητας έμβρυο για να δώσει μια κύηση και πολλές φορές μια αυτόματη σύλληψη προλαβαίνει την χρήση των κατεψυγμένων ωαρίων. Ο ιατρός σας είναι εδώ, σύμβουλος και σύμμαχός σας, για να μείνετε ενημερωμένη, υγιής, γόνιμη και αυτόνομη και να φτάσετε εκεί που θέλετε όταν εσείς το αποφασίσετε.
Γράφει ο Αναστάσιος Παχυδάκης CCT MRCOG Μαιευτήρας Γυναικολόγος Λαπαροσκοπικός Χειρουργός Ιασώ Institute of Life
