«Μέτωπο» με την φοροδιαφυγή και το λαθρεμπόριο στα καύσιμα έχει ανοίξει η κυβέρνηση με απανωτά χτυπήματα στα κυκλώματα, γεγονός που δεν άπτεται μόνο του αστυνομικού ρεπορτάζ, καθώς αποτελεί φαινόμενο με σημαντική δημοσιονομική διάσταση.
Σε σχετική αναφορά προχώρησε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατά την κυριακάτικη (25.01.2026) ανασκόπηση του. Ας σημειωθεί πως το 2026 θα κριθεί στην πράξη το κατά πόσο η ψηφιοποίηση των ελέγχων μπορεί να φέρει μόνιμο δημοσιονομικό αποτέλεσμα, ειδικά στην αγορά των καυσίμων όπου η παραβατικότητα, με την μορφή της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου, «χτυπά» ταυτόχρονα καταναλωτές, υγιείς επιχειρήσεις και κρατικά ταμεία.
Σύμφωνα με την Ελληνική Αστυνομία, δίκτυο το οποίο εξαρθρώθηκε προ ημερών, εκτιμάται ότι αποκόμισε τουλάχιστον 25 εκατ. ευρώ την τελευταία πενταετία από ελλειμματικές παραδόσεις καυσίμων, μέσω παράνομου λογισμικού εγκατεστημένου στις αντλίες. Πρόκειται για μια μορφή απάτης που δεν αφορά μόνο το ύψος του παράνομου οφέλους, αλλά και τη στρέβλωση του ανταγωνισμού, αφού πρατήρια που λειτουργούν νόμιμα καλούνται να σταθούν απέναντι σε επιχειρήσεις που «κερδίζουν» από κρυφές παρεμβάσεις στην αντλία.
Πώς θα γεμίσουν τα δημόσια ταμεία
Κρίσιμης σημασίας, όμως, για το κράτος είναι το πώς θα εξασφαλιστεί η εισροή χρημάτων στα δημόσια ταμεία, τα οποία έως σήμερα από την δράση των κυκλωμάτων χάνονται. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσω βεβαιώσεων των αναλογούντων φόρων και μέσω προστίμων όπου αποκαλύπτονται παρατυπίες, και τελικά σε πρόσθετα έσοδα, κάτι που θα λειτουργήσει αποτρεπτικά ώστε να μειωθεί συνολικά η παραβατικότητα στον κλάδο.
Η κυβέρνηση δείχνει ότι ποντάρει σε αυτό το σκέλος, υπενθυμίζοντας την αυστηροποίηση του πλαισίου που έχει συντελεστεί από το 2024, με εντατικοποίηση ελέγχων και κυρώσεων. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και τα πρακτικά αποτελέσματα αυτών των ελέγχων, με 699 ειδικές εντολές διακοπής διάθεσης και διακίνησης καυσίμων σε πρατήρια, με 105 το 2024, 564 το 2025 και 30 το 2026, καθώς και διετής σφράγιση σε 40 πρατήρια.
Ωστόσο, το μεγάλο «στοίχημα» για το 2026 είναι η ολοκλήρωση της διασύνδεσης του συστήματος εισροών-εκροών με το myDATA της ΑΑΔΕ. Παρότι τα δεδομένα των παραστατικών πωλήσεων ενεργειακών προϊόντων διαβιβάζονται στην ΑΑΔΕ και τροφοδοτούν το myDATA ήδη από το 2021, το 2026 αναμένεται να είναι η χρονιά που ωριμάζει η αναβάθμιση του συστήματος εισροών-εκροών με ενιαία διαβίβαση δεδομένων και σήματα συναγερμού σε πραγματικό χρόνο προς την ΑΑΔΕ, ενώ παράλληλα επεκτείνεται η υποχρέωση και στα πρατήρια ιδιωτικής χρήσης μέσω του Μητρώου Δεξαμενών: έως 23.03.2026 πρέπει να ολοκληρωθεί η ηλεκτρονική απογραφή τους και έως 23.06.2026 η εγκατάσταση συστήματος εισροών-εκροών, με βάση την ΚΥΑ Α.1176/2024.
Στόχος είναι οι αποκλίσεις ποσοτήτων και αξιών να εντοπίζονται αυτόματα μέσα από διασταυρώσεις με τα ψηφιακά παραστατικά, ώστε οι έλεγχοι και οι κυρώσεις να γίνονται ταχύτερα και πιο στοχευμένα, περιορίζοντας τα περιθώρια λαθρεμπορίου και «πειραγμένων» αντλιών, και πάνω από 6.000 πρατήρια δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης να περάσουν σε ένα καθεστώς πολύ πιο στενής παρακολούθησης.
Η σύνδεση αυτή δεν αφορά μόνο τα πρατήρια καυσίμων τα οποία υπάρχουν στους ελληνικούς δρόμους, αλλά και την αλυσίδα διακίνησης, όπου το ζητούμενο είναι να υπάρχει ψηφιακή συνέχεια από την παραλαβή μέχρι τη διάθεση, χωρίς «γκρίζα σημεία» που αφήνουν χώρο για λαθροχειρίες.
Το δημοσιονομικό βάρος πίσω από τη μάχη κατά της φοροδιαφυγής φαίνεται και από τα συνολικά μεγέθη. Η Κομισιόν εκτιμά ότι το 2023 το λεγόμενο κενό συμμόρφωσης ΦΠΑ στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στα 2,532 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 11,4% της δυνητικής υποχρέωσης, σε μια χρονιά που τα έσοδα ΦΠΑ ανήλθαν σε 19,756 δισ. ευρώ. Με απλά λόγια, ακόμη και μετά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, το «κρυφό» κομμάτι του ΦΠΑ που δεν εισπράττεται παραμένει σε δεκαψήφια επίπεδα, το οποίο επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα χρηματοδότησης πολιτικών και παρεμβάσεων.
Αντίστοιχη εικόνα δίνει και η ίδια η ΑΑΔΕ για το 2025. Στον επίσημο απολογισμό του έτους, και παρά το γεγονός ότι υπερέβη τον στόχο εσόδων κατά πάνω από 2 δισ. ευρώ, έναντι στόχου 71,6 δισ. ευρώ, λόγω της βελτίωσης της συμμόρφωσης και της δράσης κατά της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου, καταγράφηκαν πάνω από 171.000 επιτόπιοι φορολογικοί, τελωνειακοί και χημικοί έλεγχοι, με πάνω από 530.000 παραβάσεις, αριθμοί που δείχνουν το εύρος της πίεσης που ασκείται στην αγορά.
Το 2026, ωστόσο, το στοίχημα δεν είναι να αυξηθούν απλώς οι έλεγχοι αλλά να γίνουν πιο στοχευμένοι, πιο γρήγοροι και πιο αποτελεσματικοί, βάσει δεδομένων με την χρήση των ψηφιακών εργαλείων. Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι από την 01.06.2025 έχουν εκδοθεί 181.628.354 ψηφιακά δελτία αποστολής, κάτι που δείχνει ότι η διακίνηση προϊόντων μπαίνει σε καθεστώς πολύ πιο συστηματικής παρακολούθησης, επιτρέποντας καλύτερους ελέγχους σε ευαίσθητους κλάδους όπως τα καύσιμα.
«Αγκάθι» το λαθρεμπόριο
Η μάχη για τα έσοδα δεν σταματά, ωστόσο, στην αντλία του πρατηρίου. Το λαθρεμπόριο και η τελωνειακή απάτη αποτελούν ένα δεύτερο μεγάλο μέτωπο, με υψηλό δημοσιονομικό κίνδυνο, καθώς το κράτος χάνει άμεσα δασμούς και ΦΠΑ από εισαγωγές, αλλά και φόρους από την εγχώρια διάθεση. Ενδεικτική είναι η υπόθεση που έχει ερευνήσει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, με διεθνή διάσταση και επίκεντρο τον Πειραιά, όπου εκτιμήθηκε απώλεια περίπου 700 εκατ. ευρώ σε δασμούς και ΦΠΑ από οργανωμένο σχήμα απάτης.
Η πίεση, λοιπόν, που ασκείται το 2026 στην αγορά καυσίμων έχει διπλή ανάγνωση καθώς από τη μία, αφορά την προστασία του καταναλωτή απέναντι σε πρακτικές που αλλοιώνουν την ποσότητα που πληρώνει στην αντλία και από την άλλη, είναι μια προσπάθεια να εξασφαλιστούν έσοδα σε μια περίοδο που κάθε μόνιμη βελτίωση στη φορολογική συμμόρφωση μετράει πολλαπλά, όχι μόνο ως αριθμός στον προϋπολογισμό, αλλά και ως μήνυμα σταθερότητας προς την οικονομία και ως επιπλέον δημοσιονομικό περιθώριο για κοινωνικές παρεμβάσεις και μέτρα στήριξης.
