Στο κρύο νερό της θάλασσας, ποταμιών και λιμών θα βουτήξουν πολλοί πιστοί σήμερα (06.01.2026), ημέρα εορτής των Αγίων Θεοφανίων, για να πιάσουν τον Τίμιο Σταυρό με τον οποίο θα γίνει ο αγιασμός των υδάτων.
Το κολύμπι σε κρύο νερό μπορεί να παράσχει αρκετά οφέλη στην υγεία όταν γίνεται συστηματικά και από υγιείς ανθρώπους. Υπάρχουν όμως και ορισμένοι δυνητικοί κίνδυνοι, ιδίως για όσους πάσχουν από καρδιαγγειακές διαταραχές.
Όπως αναφέρει το Βρετανικό Ίδρυμα Καρδιάς (BHF), η καρδιά κτυπά πιο δυνατά όταν κινούμαστε στο νερό απ’ ό,τι όταν βαδίζουμε στο στερεό έδαφος. Όσο πιο κρύο είναι το νερό, εξ άλλου, τόσο αυξάνεται το έργο της. Από μόνη της η είσοδος στο κρύο νερό είναι αρκετή για να προκληθεί σοκ εκ ψύχους (cold shock) στον οργανισμό.
Το σοκ εκδηλώνεται με ταχυπαλμία (γρήγορος καρδιακός παλμός), απότομη αύξηση της αρτηριακής πιέσεως και δυσκολία στην αναπνοή.
Επιπλέον, το κρύο νερό μπορεί να οδηγήσει σε υποθερμία και να αυξήσει τις ορμόνες του στρες στον οργανισμό. Με αυτό τον τρόπο αυξάνεται ο κίνδυνος μη φυσιολογικού καρδιακού ρυθμού (καρδιακή αρρυθμία) ή ακόμα και ανακοπής καρδιάς.
Επειδή, εξ άλλου, λόγω του ψύχους ο οργανισμός μειώνει την παροχή αίματος στα άκρα (χέρια, πόδια) για να αυξήσει την τροφοδοσία των ζωτικών οργάνων, υπάρχει κίνδυνος πνιγμού. Πιο κρίσιμο θεωρείται το πρώτο λεπτό από την είσοδο στο νερό, ιδίως όταν έχει θερμοκρασία κάτω από 15,5 βαθμούς Κελσίου.
Για τους ανθρώπους με καρδιαγγειακά προβλήματα, ως ασφαλείς θεωρούνται οι θερμοκρασίες νερού μεταξύ 26 και 33 βαθμών Κελσίου. Δεδομένου ότι τον χειμώνα είναι απίθανο να φθάσει εκ φύσεως σε τόσο υψηλή θερμοκρασία το νερό, οι ασθενείς προτιμότερο είναι να κολυμπούν σε θερμαινόμενες πισίνες.
Σε κάθε περίπτωση, όποιος πάσχει από υπέρταση ή οποιοδήποτε καρδιολογικό ή άλλο πρόβλημα υγείας δεν πρέπει να βουτά σε κρύο νερό αν δεν συμβουλευτεί πρώτα τον γιατρό του.
Τα δυνητικά οφέλη
Το συστηματικό κολύμπι σε κρύο νερό ενδέχεται να παράσχει κάποια οφέλη στην υγεία, εφ’ όσον αρχίζει σταδιακά και γίνεται με σύνεση. Πρόσφατη μελέτη σε 1.114 χειμερινές κολυμβήτριες έδειξε πως παρέχει οφέλη σε περιόδους έντονων ορμονικών διακυμάνσεων.
Ειδικότερα, πάνω από τις μισές συμμετέχουσες αναπαραγωγικής ηλικίας (το 56%) ανέφεραν πως καταπράυνε τα συμπτώματα της εμμήνου ρύσεως, κυρίως τα ψυχολογικά. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονταν το άγχος, οι διακυμάνσεις της ψυχικής διάθεσης και η ευερεθιστότητα.
Ανάλογα οφέλη ανέφερε και το 63% όσων βρίσκονταν στην περιεμμηνόπαυση ή είχαν μπει στην κλιμακτήριο. Επιπλέον, μία στις τρεις (το 30%) ανέφεραν επίσης μείωση στις εξάψεις και το 20% μείωση στη νυκτερινή εφίδρωση.
Άλλες μελέτες έχουν δείξει πως όσοι κολυμπούν σε κρύο νερό αναφέρουν καταπράυνση του πόνου των μυοσκελετικών τραυματισμών. Μειώνεται επίσης η φλεγμονή στο σώμα και οι πόνοι στους μυς.
Υπάρχουν επίσης επιστημονικά δεδομένα ότι η χειμερινή κολύμβηση μπορεί να βελτιώσει την κατάθλιψη. Ενδέχεται επίσης να αυξήσει την εγρήγορση και την συγκέντρωση της προσοχής.
Δύσκολη επαλήθευση
Επιπλέον, η ανάλυση 104 προγενέστερων κλινικών μελετών έδειξε ότι το κολύμπι σε κρύο νερό μπορεί να μειώσει ή να αλλάξει τον λιπώδη ιστό στο σώμα. Μπορεί ακόμα να μειώσει την αντοχή στην ινσουλίνη και να βελτιώσει την ευαισθησία των σωματικών κυττάρων σε αυτή την ορμόνη.
Οι αλλαγές αυτές μπορεί να ασκούν προστατευτική δράση έναντι των καρδιαγγειακών (π.χ. καρδιοπάθεια) και μεταβολικών (π.χ. διαβήτης) νόσων. Μπορεί επίσης να προφυλάσσουν από την παχυσαρκία, αναφέρει ο Dr. James B. Mercer, ομότιμος καθηγητής Φυσιολογίας στο Αρκτικό Πανεπιστήμιο UiT της Νορβηγίας.
«Δεν υπάρχει λάτρης της χειμερινής κολύμβησης που να μην αναφέρει οφέλη από αυτήν. Όλοι πιστεύουν ότι είναι μια θαυμάσια εμπειρία», προσθέτει.
Ωστόσο διευκρινίζει πως οι ισχυρισμοί υγείας από αυτό το χόμπυ είναι δύσκολο να επαληθευτούν. Αυτό οφείλεται κυρίως στο ότι οι περισσότερες μελέτες για το θέμα έχουν διεξαχθεί σε μικρό αριθμό εθελοντών. Επιπλέον οι συμμετέχοντες κατά κανόνα είναι υγιείς. Κολυμπούν επίσης σε κρύο νερό διαφορετικής θερμοκρασίας και περιεκτικότητας σε αλάτι.
Επομένως είναι δύσκολο να εξακριβωθεί εάν τα δυνητικά οφέλη οφείλονται στο ψύχος καθ’ εαυτό ή στον δραστήριο τρόπο ζωής και την κοινωνική επαφή με φίλους.
