Η μακροζωία απασχολεί διαχρονικά την επιστημονική κοινότητα, ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, αλλά η επίτευξη των 100 ετών παραμένει σχετικά σπάνια.
Σε εικοσαετή πληθυσμιακή μελέτη, 1.459 άνθρωποι συμπλήρωσαν έναν αιώνα ζωής κατά τη διάρκεια της έρευνας, δίνοντας στους επιστήμονες τη δυνατότητα να αναλύσουν ποια διατροφικά στοιχεία συνδέονται με τη μακροζωία.
Εδώ και δεκαετίες, οι ερευνητές προβάλλουν τα οφέλη μιας διατροφής πλούσιας σε φυτικά τρόφιμα, συνδέοντάς την με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδη διαβήτη και ορισμένων μορφών καρκίνου. Ωστόσο, η έμφαση στα φυτικά πρότυπα διατροφής, έχει σε ορισμένες περιπτώσεις οδηγήσει στην υιοθέτηση αυστηρά ή και αποκλειστικά χορτοφαγικών προσεγγίσεων, όπου τα ζωικά τρόφιμα εξαφανίζονται από το πιάτο.
Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «American Journal of Clinical Nutrition», εξετάζοντας αν ο πλήρης αποκλεισμός των ζωικών τροφών ευνοεί πράγματι τη μακροζωία ή αν μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση, συνδέεται με καλύτερα αποτελέσματα.
Μακροζωία: – Πού βασίστηκε η έρευνα
Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα από την Κινεζική Διαχρονική Μελέτη Υγιούς Μακροζωίας, η οποία ξεκίνησε το 1998. Συμμετείχαν 5.203 άτομα ηλικίας 80 ετών και άνω, τα οποία δήλωσαν τις διατροφικές τους συνήθειες. Οι ερευνητές κατέταξαν τους συμμετέχοντες σε παμφάγους και χορτοφάγους. Στους τελευταίους χώρισαν και υποομάδες, όπως εκείνους που κατανάλωναν ψάρια και θαλασσινά, εκείνους που έτρωγαν αυγά και γαλακτοκομικά, και φυσικά τους αυστηρά φυτοφάγους.
Η παρακολούθηση συνεχίστηκε έως το 2018, οπότε και καταγράφηκε ποιοι από τους συμμετέχοντες έφτασαν την ηλικία των 100 ετών. Συνολικά, 1.459 άτομα έγιναν αιωνόβιοι.
Η πλειονότητα ανήκε στους παμφάγους, ενώ οι αυστηρά φυτοφάγοι είχαν τις χαμηλότερες πιθανότητες να φτάσουν τα 100. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι όσοι κατανάλωναν ψάρια και γαλακτοκομικά, εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά μακροζωίας σε σύγκριση με τους αυστηρά φυτοφάγους.
Με μια πρώτη ματιά, τα ευρήματα μοιάζουν να αμφισβητούν τη μέχρι σήμερα αντίληψη ότι η αποκλειστικά φυτική διατροφή αποτελεί τον ιδανικό δρόμο για μακροχρόνια υγεία. Όμως η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Ο κρίσιμος παράγοντας
Ένας κρίσιμος παράγοντας που επηρέασε τα αποτελέσματα ήταν το σωματικό βάρος.
Στη μελέτη διαπιστώθηκε ότι οι χορτοφάγοι που ήταν λιποβαρείς, με δείκτη μάζας σώματος κάτω από 18,5, είχαν μικρότερη πιθανότητα να φτάσουν τα 100. Αντίθετα, στους ηλικιωμένους με φυσιολογικό βάρος δεν παρατηρήθηκε η ίδια συσχέτιση.
Το χαμηλό σωματικό βάρος στην τρίτη ηλικία συνδέεται με αυξημένη ευπάθεια, μεγαλύτερο κίνδυνο πτώσεων, μυϊκή απώλεια και πρόωρη θνησιμότητα. Με άλλα λόγια, η ανεπαρκής θρέψη φαίνεται να διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο από την απλή παρουσία ή απουσία κρέατος στο πιάτο.
Ο Ντέιβιντ Κάτλερ, γιατρός στο Κέντρο Υγείας Πρόβιντενς Σεντ Τζονς, στην Καλιφόρνια, συνοψίζει το βασικό μήνυμα: η καλή θρέψη είναι καθοριστική. Η υποσιτιστική κατάσταση, ανεξαρτήτως διατροφικού μοντέλου, αποτελεί σοβαρό παράγοντα κινδύνου για τους ηλικιωμένους.
Μακροζωία – Ο ρόλος της πρωτεΐνης
Η συζήτηση για τη μακροζωία οδηγεί αναπόφευκτα στον ρόλο της πρωτεΐνης. Καθώς μεγαλώνουμε, η ικανότητα του οργανισμού να απορροφά και να αξιοποιεί θρεπτικά συστατικά μειώνεται. Η Σόνια Αντζελόνε, διδάκτωρ Κλινικής Διατροφής από το Πανεπιστήμιο Case Western Reserve, επισημαίνει ότι οι παμφάγοι τείνουν να προσλαμβάνουν περισσότερα θρεπτικά στοιχεία όπως πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας, βιταμίνες Β6 και Β12, ψευδάργυρο και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα.
Επιπλέον, οι ζωικές τροφές είναι συχνά πιο θερμιδικά πυκνές, κάτι που βοηθά τους ηλικιωμένους να διατηρούν επαρκές βάρος.
Η απώλεια μυϊκής μάζας, γνωστή ως σαρκοπενία, αποτελεί φυσιολογική αλλά επιβαρυντική συνέπεια της γήρανσης. Η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, είτε από ψάρια και άπαχο κρέας είτε από αυγά και γαλακτοκομικά, συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής δύναμης και της λειτουργικότητας.
Ο Σκοτ Κίτλεϊ, κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος και συνιδρυτής του κέντρου ιατρικής διατροφικής θεραπείας, Keatley Medical Nutrition Therapy, στη Νέα Υόρκη, υπογραμμίζει ότι σε άτομα που ήδη παρουσιάζουν έλλειμμα πρωτεΐνης ή θερμίδων, ο περαιτέρω περιορισμός ζωικών τροφών μπορεί να αποδειχθεί επιζήμιος.
Μακροζωία – Η ισορροπία φαίνεται να είναι το κλειδί
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι φυτικές διατροφές στερούνται αξίας. Αντιθέτως, τα πρότυπα διατροφής που συνδέονται με τη μακροζωία, βασίζονται σε αφθονία φυτικών τροφών, οσπρίων, λαχανικών, φρούτων και δημητριακών ολικής άλεσης, αλλά περιλαμβάνουν και ποιοτικές ποσότητες ζωικών προϊόντων. Η ισορροπία φαίνεται να είναι το κλειδί.
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι, ανεξάρτητα από το διατροφικό μοντέλο που επιλέγει κανείς, κάθε γεύμα πρέπει να εξασφαλίζει επαρκή πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και υγιή λιπαρά. Για άτομα άνω των 70 ετών ή για όσους είναι λιποβαρείς, η ένταξη αυγών, ψαριών, γαλακτοκομικών ή άπαχου κρέατος μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά.
Παράλληλα, η αποφυγή υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και η προτίμηση φυσικών επιλογών παραμένει βασική αρχή.
Συμπερασματικά, η μελέτη δεν καταρρίπτει τη σημασία της φυτικής διατροφής, αλλά υποδεικνύει ότι ο πλήρης αποκλεισμός των ζωικών τροφών δεν φαίνεται να προσφέρει επιπλέον όφελος ως προς τη μακροζωία, ιδίως όταν συνοδεύεται από χαμηλό σωματικό βάρος ή ανεπαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης.
Αντιθέτως, τα δεδομένα δείχνουν ότι η μέτρια κατανάλωση ζωικών τροφών, όπως ψάρια, αυγά και γαλακτοκομικά, ενδέχεται να συνδέεται με αυξημένες πιθανότητες επίτευξης των 100 ετών. Η ποιότητα της διατροφής, η επάρκεια θρεπτικών συστατικών και η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, φαίνεται να διαδραματίζουν καθοριστικότερο ρόλο από τον απόλυτο αποκλεισμό συγκεκριμένων τροφών.
