Η μετάνοια θεωρείται η πιο ηρωική πράξη του ανθρώπου
Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού
«Φιλάνθρωπε καὶ οἰκτίρμον,
ἐκ τοῦ βορβόρου τῶν ἔργων μου ῥῦσαί με»
Κατά την Μεγάλη Τετάρτη επιτελούμε την ανάμνηση του γεγονότος της αλείψεως των ποδών του Κυρίου με μύρο από την πόρνη γυναίκα. Επίσης, φέρει στην μνήμη μας η Εκκλησία και την σύγκληση του Συνεδρίου των Ιουδαίων, του ανωτάτου δηλαδή Δικαστηρίου τους, για λήψη αποφάσεως καταδίκης του Κυρίου, όπως και το σχέδιο του Ιούδα, για την προδοσία του Διδασκάλου του.
Στον Όρθρο, το Ευαγγελικό ανάγνωσμα είναι από το κατά Ιωάννην (12, 17-50). Αναφέρεται σ’ αυτούς που αρνήθηκαν τον Χριστό και κάνει την εσχατολογική προειδοποίηση: «Νυν κρίσις εστί του κόσμου… Ο αθετών εμέ και μη λαμβάνων τα ρήματά μου, έχει τον κρίνοντα αυτόν• ο λόγος ον ελάλησα, εκείνος κρινεί αυτόν εν τη εσχάτη ημέρα».
Η Εκκλησία μας, από την μία προβάλλει ιδιαιτέρως το περιστατικό της μετανοίας της αμαρτωλής γυναικός, για να μιμηθεί ο κάθε άνθρωπος την μετάνοιά της, ενώ από την άλλη, το προβάλλει την Μεγάλη Εβδομάδα και για λόγους ιστορικούς, σύμφωνα με το Συναξάριο της ημέρας, «ότι μικρόν προ του Πάθους τούτο γέγονε».
Αμαρτία είναι κάθε παράβαση των εντολών του Κυρίου εν έργω, λόγω και διανοία. Ο Απόστολος Παύλος την ονομάζει «ευπερίστατον» (Εβρ. 12, 1) και γι’ αυτό ο Κύριος άρχισε το δημόσιό Του έργο με το κήρυγμα της μετανοίας, λέγοντας επί λέξει «μετανοείτε…» (Ματθ. 4, 17). Ο Ιώβ ο πολύαθλος γράφει, «Τις καθαρός έσται από ρύπου; Αλλ οὐδείς, εάν και μία ημέρα ο βίος αυτού επί της γης» (14, 4-5). Ο Ιερός Χρυσόστομος, σημειώνει ότι «η αμαρτία συσκιάζει το ειδεχθές εαυτής προ του πραχθήναι• επειδάν δε πραχθή… τότε μάλιστα φαίνεται αυτής το βλαβερόν» (Ε.Π. 55, 236).
Με άλλα λόγια, η αμαρτία κρύβει την ασχήμια της πριν την πράξη, ενώ μετά, φέρνει όλη την θλίψη και την πικρία της. Ο Μέγας Κανόνας ονομάζει την αμαρτία «κλοιόν βαρύν». Για να αποφύγουν οι άνθρωποι τα ηθικά ναυάγια, ο Θεός καλεί όλους μας κοντά Του με τα λόγια, «Δεύτε διαλεχθώμεν» (Ησ. 1, 18) και «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, καγώ αναπαύσω υμάς» (Ματθ. 11, 28). Γι’ αυτόν τον λόγο, η μετάνοια θεωρείται η πιο ηρωική πράξη του ανθρώπου.
Η πρώην αμαρτωλή γυναίκα, ξαφνικά φάνηκε σώφρων. Η γυναίκα μεταστράφηκε «μισήσασα τα έργα της αισχράς αμαρτίας και τας ηδονάς του σώματος», γενόμενη με αυτό τον τρόπο παράδειγμα και για όλους τους πιστούς. Κι αυτό σημαίνει, πως κανείς δεν μπορεί να μετανοήσει και να γίνει σώφρων, να μπορεί δηλαδή να ζει με εγκράτεια, αν δεν σταθεί αρνητικά προς την αισχρή αμαρτία και δεν αναπτύξει το λεγόμενο «άγιο μίσος» προς τις ηδονές του σώματος.
Σχέση με τον Θεό και δουλεία στην αμαρτία είναι καταστάσεις ασυμβίβαστες. Όπως το διατυπώνει ο Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ, «Όταν μισήσουμε τους εαυτούς μας λόγω της ζωντανής μέσα μας κακίας, τότε διανοίγονται σε μας οι ατέρμονοι ορίζοντες της εντεταλμένης αγάπης».
Μαζί με τον Άγιο Ρωμανό τον Μελωδό, ας απευθυνθούμε προς τον Χριστό. «Κρατώντας με συγκίνησι τα πόδια Σου, η πόρνη μετανοιωμένη μίλαγε σε Σένα που τα μυστικά γνωρίζεις, Χριστέ και Θεέ• «Με τι μάτια να Σε κοιτάξω, εγώ που όλους με βλέμμα μου στην αμαρτία έρριξα; Πως να παρακαλέσω, Σπλαχνικέ, εγώ που στενοχώρησα τον Πλάστη μου, Εσένα; Μονάχα να δεχτής αυτό το μύρο και να με δης με καλωσύνη, Κύριε, και συχώρεσε την ασωτία μου για την οποία νοιώθω εντροπή».
Εφ’ όσον έχουμε βυθισθεί στην αμαρτία, ας βρούμε κοντά στον Χριστό το λιμάνι της σωτηρίας μας. Ώστε να αισθανθούμε και εμείς την ανακούφιση, που ένοιωσε η αμαρτωλή γυναίκα, όταν άκουσε από το στόμα του Κυρίου, «αφέωνταί σοι αι αμαρτίαι».
