Η παιδική μυωπία εμφανίζεται όλο και συχνότερα σε μικρότερες ηλικίες, προκαλώντας αυξανόμενη ανησυχία στους επιστήμονες και στους γονείς.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η τάση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των σοβαρών οφθαλμικών παθήσεων και των προβλημάτων όρασης τις επόμενες δεκαετίες.
Μυωπία: Γιατί ανησυχούν οι ειδικοί
Η μυωπία προκαλείται όταν ο βολβός του ματιού επιμηκύνεται από μπροστά προς τα πίσω, με αποτέλεσμα οι εικόνες να εστιάζονται μπροστά από τον αμφιβληστροειδή και τα μακρινά αντικείμενα να φαίνονται θολά.
Όσο νωρίτερα εμφανίζεται στα παιδιά, τόσο περισσότερο χρόνο έχει να εξελιχθεί. Η παρατεταμένη επιμήκυνση του ματιού μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για ρωγμές ή αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, καταρράκτη και γλαύκωμα, παθήσεις που ενδέχεται να προκαλέσουν ακόμη και απώλεια της όρασης.
Το φαινόμενο έχει λάβει παγκόσμιες διαστάσεις. Σύμφωνα με ανασκόπηση εκατοντάδων επιστημονικών μελετών από 50 χώρες, το 1990 το 24,3% των παιδιών και των εφήβων παγκοσμίως είχε μυωπία. Το ποσοστό αυξήθηκε στο 35,8% το 2023 και εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 39,8% έως το 2050.
Συνολικά, υπολογίζεται ότι μέχρι τότε περίπου ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός θα έχει μυωπία, ενώ σχεδόν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν σοβαρή μυωπία και άλλα προβλήματα όρασης.
Μυωπία: Στο επίκεντρο οι οθόνες και η έλλειψη φυσικού φωτός
Οι ειδικοί αποδίδουν την αύξηση της μυωπίας κυρίως σε δύο αλλαγές στον τρόπο ζωής των παιδιών: την πολύωρη ενασχόληση με δραστηριότητες που απαιτούν κοντινή όραση και τη σημαντική μείωση του χρόνου που περνούν σε εξωτερικούς χώρους.
Η χρήση κινητών τηλεφώνων, τάμπλετ και ηλεκτρονικών υπολογιστών έχει αυξήσει τις ώρες κατά τις οποίες τα παιδιά εστιάζουν σε αντικείμενα που βρίσκονται πολύ κοντά στα μάτια τους. Η παρατεταμένη κοντινή εργασία θεωρείται ένας σημαντικός παράγοντας που συνδέεται με την εμφάνιση και την εξέλιξη της μυωπίας.
Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι οθόνες δεν αποτελούν τη μοναδική αιτία. Η μειωμένη έκθεση στο φυσικό φως και η λιγότερη παραμονή των παιδιών στην ύπαιθρο φαίνεται να διαδραματίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο.
Μία από τις θεωρίες είναι ότι το φυσικό φως ενεργοποιεί την απελευθέρωση ντοπαμίνης στον αμφιβληστροειδή, η οποία συμβάλλει στον περιορισμό της υπερβολικής ανάπτυξης του βολβού του ματιού.
Μυωπία: Πόσο χρόνο πρέπει να περνούν τα παιδιά έξω
Το Διεθνές Ινστιτούτο Μυωπίας συνιστά στα παιδιά σχολικής ηλικίας να περνούν καθημερινά τουλάχιστον 80 έως 120 λεπτά σε εξωτερικούς χώρους.
Μάλιστα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι είναι προτιμότερο ο χρόνος αυτός να κατανέμεται σε περισσότερες μικρότερες περιόδους μέσα στην ημέρα, αντί να συγκεντρώνεται σε μία μόνο μεγάλη έξοδο. Ιδιαίτερα ωφέλιμη φαίνεται να είναι η παραμονή σε εξωτερικό χώρο αμέσως μετά από δραστηριότητες που απαιτούν παρατεταμένη κοντινή όραση.
Για την προστασία των ματιών συνιστώνται επίσης τακτικά διαλείμματα από τις οθόνες. Ο γνωστός κανόνας 20-20-20 για τους ενηλίκους προβλέπει ότι κάθε 20 λεπτά πρέπει να κοιτούν για 20 δευτερόλεπτα ένα αντικείμενο που βρίσκεται σε απόσταση περίπου έξι μέτρων.
Για τα παιδιά, ωστόσο, οι ειδικοί προτείνουν μεγαλύτερα διαλείμματα, διάρκειας τουλάχιστον πέντε λεπτών, ώστε να μειώνεται αποτελεσματικότερα η καταπόνηση των ματιών.
Μυωπία: Ατροπίνη και ειδικά γυαλιά για την επιβράδυνση της νόσου
Παράλληλα, αναπτύσσονται νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις για την επιβράδυνση της εξέλιξης της μυωπίας. Έρευνες δείχνουν ότι οι οφθαλμικές σταγόνες χαμηλής συγκέντρωσης ατροπίνης μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την αύξησή της στα παιδιά.
Η θεραπεία χρησιμοποιείται ήδη σε παιδιά που έχουν διαγνωστεί με μυωπία ή παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισής της, πάντα υπό την καθοδήγηση ειδικού.
Επιπλέον, ειδικά γυαλιά με προηγμένη τεχνολογία φακών έχουν σχεδιαστεί όχι μόνο για τη διόρθωση της όρασης αλλά και για την επιβράδυνση της εξέλιξης της μυωπίας.
Μυωπία: Νέες έρευνες για την πρόληψη της νόσου
Η επιστημονική έρευνα συνεχίζεται με τη χρήση νέων φορητών συσκευών που καταγράφουν τις καθημερινές οπτικές συνήθειες των παιδιών, την απόσταση από τα αντικείμενα που παρατηρούν και τα επίπεδα φωτισμού στα οποία εκτίθενται.
Παράλληλα, ερευνητική ομάδα από τις ΗΠΑ, τη Νορβηγία, τη Σιγκαπούρη και την Αυστραλία, σχεδιάζει να υλοποιήσει τριετή μελέτη, με στόχο να εντοπιστούν καλύτερα οι παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση και την εξέλιξη της μυωπίας.
Η μυωπία δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα πρόβλημα που διορθώνεται με γυαλιά. Η έγκαιρη διάγνωση, η συστηματική παρακολούθηση, η καθημερινή έκθεση στο φυσικό φως και οι κατάλληλες θεραπευτικές παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της εξέλιξής της και στη διατήρηση της όρασης για ολόκληρη τη ζωή.
