Ένα καθολικό εμβόλιο που μπορεί να προστατεύει από οποιονδήποτε παθογόνο οργανισμό, αποτελεί εδώ και καιρό το ζητούμενο για τους επιστήμονες. Ερευνητές του Stanford Medicine και συνεργάτες τους έκαναν ένα καθοριστικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Σε μελέτη σε ποντίκια, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα εμβόλιο που προστατεύει από ένα ευρύ φάσμα αναπνευστικών ιών, βακτηρίων, ακόμη και αλλεργιογόνων. Το εμβόλιο χορηγήθηκε ενδορρινικά σε ποντίκια. Με τρεις δόσεις, τα ζώα προστατεύονταν από τον SARS-CoV-2 και άλλους κορονοϊούς για τουλάχιστον τρεις μήνες. Σε μη εμβολιασμένα ποντίκια, οι λοιμώξεις προκαλούσαν σοβαρή απώλεια βάρους και συχνά θάνατο, με έντονη φλεγμονή στους πνεύμονες. Αντίθετα, τα εμβολιασμένα ζώα εμφάνισαν ελάχιστα συμπτώματα και καθαρούς πνεύμονες από ιικό φορτίο.

Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, οι ερευνητές έδειξαν ότι τα εμβολιασμένα ποντίκια προστατεύονταν από τον SARS-CoV-2 και άλλους κορονοϊούς, από τα βακτήρια Staphylococcus aureus και Acinetobacter baumannii (συχνές ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις), καθώς και από τα ακάρεα οικιακής σκόνης, που αποτελούν κοινό αλλεργιογόνο.

Εάν η προσέγγιση είναι επιτυχής στον άνθρωπο, ένα τέτοιο εμβόλιο θα μπορούσε να αντικαταστήσει τα πολλαπλά ετήσια εμβόλια για εποχικές αναπνευστικές λοιμώξεις και να είναι άμεσα διαθέσιμο σε περίπτωση εμφάνισης νέας πανδημίας.

Το νέο εμβόλιο διαφέρει από όλα όσα χρησιμοποιούνται σήμερα. Όλα τα εμβόλια έχουν βασιστεί στην ίδια θεμελιώδη αρχή: μιμούνται ένα χαρακτηριστικό συστατικό του παθογόνου -όπως οι πρωτεΐνες ακίδας του SARS-CoV-2- ώστε να εκπαιδεύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει το πραγματικό παθογόνο και να αντιδρά γρήγορα.

Ωστόσο, τα εμβόλια χάνουν την αποτελεσματικότητά τους όταν τα παθογόνα μεταλλάσσονται ή όταν εμφανίζονται νέα παθογόνα. Γι’ αυτό απαιτούνται κάθε χρόνο νέα αναμνηστικά εμβόλια για την COVID-19 και τη γρίπη.

Το νέο εμβόλιο δεν μιμείται κάποιο τμήμα παθογόνου αλλά τα σήματα που χρησιμοποιούν τα ανοσοκύτταρα για να επικοινωνούν μεταξύ τους κατά τη διάρκεια μιας λοίμωξης. Με αυτή τη στρατηγική ενοποιεί τους δύο κλάδους της ανοσίας, την έμφυτη και την επίκτητη, δημιουργώντας έναν μηχανισμό ανατροφοδότησης που διατηρεί μια ευρεία ανοσολογική απόκριση.

Οι ερευνητές σχεδιάζουν δοκιμές σε ανθρώπους, αρχικά με μελέτη ασφάλειας Φάσης Ι και εάν είναι επιτυχής με μεγαλύτερη κλινική δοκιμή.