Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού
Πλῆθος εἶναι οἱ ἅγιοι, τοὺς ὁποίους τιμοῦμε κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ ἔτους. Ὅλοι ὅμως, ἀποτελοῦν ἕνα ἐλάχιστο μέρος τῶν ἁγίων καὶ τῶν μαρτύρων μέσα στὴν ἱστορία, ποὺ ἀφιέρωσαν, συχνὰ μέχρι αὐτοθυσίας, τὴν ζωή τους στὴν πίστη. Σήμερα, Κυριακὴ τῶν Ἁγίων Πάντων, ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾶ ὅλους ἐκείνους τοὺς ἀνώνυμους ἁγίους, οἱ ὁποῖοι ἔμειναν σταθεροὶ στὴν πίστη τους καί, εἴτε μέσῳ τοῦ ἐξαγιασμένου βίου τους εἴτε μέσῳ τοῦ μαρτυρίου τους, ἑνώθηκαν μὲ τὸν Ἀναστημένο Χριστὸ ποὺ τόσο ἀγάπησαν. Ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἱστορία δὲν κατέγραψε καὶ ἄνθρωπος δὲν βρέθηκε νὰ ἐπιβεβαιώσει τὸν πνευματικὸ ἀγῶνα καὶ τὸ μαρτύριό τους. Ἐκείνους, τοὺς ὁποίους γνωρίζει μόνον ὁ Θεὸς καὶ τώρα τοὺς ἔχει μαζί Του, ὡς πολῖτες τῆς ἐπουράνιας Βασιλείας Του.
Στὴν σημερινὴ Ἀποστολικὴ περικοπή, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, στὴν Πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολή του, ἀναφέρει τὶς ταλαιπωρίες καὶ τὰ μαρτύρια ποὺ ὑπέστησαν οἱ ἅγιοι τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, προκειμένου νὰ μείνουν πιστοὶ στὴν ὑπόσχεση τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ ἐναρμονίσουν τὴν ζωή τους μὲ τὶς ἐντολές Του. Σκοπὸς τοῦ μεγάλου Ἀποστόλου εἶναι νὰ πείσει τοὺς συμπατριῶτες του νὰ παραδειγματιστοῦν ἀπὸ τὴν σταθερότητα ἐκείνων πού, ἂν καὶ δὲν εἶχαν γνωρίσει τὸν Μεσσία, ἔμειναν μέχρι τέλους προσηλωμένοι στὴν ὑπόσχεση τοῦ Θεοῦ, προετοιμάζοντας τὸν δρόμο τῆς ἐλεύσεως τοῦ Σωτῆρος τοῦ κόσμου. Καὶ καταλήγει ὁ μέγας Ἀπόστολος τῶν ἐθνῶν:
«Ἔχοντας», λοιπόν, «γύρω μας μιὰ τόσο μεγάλη στρατιὰ μαρτύρων, ἂς τινάξουμε ἀπὸ πάνω μας κάθε φορτίο, καὶ τὴν ἁμαρτία ποὺ εὔκολα μᾶς βαραίνει κι ἂς τρέχουμε μὲ ὑπομονὴ τὸ ἀγώνισμα τοῦ δύσκολου δρόμου, ποὺ ἔχουμε μπροστά μας μὲ τὰ μάτια μας προσηλωμένα στὸν ἀρχηγὸ τῆς πίστεώς μας, τὸν Ἰησοῦ, μέσῳ τοῦ Ὁποίου παραλάβαμε τὴν ὀρθὴ καὶ ὁλοκληρωμένη πίστη» (12:1-2).
Ἀναφερόμαστε συχνὰ στοὺς μάρτυρες καὶ θαυμάζουμε τὴν πίστη καὶ τὴν ἀντοχή τους. Εἶναι ὅμως πολὺ δύσκολο νὰ συνειδητοποιήσουμε τὴν ὀδύνη τοῦ μαρτυρίου τους. Οἱ ἐξιστορήσεις τῶν ὅσων ὑπέφεραν εἶναι φορὲς ποὺ ὑπερβαίνουν τὴν ἀνθρώπινη φαντασία. Εὔλογα τίθεται τὸ ἐρώτημα: Πῶς ἕνας ἄνθρωπος βρίσκεται σὲ θέση νὰ ἀντέξει τόσο πόνο; Ἀπὸ ποῦ ἀντλεῖ τὴν καρτερία του;
Δὲν ὑπάρχει καμία ἀμφιβολία πὼς οἱ μάρτυρες τῆς Ἐκκλησίας μας ὑπερέβησαν τὶς ἀνθρώπινες δυνάμεις τους. Μόνον ἡ θεία ἐνδυνάμωση, καρπός, βεβαίως, τῆς βαθιᾶς πίστεως, τοὺς κατέστησε ἱκανοὺς νὰ περιφρονήσουν ἐντελῶς τὴν ζωὴ ἀλλὰ καὶ τὸ ἴδιο τους τὸ σῶμα καὶ νὰ ὁδηγηθοῦν στὸν θάνατο. Ὅσο ὁ νοῦς καὶ ἡ καρδιά τους ἔμεναν προσηλωμένα στὴν θυσία τοῦ Ἰησοῦ, ὅσο διατηροῦταν ὁ πόθος τους νὰ βρεθοῦν μαζί Του στὴν οὐράνια Βασιλεία, ἡ ὕπαρξή τους ἀντλοῦσε δύναμη καὶ ὑπομονὴ ἀπὸ Ἐκεῖνον, ὁ Ὁποῖος, στὸ ὄνομα τῆς ἀγάπης, ὑπέφερε ἀφόρητα μὲ ἀποκορύφωμα τὸν σταυρικὸ Του θάνατο.
Γιὰ τὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων, πάνω στὸν Σταυρὸ συντελέστηκε ἕνας θάνατος. Γιὰ τὸν ἄνθρωπο τῆς πίστεως ὅμως, ὁ θάνατος αὐτὸς ἔγινε πηγὴ ζωῆς. Σὲ κάθε Θεία Λειτουργία, ὁ ζωογόνος αὐτὸς θάνατος ἐπαναλαμβάνεται. Ὁ ἄνθρωπος ἔχει τὴν δυνατότητα νὰ ἑνωθεῖ μὲ Ἐκεῖνον ποὺ προσφέρει τὸ σταυρωμένο καὶ ἀναστημένο Σῶμα Του ὡς φάρμακο ἀθανασίας, ἀλλὰ καὶ ἐνδυναμώσεως στοὺς δικούς του πνευματικοὺς ἀγῶνες καὶ τὶς δυσκολίες τῆς ζωῆς.
Λίγο πρὶν τὴν Θεία Κοινωνία ὁ Λειτουργός ἱερέας, μετὰ φόβου καὶ τρόμου, κρατεῖ στὰ χέρια του τὸν Ἅγιο Ἄρτο, ὁ ὁποῖος, μὲ τὴν χάρη τοῦ Παναγίου Πνεύματος, ἔχει μεταβληθεῖ σὲ Σῶμα Χριστοῦ. Ὅ,τι συνέβη στὴν πρώτη Θεία Λειτουργία ποὺ τελέσθηκε στὴ γῆ κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Μυστικοῦ Δείπνου, συμβαίνει καὶ τώρα. Ὅπως ὁ Χριστὸς τεμάχισε τότε τὸν ἄρτο καὶ τὸν προσέφερε στοὺς μαθητές Του, ἔτσι καὶ τώρα, ὁ ἱερέας μελίζει τον Ἀμνὸ τοῦ Θεοῦ καὶ ἑτοιμάζεται νὰ τὸν προσφέρει στοὺς πιστούς.
Σὲ λίγο, ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, μὲ τὴν μορφὴ μικρῶν μερίδων Ἁγίου Ἄρτου, θὰ γίνει βρώση τῶν πιστῶν ποὺ θὰ κοινωνήσουν. Ὁ Χριστὸς μελίζεται, ἀλλὰ δὲν διαιρεῖται. Κάθε μέρος τοῦ Ἁγίου Ἄρτου εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός. Ὁ κάθε πιστὸς λαμβάνει τὸν Χριστὸ ἀδιαίρετο καὶ πλήρη. Πλήρης παραμένει μέσα στὸν καθένα μας, πλήρης παραμένει σὲ ὁλόκληρη τὴν Ἁγία μας Ἐκκλησία, πλήρης παραμένει σὲ ὅλα τὰ μήκη καὶ τὰ πλάτη τῆς γῆς, παντοῦ καὶ πάντοτε ὁ Ἕνας καὶ ὁ Αὐτός. Ὅπως ἀναφέρει ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος, συμβαίνει τὸ ἴδιο μὲ μιὰ πηγὴ φωτιᾶς, μὲ τὴν φλόγα τῆς ὁποίας ἀνάβονται δεκάδες καὶ ἑκατοντάδες χιλιάδες λυχνάρια, ἐνῷ ἡ ἴδια παραμένει πλήρης καὶ ἀναλλοίωτη.
Μέσα στὸ Ἱερό Βῆμα, ὁ Ἄρτος μελίζεται καὶ ὁ ἱερέας ἐκφωνεῖ: «Τεμαχίζεται καὶ διαμοιράζεται ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνος ποὺ τεμαχίζεται καὶ δὲν διαιρεῖται, ποὺ πάντα καταλύεται καὶ ποτὲ δὲν δαπανᾶται, ἀλλὰ ἁγιάζει ἐκείνους ποὺ τὸν κοινωνοῦν».
Στὴν Ἁγία Τράπεζα βρίσκεται καί τὸ Ἅγιο Ποτήριο, τὸ ὁποῖο περιέχει τὸν οἶνο, ἤδη ἀπὸ τὴν ὥρα τῆς Ἁγίας Προθέσεως καί μέ τήν Χάρη τοῦ Παναγίου Πνεύματος ἔχει μεταβληθεῖ αἷμα Χριστοῦ. Μέσα σὲ αὐτὸ τοποθετοῦνται οἱ μερίδες τοῦ Ἁγίου Ἄρτου, καθὼς ὁ ἱερέας λέγει: «Τώρα γεμίζει τὸ ποτήριο τῆς πίστεως καὶ εἶναι πλέον γεμᾶτο ἀπὸ «Ἅγιο Πνεῦμα».
Μεγαλειώδης εἶναι ἡ στιγμὴ αὐτή, ἀδελφοί μου. Μὲ τὴν ἕνωση ἄρτου καὶ οἴνου κηρύττεται ἡ ἑνότητα τῆς φύσεως τοῦ Χριστοῦ, ἡ ἑνότητα τῆς θυσίας καὶ τῆς χάριτός Του, ποὺ σὲ λίγο θὰ προσφερθεῖ στοὺς πιστούς.
Κάτι ἀπομένει. Ἕνα ἐπιπλέον ὑλικὸ στοιχεῖο ἔρχεται νὰ προστεθεῖ στὸ Ἅγιο Ποτήριο. Πρόκειται γιὰ τὸ ζέον, μιὰ ποσότητα ζεστοῦ ὕδατος, τὸ ὁποῖο ἀποτελεῖ ἀνάμνηση τοῦ αἵματος καὶ τοῦ ὕδατος ποὺ ἐξῆλθαν ἀπὸ τὴν πανακήρατη πλευρὰ τοῦ Ἐσταυρωμένου Ἰησοῦ, ὅταν ὁ Ρωμαῖος στρατιώτης κέντησε τὸ πανάχραντο Σῶμα Του μὲ τὴν λόγχη.
Τὸ ζέον ὅμως, ἀποτελεῖ καὶ σύμβολο ζέουσας, δηλαδὴ θερμῆς πίστεως, μὲ τὴν ὁποία πρέπει πάντοτε νὰ προσερχόμαστε στὸ φοβερὸ αὐτὸ Ἱερό Μυστήριο. Ἄλλωστε, αὐτὸ ἀποκαλύπτει καὶ ὁ λόγος τοῦ ἱερέως, κατὰ τὴν ὥρα τῆς ἐκχύσεώς του ζέοντος στὸ Ἅγιο Ποτήριο: «Εὐλογημένη ἡ ζεστὴ πίστη τῶν ἁγίων σου, Κύριε, τώρα καὶ πάντα καὶ στοὺς ἀτελεύτητους αἰῶνες».
Ἔφτασε ἡ στιγμὴ νὰ κοινωνήσει καὶ ὁ ἴδιος ὁ Λειτουργός ἱερέας Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ: Ἀπὸ τὸν ἄρτο ποὺ ἔμεινε ἐκτὸς ποτηρίου, παίρνει μικρὸ τεμάχιο, λέγοντας: «Μεταδίδεται σὲ μένα, τὸν ἀνάξιο ἱερέα, τὸ πολύτιμο καὶ πανάγιο σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρα μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ, γιὰ νὰ συγχωρεθοῦν οἱ ἁμαρτίες μου καὶ νὰ ἔχω ζωὴ αἰώνια».
Κατόπιν, ἀπὸ τὸ ἅγιο Ποτήριο κοινωνεῖ Αἶμα Χριστοῦ, λέγοντας: «Μεταδίδεται σὲ μένα, τὸν ἀνάξιο ἱερέα, τὸ πολύτιμο καὶ πανάγιο καὶ ὁλοζώντανο αἷμα τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρα μᾶς Ἰησοῦ Χριστοῦ, γιὰ νὰ συγχωρεθοῦν οἱ ἁμαρτίες μου καὶ νὰ ἔχω ζωὴ αἰώνια». Εἶναι πλέον ἡ ὥρα νὰ κοινωνήσουν οἱ πιστοί.
Τὰ πάντα ἔκανε ὁ Χριστὸς γιά ἐμᾶς: Ἐξῆλθε τῆς θεότητός Του, ἦρθε στὴν γῆ, κήρυξε καὶ θαυματούργησε, ἔγινε ὁ Ἴδιος ὁδὸς ἀλήθειας καὶ ζωῆς, ἐπωμίστηκε τὴν τραυματισμένη καὶ ταλαιπωρημένη φύση μας, ὑπέστη τὶς συνέπειες τῆς ἁμαρτίας μας, βασανίστηκε, χλευάστηκε, σταυρώθηκε σὰν τὸν τελευταῖο κακοῦργο, ἀπέθανε καὶ κατῆλθε ἕως τῶν κατωτάτων τῆς γῆς. Προέβλεψε τὰ πάντα, ὑπέστη τὰ πάντα, συνετέλεσε τὰ πάντα. Ἕνα μόνον ἄφησε σ΄ ἐμᾶς: Νὰ Τὸν ἀναγνωρίσουμε ὡς Σωτῆρα καὶ Λυτρωτή μας, νὰ γεμίσει ἡ καρδιά μας ἀπὸ τὸν πόθο νὰ ἑνωθοῦμε μαζί Του καὶ νὰ διατηρήσουμε τὴν πίστη μας ὁλόθερμη, ὅπως τὸ ζέον, τὸ ὁποῖο, μόλις πρὸ ὀλίγου, προστέθηκε στὸ Ἅγιο Ποτήριο.
Βέβαια, ὅσο σημαντικὴ εἶναι ἡ προετοιμασία τῶν Τιμίων Δώρων μέσα στὸ Ἱερό, τόσο σημαντικὴ εἶναι καὶ ἡ προετοιμασία τῆς ψυχῆς, ὥστε νὰ ὑποδεχθεῖ τὸν ἐπουράνιο θησαυρὸ τῆς Θείας Κοινωνίας. Ἂς ἀπαλλάσσουμε, λοιπόν, διαρκῶς τὸν ἑαυτό μας, μὲ ζῆλο καὶ συνέπεια, «ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος», ὥστε νὰ βρεθοῦμε ἄξιοι τῆς θεϊκῆς δωρεᾶς τῶν Ἀχράντων Μυστηρίων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν πρόγευση θεώσεως καὶ ἑνώσεως μὲ τὸν Ἀρχηγὸ καὶ Δοτήρα τῆς ζωῆς Ἰησοῦ Χριστὸ στὴν Οὐράνια Βασιλεία Του.
