Του Μητροπολίτου Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Δαμασκηνού
Ἕνα νέο ἔτος ἀνέτειλε, ἕνα ἔτος ὁρόσημο γιὰ τὴν Ἱερὰ Πόλη τοῦ Μεσολογγίου καὶ ὁλόκληρη τὴν Αἰτωλοακαρνανία, τὸ ἐπετειακὸ ἔτος 2026, κατὰ τὸ ὁποῖο συμπληρώνονται διακόσια (200) χρόνια ἀπὸ τὴν Ἔξοδο τοῦ Μεσολογγίου!
Τὸ κορυφαῖο αὐτὸ ἱστορικὸ γεγονὸς ὁδήγησε, σταδιακὰ, στὴν ὁριστικὴ ἐπίλυση τοῦ ἑλληνικοῦ ἐπαναστατικοῦ ὁράματος γιὰ μία πατρίδα ἐλεύθερη καὶ ἀνεξάρτητη, ποὺ εἶχε ἀναδυθεῖ λίγα χρόνια νωρίτερα, τὸ 1821. Τὰ τραγικὰ γεγονότα ποὺ συντελέστηκαν ἐκεῖνον τὸν Ἀπρίλη τοῦ 1826, ξημερώνοντας Κυριακή τῶν Βαΐων, ὁδήγησαν στὴν ἀποτίναξη τοῦ τουρκοαιγυπτιακοῦ πολιορκητικοῦ ζυγοῦ καὶ στὴν ἀνατροπὴ τῆς τυραννίας τοῦ κατακτητῆ.
Τὴν φετινὴ χρονιὰ θὰ τιμήσουμε τὶς ἡρωικὲς μορφὲς ποὺ μὲ τὴν λαχτάρα τῆς λευτεριᾶς ἀντιστάθηκαν στὶς βάρβαρες ἐπιδιώξεις τῶν ἀλλοθρήσκων κατακτητῶν. Ὁ σκοπός τους ἦταν μεγάλος, ὁ πόθος τους ἱερὸς καὶ ἅγιος, ὁ ἀγῶνας τους ἡρωικὸς μέχρι θυσίας. Τὰ ὅρια μεταξὺ ἁγιότητος καὶ ἡρωισμοῦ γιὰ αὐτὲς τὶς ψυχὲς εἶναι δυσδιάκριτα, διότι ἀγωνίστηκαν καὶ ἔπεσαν γιὰ τὰ ἰδανικὰ «τῆς πίστεως τῆς ἁγίας καὶ τῆς ἐλευθερίας»!
Βέβαια, ἡ νίκη ποὺ κερδήθηκε μὲ αἷμα ἀπὸ τοὺς ἥρωες τοῦ Μεσολογγίου ἦταν κατὰ βάση ἠθική. Ἠθική, διότι ἡ πολυπόθητη ἐλευθερία ἀποκτήθηκε διὰ τοῦ θανάτου, ἡ τυραννία ἀποτινάχθηκε διὰ τῆς ἐκμηδενίσεως τοῦ προσώπου, ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὴν ἐξαθλίωση τῆς πολύμηνης πολιορκίας πραγματοποιήθηκε διὰ τῆς εἰσόδου στὸν Ἄδη καὶ τῆς στερήσεως κάθε πνοῆς ζωῆς. Οἱ ἥρωες τῆς Ἐξόδου, ἀφοῦ ξεπέρασαν κατὰ τὴν διάρκεια τῆς πολιορκίας τῆς πόλεώς τους, κάθε δοκιμασία καὶ πειρασμό, πραγμάτωσαν τὴν νίκη τους, τὴν νίκη τῆς ἐλεύθερης βουλήσεώς τους – δηλαδὴ τοῦ πνεύματος – ἔναντι στὴν βία καὶ στὴν τυραννία, μὲ ἀξιοθαύμαστη ἀνδρεία καὶ πνεῦμα αὐτοθυσίας. Ἡ νίκη αὐτὴ ἦταν ἀτομικὴ καὶ συλλογικὴ ταυτόχρονα, ἀφοῦ ἡ ἐπιτέλεσή της ἀποφασίστηκε συλλογικὰ καὶ ὁμόφωνα, ὑπὸ ἕνα κοινὸ ὅραμα: τὴν λύτρωση ἀπὸ τὸ καθεστὼς τοῦ ὑπόδουλου ραγιᾶ καὶ τὴν δημιουργία ἑνὸς ἐλεύθερου καὶ ἀνεξάρτητου ἑλληνικοῦ κράτους, τὸ ὁποῖο θὰ ἔκανε πράξη γιὰ τοὺς πολῖτες του τὴν πολιτικὴ ἐλευθερία καὶ τὴν κοινωνικὴ προκοπὴ γιὰ ὅλους.
Ποιά ἦταν ὅμως, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, τὰ ἰδανικὰ ποὺ χαρακτήριζαν τοὺς γενναίους ὑπερασπιστὲς τῆς Ἱερᾶς Πόλεως; Ποιές ἦταν οἱ ἀρετὲς ποὺ κοσμοῦσαν τὶς ψυχές τους; Ποιά ἦταν ἡ παιδεία τους καὶ πόσο ἰσχυρὴ ἦταν ἡ πίστη τους; Ἀξίζει νὰ ἀναρωτηθεῖ κανείς!
Κατ’ ἀρχάς, οἱ ἥρωες τῆς Ἐξόδου εἶχαν γαλουχηθεῖ ἀπὸ τὴν ἑλληνορθόδοξη χριστιανικὴ παράδοση, εἶχαν στέρεη, ἀκλόνητη καὶ ἑδραιωμένη τὴν πίστη τους στὸν Τριαδικὸ Θεό. Στὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, τῆς Παναγίας καὶ τῶν Ἁγίων προσέτρεξαν, παρηγορήθηκαν καὶ ἀναπαύτηκαν τὶς ὧρες τῆς φρικτῆς καὶ ἀπάνθρωπης πολιορκίας. Ἡ ἐλπίδα τῆς κοινῆς Ἀναστάσεως τοὺς ὤθησε στὸ νὰ ξεπεράσουν τὴν φυσικὴ ἀναγκαιότητα γιὰ ζωὴ καὶ νὰ στραφοῦν στὴν ἀδιαπραγμάτευτη ἐθελουσία ἔξοδο ἀπὸ τὴν ζωή. Τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη» ἦταν τὸ σωτηριολογικὸ μήνυμα ποὺ τοὺς ἐμψύχωσε νὰ πολεμήσουν καὶ νὰ διασώσουν τὴν προσωπική τους ἀξιοπρέπεια. Ἔμπρακτα, δηλαδή, ὁμολόγησαν τὴν πίστη τους στὴν Ἀνάσταση τῶν νεκρῶν καὶ στὴν Ζωὴ τοῦ μέλλοντος! Τί τοὺς καθιστᾶ αὐτὴ ἡ ὁμολογία; Τοὺς καθιστᾶ Μάρτυρες Χριστοῦ! Ὅμοιους μὲ τοὺς Μάρτυρες τῶν πρωτοχριστιανικῶν χρόνων, μὲ αὐτοὺς ποὺ ἀρνήθηκαν νὰ θυσιάσουν στὰ εἴδωλα, μὲ αὐτοὺς ποὺ ἀρνήθηκαν νὰ ἀλλαξοπιστήσουν, μὲ ὅλους ἐκείνους ποὺ θυσίασαν τὰ πάντα γιὰ τὴν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ. Ἄρα, οἱ Ἐξοδίτες εἶναι οἱ ἡρωικοὶ Μάρτυρες τῆς πίστεως καὶ τῆς πατρίδος!
Φυσικά, δίπλα στοὺς Μάρτυρες τῆς Ἐξόδου στάθηκαν ἀκλόνητοι καὶ σθεναροὶ πνευματικοὶ ἀρωγοὶ οἱ Κληρικοὶ τῆς Ἁγίας μας Ἐκκλησίας, ὅπως ὁ Ἐπίσκοπος Ρωγῶν Ἰωσὴφ ἀλλὰ καὶ πολλοί ἀφανεῖς ἥρωες Κληρικοί, οἱ ὁποῖοι κοσμημένοι μὲ τὴν ἁγία ἱερωσύνη ἤ τὸ ἱερὸ μοναχικὸ σχῆμα, ὑπῆρξαν οἱ στυλοβάτες τῆς πίστεώς μας καὶ τῆς ἡρωικῆς Ἐξόδου, ἔνδοξα παραδείγματα καὶ τρανὲς ἀποδείξεις τῆς μαρτυρικῆς συμμετοχῆς τῆς Ἐκκλησίας στούς ἐθνικούς ἀγώνες τοῦ λαοῦ μας.
Ἡ Ἱερά μας Μητρόπολη ἀναγνωρίζοντας τὴν βαρύτητα, τὴν σπουδαιότητα καὶ τὴν μοναδικότητα τῶν ἀνωτέρω ἱστορικῶν γεγονότων μετέχει μὲ χαρά, σεβασμὸ καὶ ὑπερηφάνεια στὶς ἑορταστικὲς καὶ τιμητικὲς ἐκδηλώσεις εἰς μνήμην τῶν ἡρώων Ἐξοδιτῶν, διοργανώνοντας πλῆθος λατρευτικῶν δράσεων καὶ πολιτιστικῶν ἐκδηλώσεων, οἱ ὁποῖες θὰ διατρέξουν ὁλόκληρο τὸ ἐπετειακὸ ἔτος 2026.
Κορυφαῖο γεγονὸς ἀποτελεῖ ἡ ἔλευση τῆς Ἐφεστίου Εἰκόνος τοῦ Ἁγίου Ὄρους τῆς Παναγίας «Ἄξιον Ἐστιν». Ἡ Ἱερά Εἰκόνα, ὡς Ἐφέστιος, σπανιότατα καί μόνο σέ ἐξαιρετικές περιπτώσεις ἐξέρχεται τῆς Ἱερᾶς της Καθέδρας, συνεπῶς αἰσθανόμαστε μεγάλη εὐλογία καὶ ἀνεκλάλητη χαρὰ γιὰ τὴν τιμὴ αὐτή. Τό πανιερότατο «Σύμβολο» τοῦ Ἄθωνος θά περιλάμψει μέ τήν παρουσία του τήν ἱστορική Ἐπέτειο καί θά λιτανευθεῖ μεγαλειωδῶς κατά τήν ἐλευσή του, ἀπὸ τὸν ἐμβληματικὸ Κῆπο τῶν Ἡρώων μέχρι τὸν ἱστορικὸ Ἱερὸ Μητροπολιτικὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος, Πολιούχου τῆς Ἱερᾶς Πόλεως τοῦ Μεσολογγίου, ὅπου καὶ θὰ παραμείνει γιὰ τὸ χρονικὸ διάστημα ἀπὸ 30 Ἀπριλίου 2026 ἕως 9 Μαΐου 2026.
Ἐπίσης, κεντρικὴ θέση στὶς λατρευτικές μας ἐκδηλώσεις κατέχει ἡ Θεία Λειτουργία ποὺ θὰ τελεστεί γιὰ πρώτη φορὰ στὸν Κῆπο τῶν Ἡρώων στὴν Ἱερὰ Πόλη τοῦ Μεσολογγίου, τόν Ἀπρίλιο τοῦ 2026.
Σημαντική ἐκδήλωση, τήν ὁποία ἀξίζει νά παρακολουθήσει κανείς, εἶναι καί τό Ἐπιστημονικό Συνέδριο ποὺ διοργανώνει ἡ Εἰδική Συνοδική Ἐπιτροπὴ Πολιτιστικῆς Ταυτότητος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος μὲ ἀφορμὴ τὴν ἐπέτειο γιὰ τὰ διακόσια χρόνια ἀπὸ τὴν Ἔξοδο καὶ θὰ φιλοξενήσει ἡ Ἱερά μας Μητρόπολη τόν Ὀκτώβριο του 2026, μὲ τὴν συμμετοχὴ διακεκριμένων προσωπικοτήτων ἀπὸ τήν Ἑλλάδα καὶ τό ἐξωτερικό, μὲ πλούσια ἱστορικὴ θεματολογία, ἡ ὁποῖα θά ἀναδείξει τά ἱστορικὰ γεγονότα καί τούς πρωταγωνιστές τους.
Ἡ Ἱερά μας Μητρόπολη ἔχει ἐπίσης φροντίσει νὰ διεξαχθοῦν ἐκπαιδευτικὰ Προγράμματα στὰ σχολεῖα τοῦ Νομοῦ μας, μὲ τίτλο «Τὸ καράβι τῆς Λευτεριᾶς» μέ κύρια θεματικὴ τὴν Ἔξοδο τοῦ Μεσολογγίου, ἔτσι ὥστε οἱ νέοι καὶ οἱ νέες μας μὲ ἕναν κατάλληλο παιδαγωγικὸ τρόπο νὰ ἐντρυφήσουν στὰ ἱστορικὰ γεγονότα, νὰ γνωρίσουν τὰ πρόσωπα καὶ νὰ ἀποτιμήσουν τὰ ἀποτελέσματα τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων καὶ τὴν κορωνίδα αὐτῶν, ποὺ ἦταν ἡ ἡρωικὴ Ἔξοδος.
Ἀξίζει νὰ ἀναφερθούμε καὶ στὴν μεγάλη καλλιτεχνικὴ ἐκδήλωση ποὺ προετοιμάσαμε καὶ θὰ παρουσιαστεῖ τὸν μῆνα Μάιο. Πρόκειται γιά ἕνα ὀρατόριο, μιὰ συγκινητική λαϊκὴ ὄπερα, πάνω στοὺς δρόμους τῆς παραδόσεως. Εἶναι ἕνα πρωτότυπο ἔργο ποὺ γράφεται γιὰ τὸ Μεσολόγγι, μὲ τὴν συμμετοχὴ ἀναγνωρισμένων καί καταξιωμένων ἠθοποιῶν καὶ μουσικῶν.
Ἔχουμε καταρτίσει σὲ συνεργασία μὲ τὸ πλήρωμα τῶν μελῶν τῆς Μητροπόλεώς μας, τὶς Ἐνορίες, τὶς Ἱερὲς Μονές, τὰ Ἱδρύματά μας, τίς Σχολές καί τούς Τομεῖς μας, ἕνα συνεκτικό, πλούσιο καὶ ποικίλο πολιτιστικὸ ἐπετειακό πρόγραμμα, τὸ ὁποῖο περιλαμβάνει ὅλες τὶς ἐκδοχὲς τοῦ πολιτισμοῦ: ἐκδόσεις βιβλίων, συναυλίες, θεατρικὲς παραστάσεις, ἡμερίδες, ἐπιστημονικὰ συνέδρια, ἐκλεκτοὺς καλεσμένους ἀπὸ τὸν ἐκκλησιαστικό, τόν καλλιτεχνικὸ καί τὸν ἐπιστημονικό χῶρο. Εὐελπιστοῦμε οἱ δράσεις αὐτὲς νὰ διαχυθοῦν εὐρύτερα, νὰ καταστοῦν γνωστὲς σὲ ὅλο τὸν Νομό μας, νὰ ἀγαπηθοῦν καί νὰ τύχουν εὐρείας συμμετοχῆς, ὥστε κανεὶς νὰ μὴν μείνει ἀσυγκίνητος καὶ ἀμέτοχος τῶν ἀνεπανάληπτων αὐτῶν ἱστορικῶν γεγονότων, ποὺ ἀφοροῦν κάθε Ἕλληνα.
Καθ’ όλη τὴν διάρκεια τοῦ ἐπετειακοῦ ἔτους ἡ Ἱερὰ Πόλις τοῦ Μεσολογγίου θὰ βρίσκεται στὸ ἐπίκεντρο τῶν πολιτιστικῶν δράσεων, θὰ δέχεται ἐπισκέπτες, θὰ φιλοξενήσει τοὺς καλεσμένους μας, θὰ ἀναδείξει μὲ λίγα λόγια τον πολιτισμό καὶ τὴν φιλοξενία της.
Ἀδελφοί μου, χρησιμοποιῶντας μία φράση ἀπὸ τὴν ὁμιλία τοῦ λογοτέχνη Λουκὴ Ἀκρίτα ποὺ ἐκφώνησε τὸ μακρινὸ 1964 στὸ Μεσολόγγι γιὰ τὰ 138 χρόνια ἀπὸ τὴν ἡρωικὴ Ἔξοδο, θὰ παροτρύνω ὅλους καὶ ὅλες νὰ ἀποδεχθοῦμε «τὸ προσκλητήριο τῆς Ἐξόδου» ποὺ «ἤχησε» ἤδη μὲ τὴν εἴσοδο τοῦ νέου ἔτους! Αὐτὸ τὸ ἐκκωφαντικὸ προσκλητήριο σηματοδοτεῖ τὴν ἔναρξη ἑνὸς ἐπετειακοῦ ἔτους ὀρόσημου γιὰ τὴν Ἱερὴ Πόλη τοῦ Μεσολογγίου, διότι μετέχοντας στὶς προγραμματισμένες ἐκδηλώσεις τῆς Ἱερᾶς μας Μητροπόλεως θὰ μεταφερθοῦμε νοερῶς στὶς τραγικὲς ἐκεῖνες στιγμὲς καὶ θὰ ἀφουγκραστοῦμε τὶς ἀπεγνωσμένες κραυγὲς γιὰ ἐλευθερία καὶ λύτρωση τῶν ἡρώων προγόνων μας! Θὰ αἰσθανθοῦμε τὸ ρῖγος τῆς συγκινήσεως ἀπὸ τὸ μεγαλεῖο τῆς θυσίας των Μεσολογγιτῶν, οἱ ὁποῖοι μέσα ἀπὸ τὶς φρικτὲς δοκιμασίες ποὺ ὑπέστησαν φανέρωσαν τὸ μεγαλεῖο τῆς ἐλεύθερης ψυχῆς τους, τὴν ὑπεροχὴ τῆς ἠθικῆς τους φύσεως, τὴν ἀξιοπρέπεια τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου τους καὶ τὸν θρίαμβο τοῦ πνεύματος ἔναντι στὴν φρίκη τῆς βίας. Οἱ ἥρωες τοῦ Μεσολογγίου θυσίασαν τὶς ζωές τους ἀκριβῶς ἐπειδὴ τὶς ἀγαποῦσαν καὶ τὶς σέβονταν σὲ μέγιστο βαθμό! Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο, μέσα ἀπὸ τόν ὄλεθρο, ἀναδείχθηκε νικηφόρα ἡ ἀδούλωτη ρουμελιώτικη ψυχή!
Ἐν κατακλείδι, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, εἶναι καλὸ νὰ διατηροῦμε ζωντανὲς τὶς ἐθνικές μας μνῆμες, οἱ ὁποῖες ἀποτελούν τήν ἱστορία τῆς πατρίδος μας καὶ τῶν προγόνων μας. Εὔχομαι οἱ μνῆμες αὐτὲς νὰ γίνουν ἀφορμὴ εὐγνωμοσύνης καὶ ἐν Χριστῷ καυχήσεως, πρόκληση μιμήσεως, πηγὴ ἐμπνεύσεως ἁγνῶν καὶ ἁγίων ἰδανικῶν. Ταυτόχρονα, αἰτία ἑνότητος, συνεργασίας, συνοδοιπορίας πρὸς τὴν ἀνάπτυξη καὶ τὴν πρόοδο, μὲ ἀκλόνητο ὑπόβαθρο τὴν ἁγία μας πίστη, τὴν Ὀρθοδοξία καὶ τῆς πατρίδας μας τὴν εὐημερία!
