Ο αρρύθμιστος, μακροχρόνιος διαβήτης αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό μας σύστημα και αυξάνει την προδιάθεση για ασθένειες και λοιμώξεις. Είναι αποδεδειγμένο και από τη χρόνια εμπειρία μας από τις εποχικές λοιμώξεις, όπως η γρίπη ή η νόσος Covid-19, ότι τόσο η μακροχρόνια καλή ρύθμιση του σακχάρου (ευγλυκαιμία) όσο και η καλή ρύθμισή του στις πρώτες ημέρες της λοίμωξης παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην ευνοϊκή έκβαση της νόσησης.

Ενα εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα καθιστά επικίνδυνες τις λοιμώξεις για τα άτομα με διαβήτη και, δυστυχώς, η παραμικρή μόλυνσή τους επηρεάζει δυσμενώς, αυξάνοντας τα ποσοστά νοσηλείας-θνησιμότητας, ενώ παρατείνει τον χρόνο αποθεραπείας τους.

Οι μηχανισμοί που «χρησιμοποιεί» ο διαβήτης για να μας αποδυναμώσει

Υπάρχουν 5 μηχανισμοί με τους οποίους ο διαβήτης επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα και οδηγεί σε σχετική ανοσοκαταστολή. Οι μηχανισμοί αυτοί έχουν ως εξής:

1. Ο σακχαρώδης διαβήτης μειώνει την ικανότητα του αμυντικού μηχανισμού και των λευκών αιμοσφαιρίων να φτάσουν γρήγορα και σε ικανοποιητικό βαθμό στο σημείο της μόλυνσης. Αυτό οδηγεί σε καθυστερημένη επούλωση πληγών ή αυξημένη ευπάθεια σε επακόλουθες λοιμώξεις.
2. Η χρόνια υπεργλυκαιμία επιπλέον επιβραδύνει τη διάχυση του αίματος μέσω των αιμοφόρων αγγείων, αυξάνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών σε τραυματισμούς και μολύνσεις.
   Λόγω της πάχυνσης-γήρανσης των αιμοφόρων αγγείων, παρατηρείται μείωση της ροής του αίματος στο σημείο της μόλυνσης. Η μειωμένη ροή αίματος εν συνεχεία οδηγεί σε μικρότερη ποσότητα θρεπτικών ουσιών και άλλων υγιών κυττάρων να φτάσουν στο σημείο του τραύματος και να ξεκινήσουν έναν μηχανισμό επιδιόρθωσης. Δημιουργείται επιπλέον καθυστέρηση στην επούλωση των πληγών αποτελώντας έναν βολικό τρόπο για τα βακτήρια να εισέλθουν στο σώμα και να προκαλέσουν μόλυνση.
3. Τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης περιορίζουν και απορρυθμίζουν τη σύνθεση ουδετερόφιλων. Τα λευκά ουδετερόφιλα αιμοσφαίρια είναι τα πρώτα λευκοκύτταρα που φτάνουν στη μολυσμένη περιοχή και καταπολεμούν τη μόλυνση. Ομως, τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης περιορίζουν και απορρυθμίζουν τη σύνθεση των ουδετερόφιλων στο σώμα.
   Ο αρρύθμιστος διαβήτης βλάπτει την παραγωγή και την ωρίμανση των ουδετερόφιλων στον μυελό των οστών, οδηγώντας σε μείωση του αριθμού των ουδετερόφιλων στο αίμα.
4. Ο σακχαρώδης διαβήτης οδηγεί σε μειωμένη ανταπόκριση του λεγόμενου «συμπληρώματος», δηλαδή ενός σημαντικού παράγοντα του αμυντικού μηχανισμού στον οργανισμό. Το υψηλό σάκχαρο στο αίμα προκαλεί ελαττώματα στους υποδοχείς του συμπληρώματος και βλάπτει την ικανότητά τους να προκαλούν φαγοκυττάρωση (ο μηχανισμός εξάλειψης μικροβίων και ιών που προκαλούν ασθένειες).
5. Το υψηλό σάκχαρο στο αίμα προσφέρει στα βακτήρια το τέλειο περιβάλλον για να ευδοκιμήσουν και να αναπτυχθούν.
   Η υπεργλυκαιμία προάγει την παραγωγή καταστροφικών μορίων (AGEs) στο σώμα, τα οποία παρεμβαίνουν στον φυσικό αμυντικό μηχανισμό του σώματος και περιορίζουν την ικανότητά του να καταπολεμά τις λοιμώξεις και τις φλεγμονές. Ο εξασθενημένος αμυντικός μηχανισμός ανοίγει χώρο για πιο σοβαρές βακτηριακές και ιογενείς λοιμώξεις όταν αυτές βρουν πύλη εισόδου στο σώμα. Το αυξημένο σάκχαρο προάγει αυξημένα επίπεδα κετονικών σωμάτων στο σώμα οδηγώντας σε αυξημένη οξύτητα το αίμα, ένα περιβάλλον τέλειο στα μικρόβια να ευδοκιμούν ανεξέλεγκτα.

Τι μπορεί να γίνει για να βελτιωθεί το ανοσοποιητικό;

Για τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, ο καλύτερος τρόπος να παραμείνουν προστατευμένα είναι η ευγλυκαιμία, δηλαδή ελέγχοντας τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα τους και διατηρώντας τα εντός των ορίων. Πολύ σημαντικό είναι επίσης η καλή ρύθμιση του σακχάρου, ιδίως στην αρχή, αλλά και καθ’ όλη τη διάρκεια μιας λοίμωξης, για να αποτραπούν σοβαρές επιπλοκές και προβλήματα.

Εξίσου απαραίτητα, βέβαια, είναι:

• Διακοπή καπνίσματος.
• Προσοχή στο βάρος: Η παχυσαρκία ή το υπερβολικό σωματικό βάρος θέτει σε υψηλό κίνδυνο για εμφάνιση διαβήτη τύπου 2, ενώ βλάπτει το ανοσοποιητικό σύστημα, αυξάνει τη φλεγμονή και επιδεινώνει τη βαρύτητα των λοιμώξεων, όπως και άλλες χρόνιες παθήσεις. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα παχύσαρκα άτομα χωρίς προβλήματα υγείας κατά την πανδημία Covid-19 είχαν τον ίδιο ή και υψηλότερο κίνδυνο να διασωληνωθούν και να πεθάνουν με την ομάδα υψηλού κινδύνου όπως είναι τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη.
• Τακτική άσκηση: Η τακτική σωματική δραστηριότητα βοηθά το σώμα να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά την ινσουλίνη, μειώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και βελτιώνει σημαντικά το ανοσοποιητικό σύστημα. Η καλή φυσική κατάσταση, εκτός του ότι είναι απαραίτητο συστατικό μακροζωίας και ευζωίας, έχει αποδειχθεί σε πολλές μελέτες πως βελτιώνει το ανοσοποιητικό, όπως και τις εκβάσεις, αλλά και τον χρόνο νόσησης σε όλες τις λοιμώξεις.
• Σωστή διατροφή: Μία σωστή μεσογειακή διατροφή με φρούτα, μη επεξεργασμένους υδατάνθρακες, π.χ. ολικής αλέσεως τρόφιμα (χρειάζεται μέτρο, φυσικά), λαχανικά, πρωτεΐνες με χαμηλά λιπαρά, π.χ. γαλακτοκομικά, ψάρι, κρέας (κατσίκι, μοσχάρι, πουλερικά κ.λπ.) μαγειρεμένα σε χαμηλές θερμοκρασίες, βοηθά αποδεδειγμένα από πολλές μελέτες. Προσοχή! Δεν βοηθά η υπερκατανάλωση βιταμινών, π.χ. βιταμίνη C ή D, ή διαφόρων συμπληρωμάτων που διαφημίζονται ως ενισχυτικά του ανοσοποιητικού. Αντιθέτως, μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές επιπλοκές και βλάβες στον οργανισμό.

Να μη λησμονούμε ότι η σωματική ευεξία είναι μαζί με την ψυχική ευεξία και τη θετική στάση ζωής οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, αποτελεσματική, απλή και ταυτόχρονα πολύ δύσκολη συνταγή για τη βελτίωση όχι μόνο του ανοσοποιητικού μας συστήματος, αλλά και της ποιότητας της ζωής μας.