Εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο χάνουν κάθε χρόνο πρόωρα τη ζωή τους από ασθένειες ή καταστάσεις που θα μπορούσαν να αποφευχθούν.

Μόνο το 2024 χάθηκαν παγκοσμίως σχεδόν πέντε εκατομμύρια παιδάκια ηλικίας κάτω των 5 ετών. Στην πλειονότητά τους θα μπορούσαν να έχουν σωθεί. Αρκεί να υπήρχε καλύτερη πρόσβαση στις υπηρεσίες Υγείας και σε  χαμηλού κόστους παρεμβάσεις που θα τα προστάτευαν από:

• Επιπλοκές της κυήσεως
• Νοσήματα όπως η ελονοσία

Ο θλιβερός αυτός αριθμός υποδηλώνει ότι η μείωση της παιδικής θνησιμότητας ήταν στάσιμη στον πλανήτη πριν καν αρχίσουν οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια. Αυτές κορυφώθηκαν το 2025, όταν οι ΗΠΑ σχεδόν διέκοψαν κάθε ανθρωπιστική βοήθεια προς τις φτωχές χώρες του κόσμου. Περικοπές έκαναν και άλλες πλούσιες χώρες, αλλά σε μικρότερο βαθμό.

Σύμφωνα με νέα έκθεση που έδωσαν στη δημοσιότητα τα Ηνωμένα Έθνη, 4,9 εκατομμύρια παιδιά πέθαναν το 2024 πριν γιορτάσουν τα πέμπτα τους γενέθλια. Τα 2,3 εκατομμύρια εξ αυτών ήταν νεογέννητα.

Σύμφωνα με την έκθεση, η θνησιμότητα κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής μειώθηκε κατά το ήμισυ από το 2000 έως τώρα. Η μείωση όμως γινόταν με ικανοποιητικό ρυθμό μόνο έως το 2015. Στη συνέχεια επιβραδύνθηκε κατά περισσότερο από 60%.

Οι αιτίες θανάτου

Η εφετινή έκθεση υπολογίζει για πρώτη φορά ποιες είναι οι κυριότερες αιτίες θανάτου των παιδιών.

Ο σοβαρός οξύς υποσιτισμός, λ.χ., κόστισε το 2024 τη ζωή σε περισσότερα από 100.000 μικρά παιδιά. Αντιστοιχούν στο σχεδόν 5% των θανάτων. Εάν όμως συνυπολογισθούν οι επιπτώσεις της έλλειψης τροφής στο ανοσοποιητικό, οι θάνατοι από τον υποσιτισμό γενικότερα πολλαπλασιάζονται. Πακιστάν, Σομαλία και Σουδάν είναι μερικές από τις χώρες με υψηλούς αριθμούς άμεσων θανάτων από υποσιτισμό.

Στα νεογέννητα παιδιά οι κύριες αιτίες θανάτου είναι:

• Επιπλοκές από την πρόωρη γέννηση (36%)
• Επιπλοκής κατά τον τοκετό (21%)
• Λοιμώξεις (συμπεριλαμβάνεται η σήψη των νεογνών)

Μετά τον 1ο μήνα της ζωής, οι μεγαλύτεροι εχθροί των παιδιών είναι λοιμώδη νοσήματα όπως:

• Η ελονοσία
• Η διάρροια
• Η πνευμονία

Οι περισσότεροι θάνατοι σε αυτή την ηλικιακή ομάδα (το 17%) προκλήθηκαν από την ελονοσία. Οι περισσότεροι καταγράφηκαν στις ενδημικές χώρες της υποσαχάριου Αφρικής, όπως το Τσαντ και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.

Η γεωγραφική κατανομή

Σύμφωνα με την έκθεση, τα περισσότερα μικρά παιδιά χάνονται σε συγκεκριμένες περιοχές του πλανήτη. Το 2024 το 58% των θανάτων καταγράφηκε στην υποσαχάριο Αφρική. Στην ίδια περιοχή, τα εννέα κύρια λοιμώδη νοσήματα προκάλεσαν το 54% των θανάτων μικρών παιδιών.

Αντιθέτως, στον ανεπτυγμένο κόσμο (Ευρώπη, Βόρειος Αμερική, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία) καταγράφηκε το 9% των θανάτων μικρών παιδιών. Τα δε λοιμώδη νοσήματα προκάλεσαν το 6% των απωλειών.

Οι δυσθεώρητες αυτές διαφορές αντανακλούν την άνιση πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό, επαρκή τρόφιμα και υγιεινή περίθαλψη.

Μετά την υποσαχάριο Αφρική, η περιοχή του πλανήτη με τους περισσότερους θανάτους μικρών παιδιών είναι η Νοτιοανατολική Ασία. Σε αυτήν καταγράφηκε το 25% των θανάτων. Ωστόσο εδώ τα αίτια ήταν κυρίως:

• Ο πρόωρος τοκετός
• Η ασφυξία και τα τραύματα κατά τον τοκετό
• Συγγενείς ανωμαλίες
• Λοιμώξεις στη νεογνική ηλικία

Τέλος, τα παιδιά που γεννιούνται σε εύθραυστες, εμπόλεμες περιοχές κινδυνεύουν περισσότερο απ’ όλα. Έχουν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες να χαθούν απ’ ό,τι οπουδήποτε αλλού στον κόσμο.