Τα αντιβιοτικά είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση των βακτηριακών λοιμώξεων. Δυστυχώς, όμως, δεν ξεχωρίζουν τα παθολογικά από τα ωφέλιμα βακτήρια, με συνέπεια η κατανάλωσή τους να διαταράσσει την ισορροπία τους στο έντερο.

Η διαταραχή αυτή προκαλεί συχνά γαστρεντερικά ενοχλήματα, όπως διάρροια, «φούσκωμα» και πόνο στην κοιλιά.

Τώρα, μια νέα μελέτη υποδηλώνει ότι μπορούμε να μειώσουμε τις δυνητικές επιπτώσεις τους με έναν απλό τρόπο: περιορίζοντας την κατανάλωση ζάχαρης!

Όπως εξηγούν οι ερευνητές, το έντερό μας φιλοξενεί τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, που παίζουν σημαντικό ρόλο:

• Στην πέψη
• Στην ανοσία
• Στην γενικότερη κατάσταση της υγείας

Οι μικροοργανισμοί αυτοί αποκαλούνται ως μικροβίωμα του εντέρου. Άλλοι είναι ωφέλιμοι και άλλοι παθολογικοί, επομένως η καλή ισορροπία τους έχει κρίσιμη σημασία για την υγεία.

Πάσχοντες από αιματολογικές κακοήθειες

Στην παρούσα μελέτη, οι ερευνητές από το φημισμένο Κέντρο Καρκίνου Memorial Sloan Kettering (MSK) θέλησαν να εξακριβώσουν ποιο στοιχείο της διατροφής επηρεάζει περισσότερο το μικροβίωμα του εντέρου, μελετώντας ασθενείς με αιματολογικές κακοήθειες (καρκίνο στο αίμα).

Επειδή στους ασθενείς αυτούς γίνονται θεραπείες που εξουδετερώνουν παροδικά το ανοσοποιητικό σύστημα, η χορήγηση αντιβιοτικών είναι συχνά απαραίτητη για να προστατευτούν από σοβαρές λοιμώξεις.

Όσο κι αν τους βοηθούν τα αντιβιοτικά, όμως, διαταράσσουν το μικροβίωμα του εντέρου τους. Δεδομένου όμως ότι παραμένουν για αρκετές εβδομάδες στο νοσοκομείο, οι ερευνητές είχαν τη δυνατότητα να ελέγξουν εξονυχιστικά τη διατροφή τους.

Η μελέτη

Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στην ιατρική επιθεώρηση Nature. Όπως γράφουν οι ερευνητές, ενέταξαν σε αυτήν 173 ασθενείς, οι οποίοι είχαν εισαχθεί στο MSK για μεταμόσχευση αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων. Στο πλαίσιο της θεραπείας τους έκαναν χημειοθεραπεία και έπαιρναν αντιβιοτικά.

Στο 80% των περιπτώσεων τα αντιβιοτικά ήταν «ευρέως φάσματος». Αυτό είναι το είδος που πλήττει περισσότερο το μικροβίωμα του εντέρου, αφού δεν στοχεύει κάποιο συγκεκριμένο βακτήριο αλλά ευρύ φάσμα βακτηρίων.

Τρεις φορές την εβδομάδα οι εθελοντές συμπλήρωναν αναλυτικά ερωτηματολόγια διατροφής. Ό,τι έτρωγαν και έπιναν, το παρασκεύαζε το προσωπικό του νοσοκομείου. Όταν τους πήγαιναν το φαγητό, τους έδιναν και έναν κατάλογο στον οποίο σημείωναν ποια τρόφιμα κατανάλωναν απ’ όσα περιείχε ο δίσκος τους. Με αυτό τον τρόπο υπήρχε πλήρης καταγραφή της διατροφής τους, αλλά και της σύστασής της.

Συνολικά, οι ασθενείς κατανάλωσαν 9.419 γεύματα, τα οποία ανέλυσαν οι επιστήμονες.

Οι ερευνητές τους υπέβαλλαν επίσης κάθε εβδομάδα σε εξετάσεις κοπράνων, για να αναλύουν το μικροβίωμά τους. Συνολικά συγκέντρωσαν πάνω από 1.000 δείγματα κοπράνων.

Τα ευρήματα

Χρησιμοποιώντας εξελιγμένα στατιστικά μοντέλα, οι ερευνητές εξέτασαν όλα τα δεδομένα που συγκέντρωσαν αναζητώντας τυχόν συσχετίσεις με τη διαταραχή του εντερικού μικροβιώματος.

Η ξεκάθαρη συσχέτιση που εντόπισαν ήταν ανάμεσα στα αυξανόμενα παθολογικά βακτήρια στο έντερο και στα πλούσια σε ζάχαρη τρόφιμα. Συσχέτιση παρατηρήθηκε και με τα τρόφιμα που περιέχουν πολλή φρουκτόζη, όπως εκ φύσεως συμβαίνει στα φρούτα.

Ωστόσο την μεγαλύτερη διαταραχή στο μικροβίωμα του εντέρου προκαλούσε ο συνδυασμός των τροφίμων με πολλή ζάχαρη με τα αντιβιοτικά.

Ειδικότερα, όταν οι ασθενείς έπαιρναν αντιβιοτικά, η ποικιλία στο μικροβίωμά τους μειωνόταν κατά 24% για κάθε 100 γραμμάρια αύξηση της ζάχαρης στη διατροφή τους.

Η ζάχαρη αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 2,5 κουτάκια συμβατικά αναψυκτικά. Και αυτό διότι ανά κουτάκι των 370 γραμμαρίων περιέχουν 37 γραμμάρια γλυκόζης και φρουκτόζης.

«Όταν οι ασθενείς μας δεν αισθάνονται καλά ή δεν τρώνε πολύ, συχνά τους δίνουμε smoothies, ενεργειακά ποτά ή διατροφικά ροφήματα», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Jonathan Peled, ογκολόγος στο MSK και αναπληρωτής διευθυντής στο Κέντρο Αιματολογικών Κακοηθειών του νοσοκομείου.

«Η μελέτη μας όμως έδειξε πως όταν αυτά τα πλούσια σε ζάχαρη τρόφιμα και ροφήματα συνδυάζονται με αντιβιοτικά, η συνέπεια είναι τοξικές επιδράσεις στο μικροβίωμα του εντέρου».

Η πρακτική σημασία για τους υγιείς

Ισχύουν άραγε τα ίδια ευρήματα για τους υγιείς ανθρώπους, που παίρνουν αντιβιοτικά για καθημερινές λοιμώξεις, όπως μια ωτίτιδα ή μια ουρολοίμωξη;

Οι ερευνητές του MSK δεν έχουν ακόμα διεξάγει μελέτες σε ανθρώπους. Εξέτασαν όμως το θέμα σε υγιή ποντίκια, στα οποία χορήγησαν αντιβιοτικά και διάφορα διαιτολόγια. Όταν η διατροφή τους περιείχε πολλή ζάχαρη, αυξάνονταν στο έντερό τους τα επίπεδα παθογόνων μικροοργανισμών, όπως ο εντερόκοκκος.

Δεν συνέβαινε όμως το ίδιο στα ζώα που έτρωγαν μεν πολλή ζάχαρη, αλλά δεν λάμβαναν αντιβιοτικά.

Το γεγονός αυτό ωθεί τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι η ζάχαρη εντείνει τις επιβλαβείς επιδράσεις των αντιβιοτικών στο μικροβίωμα του εντέρου.

Επομένως, η αποφυγή της ζάχαρης όσο καιρό διαρκεί η αντιβιοτική αγωγή, θα μπορούσε να είναι μία λύση για την προστασία από τη διάρροια και τις άλλες γαστρεντερικές επιπλοκές της, κατέληξαν οι επιστήμονες. Ει μη τι άλλο, η μείωση της κατανάλωσης ζάχαρης δεν έβλαψε ποτέ κανέναν.