Τα σπυράκια είναι ενοχλητικά, ανεξάρτητα από το σημείο που εμφανίζονται, αλλά η ακμή γύρω από το στόμα προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια και αμηχανία στον οποιονδήποτε, καθώς είναι ένα από τα σημεία που εστιάζουν τα βλέμματα.
Παρότι ο βαθμός της συναισθηματικής δυσφορίας ποικίλλει και δεν σχετίζεται πάντα με τη σοβαρότητα της πάθησης, μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα ζωής στον ίδιο βαθμό με μακροχρόνιες ασθένειες.
Η αναστάτωση που προκαλεί είναι μεγαλύτερη στις γυναίκες, καθώς φοβούνται τον αντίκτυπο που έχει στις ερωτικές τους σχέσεις και στην εργασία τους.
Οι συναισθηματικές επιπτώσεις μακροπρόθεσμα μπορούν να επηρεάσουν τη ψυχική υγεία, να κλονίσουν την αυτοπεποίθηση και να οδηγήσουν σε κατάθλιψη, αν η πάθηση δεν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά και γρήγορα.
«Η ακμή είναι μια συχνή δερματική πάθηση που επηρεάζει άτομα κάθε ηλικίας και όχι μόνο εφήβους. Όταν εμφανίζεται γύρω από τα χείλη, το πηγούνι και τη γνάθο ονομάζεται περιστοματική ακμή και για την εμφάνισή της ευθύνεται ένας συνδυασμός παραγόντων, όπως ορμόνες, ερεθισμοί ή συνήθειες», εξηγεί ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.
Οι συνήθειες του τρόπου ζωής είναι από τους συνηθέστερους και απλούστερους λόγους εμφάνισής της. Το μακιγιάζ, τα lip balm και ορισμένα αντηλιακά μπορούν να φράξουν τους πόρους και να οδηγήσουν σε σπυράκια.
Κάποια προϊόντα οδοντιατρικής και στοματικής φροντίδας που περιέχουν φθόριο ή άλλα σκληρά συστατικά επίσης μπορεί να ερεθίσουν το ευαίσθητο δέρμα πέριξ του στόματος και να γίνουν αιτία εμφάνισης ακμής γύρω από το στόμα.
Το συχνό άγγιγμα του προσώπου με άπλυτα χέρια ή με το τηλέφωνο, η συσσώρευση βακτηρίων στις μαξιλαροθήκες και σε γιακάδες, η επαφή των μαλλιών στα οποία έχουν εφαρμοστεί προϊόντα styling στο δέρμα, η στήριξη μουσικών οργάνων (π.χ. βιολί) στη γνάθο ή η χρήση αθλητικού εξοπλισμού (π.χ. κράνη με ιμάντες που αγκαλιάζουν το πηγούνι) που έχουν παγιδεύσει ιδρώτα και μικρόβια, συχνά ευθύνονται για την εμφάνιση ακμής στο στόμα και το δέρμα γύρω από αυτό.
Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες μπορούν να εμφανίσουν σπυράκια στη συγκεκριμένη περιοχή. Ωστόσο, η αναλογία ανδρών προς γυναίκες για την ακμή στους ενήλικες είναι 1 προς 4 έως 5 γυναίκες.
Οι ορμονικές διακυμάνσεις που συμβαίνουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους (εφηβεία, έμμηνος ρύση, εγκυμοσύνη, εμμηνόπαυση) αλλά και τα αντισυλληπτικά που λαμβάνουν μπορούν να προκαλέσουν υπερδραστηριότητα των σμηγματογόνων αδένων, κυρίως περιστοματική.
Ένα είδος βακτηρίου του δέρματος, το propionibacterium acnes, πολλαπλασιάζεται γρήγορα λόγω της υπερβολικής παραγωγής σμήγματος, η αυξημένη παρουσία του οποίου ερεθίζει το δέρμα, οδηγώντας σε φλεγμονή και σχηματισμό ακμής.
Ακόμα και το στρες μπορεί να αυξήσει την παραγωγή ορμονών που ενεργοποιούν τους σμηγματογόνους αδένες και να οδηγήσει σε περιστοματική ακμή. Ακατάλληλη διατροφή, κάποια φάρμακα και η κακή υγιεινή, επίσης ενοχοποιούνται για την εμφάνισή της.
Τα συμπτώματα είναι συνήθως επιφανειακά, φλεγμονώδη εξογκώματα στο δέρμα που ονομάζονται «βλατίδες» και «φλύκταινες». Οι βλατίδες είναι τα κοκκινωπά σπυράκια που δεν έχουν πύον, ενώ οι φλύκταινες έχουν χρώμα λευκό έως κίτρινο, λόγω του πύου που περιέχουν.
Οι γυναίκες που βρίσκονται στην περιεμμηνόπαυση είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν οζώδη ή κυστική ακμή στα βαθιά στρώματα του δέρματος.
Παρότι είναι υποτροπιάζουσα πάθηση, όταν υποχωρεί είναι πιθανόν να αφήσει σκούρα σημάδια και ουλές, παραμορφώνοντας την υφή και το χρώμα του δέρματος.
Προκειμένου να θεραπευτεί και να μην αφήσει σημάδια ούτε δερματικά ούτε ψυχικά, είναι απαραίτητη η γρήγορη και έγκυρη διάγνωση και θεραπεία της περιστοματικής ακμής.
Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας, η επίσκεψη σε δερματολόγο είναι απαραίτητη όταν ισχύουν 6 από τις παρακάτω συνθήκες:
• Επιθυμία απόκρυψης του δέρματος λόγω της ακμής
• Ηλικία έναρξης ακμής πριν από την ηλικία των 11
• Αποτυχία απαλλαγής από τα σπυράκια παρά τις προσπάθειες
• Υποτροπές
• Ύπαρξη επώδυνης ακμής
• Ύπαρξη χρόνιας ακμής
• Ανάπτυξη άγχους, κατάθλιψης ή κοινωνικής απομάκρυνσης
• Έξαρση ακμής εντός 6 μηνών από τη λήψη φαρμάκων
• Εμφάνιση ουλών ή σημαδιών μετά την εξαφάνιση των βλαβών
• Εμμένουσα ακμή στην πλάτη και το στήθος αφού έχει υποχωρήσει από το πρόσωπο
• Εμφάνιση εξογκωμάτων που μοιάζουν με σπυράκια σε ασυνήθιστες περιοχές.
Η κλινική εξέταση και εκτίμηση του δερματολόγου μπορεί να εντοπίσει τις αιτίες εμφάνισης της πάθησης, να βοηθήσει στον σχεδιασμό ενός εξατομικευμένου τρόπου περιποίησης του δέρματος και του θεραπευτικού πλάνου, να συστήσει τα κατάλληλα προϊόντα περιποίησης του δέρματος που θα επιταχύνουν την επούλωση και να προτείνει προηγμένες θεραπείες της.
Υπάρχουν αρκετές θεραπευτικές επιλογές στις οποίες περιλαμβάνονται προϊόντα που μπορούν να βοηθήσουν στον καθαρισμό των φραγμένων πόρων και στην πρόληψη των υποτροπών, τοπικές θεραπείες, από το στόμα φαρμακευτικές αγωγές, όπως αντιβιοτικά, και ορμονοθεραπείες αλλά και θεραπείες που πραγματοποιούνται στο ιατρείο, όπως χημικό peeling, φωτοθεραπεία ή φωτοδυναμική θεραπεία καθώς και ενέσιμο κολλαγόνο, μηχανική δερμοαπόξεση και επεμβατικά ή μη επεμβατικά λέιζερ και τα σημάδια και τις ουλές.
«Η θεραπεία της περιστοματικής ακμής χρειάζεται γνώση και υπομονή, καθώς οι κύκλοι εξάρσεων και υφέσεων μπορούν να συνεχιστούν για χρόνια. Ωστόσο, παρότι υπάρχει πλήθος φαρμακευτικών επιλογών και κορυφαία ιατρική τεχνολογία για τη διαχείριση της πάθησης και των συνεπειών της, ο στόχος πρέπει να είναι η πρόληψη.
Αυτή έγκειται στην αποφυγή καλλυντικών που μπορούν να φράξουν τους πόρους, στην αφαίρεση του μακιγιάζ κάθε βράδυ με σχολαστικότητα, το σκούπισμα του στόματος και του δέρματος γύρω από αυτό μετά από κάθε γεύμα, στην αποφυγή τροφών που επιδεινώνουν την κατάστασή του, στον τακτικό καθαρισμό του δέρματος και οποιουδήποτε αντικειμένου ή υφάσματος ακουμπά σε αυτό και για τους άνδρες η τακτική αλλαγή ξυραφιού για το ξύρισμα, αφού οι παλιές λεπίδες μπορούν να φιλοξενούν βακτήρια», καταλήγει ο δρ Στάμου.
