Τα προβλήματα όρασης λόγω ηλικίας αποτελούν μία από τις κύριες αιτίες μείωσης της ποιότητας ζωής. Το συχνότερο από αυτά είναι η πρεσβυωπία, η οποία αφορά σχεδόν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού (περίπου 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους).

Η πρεσβυωπία δεν αποτελεί οφθαλμική πάθηση αλλά αποτέλεσμα της φυσικής γήρανσης του οργανισμού. Είναι δηλαδή ένα διαθλαστικό σφάλμα της όρασης, που σχεδόν όλοι εκδηλώνουν μετά την ηλικία των 40-45 ετών.

Οφείλεται στην σταδιακή απώλεια της ελαστικότητας του φυσικού φακού του ματιού, η οποία έχει ως συνέπεια να μην μπορούμε να εστιάσουμε καλά στα κοντινά αντικείμενα και έτσι να μην τα βλέπουμε καθαρά.

Η πρεσβυωπία εξελίσσεται έως την ηλικία των 55-60 ετών και ύστερα σταθεροποιείται. Δεν υπάρχει τρόπος να την σταματήσει κάποιος ή να την αντιστρέψει. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει πως δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί.

«Μέσα στο μάτι υπάρχει ένας φυσικός φακός που αλλάζει σχήμα για να μπορούμε να βλέπουμε καθαρά τόσο κοντά όσο και μακριά. Με αυτόν τον τρόπο το φως εστιάζει σωστά μέσα στο μάτι, όπως συμβαίνει και με τον φακό μιας φωτογραφικής μηχανής όταν ρυθμίζουμε την εστίαση», εξηγεί ο δρ Κωνσταντίνος X. Καραμπάτσας, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Οφθαλμολογίας Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, Διδάκτωρ και Λέκτορας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Bristol, στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Μετά την ηλικία των 45 ετών, «ο οφθαλμικός φακός γίνεται ολοένα πιο δύσκαμπτος με αποτέλεσμα να θολώνει η κοντινή όραση», συνεχίζει.

Ωστόσο, η θολή όραση σε απόσταση ανάγνωσης δεν αποτελεί την μοναδική συνέπεια της πρεσβυωπίας. Άλλα συμπτώματα είναι η δυσκολία ανάγνωσης των μικρών γραμμάτων και η κούραση των ματιών μετά από το διάβασμα ή την εργασία σε κοντινή απόσταση. Μπορεί επίσης να εκδηλωθεί πονοκέφαλος, πόνος στα μάτια ή στο μέτωπο και ερυθρότητα των ματιών.

«Ένα άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι πως οι μύωπες όταν εμφανίσουν πρεσβυωπία βλέπουν καλύτερα στο διάβασμα αφαιρώντας τα γυαλιά τους», συμπληρώνει ο κ. Καραμπάτσας.

Η πρεσβυωπία μπορεί να αντιμετωπιστεί με διορθωτικά γυαλιά, ειδικούς (πολυεστιακούς) φακούς επαφής ή με χειρουργική επέμβαση. Στις ΗΠΑ υπάρχουν επίσης ορισμένα εγκεκριμένα φάρμακα για τοπική εφαρμογή στα μάτια (κολλύρια) που μπορεί να την διορθώσουν προσωρινά, μόνο για λίγες ώρες.

«Η χρήση διορθωτικών γυαλιών ή φακών δεν πρέπει να προτείνεται αμέσως μετά την πρώτη διάγνωση, για να προστατευθούν όσο είναι δυνατόν από την αδράνεια οι προσαρμοστικές ικανότητες του οφθαλμού. Όταν είναι αναπόφευκτη η χρήση τους, τα γυαλιά πρεσβυωπίας πρέπει να είναι καλής ποιότητας για να μην κουράζουν τα μάτια», τονίζει ο καθηγητής.

Σε κάθε περίπτωση, μόνιμη διόρθωση της πρεσβυωπίας μπορούν να προσφέρουν μόνον οι επεμβατικές τεχνικές. Οι μέθοδοι που εφαρμόζονται είναι πολλές και διαφορετικές και περιλαμβάνουν διόρθωση με laser, τοποθέτηση ειδικών ενδοφακών ή ενθέματα κερατοειδούς.

Ειδικότερα, η πρεσβυωπία μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά με τη χρήση laser με την επέμβαση LASIK και την τεχνική Monovision. Η μέθοδος έχει ακόμα καλύτερα αποτελέσματα σε όσους, εκτός από πρεσβυωπία, έχουν συγχρόνως και κάποιο άλλο διαθλαστικό σφάλμα της όρασης (π.χ. υπερμετρωπία ή μυωπία).

Άλλη μέθοδος εκλογής είναι η μέθοδος CLE ή RLE στην οποία αντικαθίσταται ο φυσικός φακός του ματιού με πολυεστιακούς ή τριπλοεστιακούς φακούς τέταρτης γενιάς (είναι οι ίδιοι ενδοφακοί που χρησιμοποιούνται και για τον καταρράκτη).

Όσοι υποβάλλονται σε αυτήν την επέμβαση απαλλάσσονται και από κάθε μελλοντική εκδήλωση καταρράκτη. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις πραγματοποιείται η μέθοδος Monovision με τη χρήση μονοεστιακών ενδοφακών ή ενδοφακών αυξημένου βάθους εστίασης (EDoF).

«Όσον αφορά τα ενθέματα κερατοειδούς, αυτά στο παρελθόν ήταν λεπτοί δακτύλιοι που τοποθετούνταν στον κερατοειδή χιτώνα του ματιού. Τώρα υπάρχουν πιο σύγχρονες τεχνικές στις οποίες το ειδικό ένθεμα αποτελείται από ειδικά επεξεργασμένο ιστό κερατοειδούς που τοποθετείται με την χρήση laser εντός του κερατοειδούς του πρεσβύωπα και διορθώνει την κοντινή του όραση.

Την τεχνική αυτή (Allotex) ξεκινάμε τώρα να την εφαρμόζουμε στην Ελλάδα με την ομάδα μας και σύντομα θα έχουμε να ανακοινώσουμε και τα πρώτα αποτελέσματα. Εφαρμόζεται σε ειδικές περιπτώσεις και έχει το πλεονέκτημα της αναστρεψιμότητας», επισημαίνει ο κ. Καραμπάτσας.

Η επιλογή της εκάστοτε μεθόδου που θα εφαρμοσθεί εξατομικεύεται σε κάθε ενδιαφερόμενο ξεχωριστά. Τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψιν είναι η ηλικία του, η διαθλαστική κατάστασή του και οι προσωπικές ανάγκες του που τον οδηγούν στην επέμβαση.

Εφόσον γίνει σωστά η επιλογή και εκτέλεση της επέμβασης από εξειδικευμένο χειρουργό οφθαλμίατρο, η όραση μετεγχειρητικά θα είναι καλή σε όλες τις αποστάσεις (μακρινή, μεσαία και κοντινή).

«Σε κάθε περίπτωση, όσοι επιθυμούν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση για την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας, πρέπει να ενημερώνονται αναλυτικά για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κάθε μεθόδου από έναν εξειδικευμένο χειρουργό οφθαλμίατρο που είναι σε θέση να εφαρμόσει με ασφάλεια όλες τις τεχνικές που προαναφέραμε και να επιλέξει την πλέον κατάλληλη για την κάθε περίπτωση», καταλήγει ο κ. Καραμπάτσας.