Στο τραπέζι της συζήτησης για το νέο εκλογικό νόμο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση μπαίνει η θέσπιση εκλογικού ορίου εισόδου στα Δημοτικά Συμβούλια. Σε υπόμνημα που έδωσε η Ένωση Δημάρχων Αττικής (ΕΝΔΑ) στον υπουργό Εσωτερικών, κατά τη συνάντησή τους την περασμένη Πέμπτη, περιέχονται προτάσεις αλλαγής του εκλογικού νόμου, συμπεριλαμβανομένου και εκλογικού ορίου «ποσοστού 3% ή 5%», πτυχή την οποία –σύμφωνα με πληροφορίες– ο Τ. Θεοδωρικάκος άκουσε με ενδιαφέρον.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Στέργιου Ζιαμπάκα στην “Εφημερίδα των Συντακτών”, το υπόμνημα της ΕΝΔΑ προτείνει εκλογή δημάρχου από τον πρώτο γύρο με 40% «εφόσον έχει διαφορά 5% από το δεύτερο» και κλιμακούμενο αριθμό εκλεγόμενων δημοτικών συμβούλων, ανάλογα με τα ποσοστά του πρώτου γύρου. Επαναφέρει παράλληλα θέμα ορίου εισόδου στα Δημοτικά Συμβούλια, οδηγώντας τη συζήτηση για το εκλογικό σύστημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε διαμετρικά αντίθετη κατεύθυνση από την απλή αναλογική.
Τι σημαίνει το εκλογικό όριο
Η θέσπιση εκλογικού ορίου είχε συζητηθεί έντονα την περίοδο διαβούλευσης του «Κλεισθένη», εν όψει της εφαρμογής της απλής αναλογικής. Είχε υποστηριχτεί από αιρετούς διάφορων πολιτικών χώρων με το επιχείρημα ότι θα λειτουργούσε ενισχυτικά στην κυβερνησιμότητα των Δήμων και των Περιφερειών. Απορρίφθηκε, όμως, καθώς η θέσπιση ορίου εισόδου ερχόταν σε αντίθεση με τη φιλοσοφία αναλογικής εκπροσώπησης του «Κλεισθένη».
Τι θα σήμαινε η θέσπιση ενός εκλογικού ορίου; Δεδομένο είναι ότι θα προκαλούσε αποκλεισμό ενός συνόλου μικρών παρατάξεων από Δημοτικά και Περιφερειακά Συμβούλια, κυρίως κινήσεων της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς που πετυχαίνουν εκπροσώπηση σε πολλά Δημοτικά και Περιφερειακά συμβούλια.
Με τις υφιστάμενες συνθήκες, εκτιμάται ότι ένα όριο έως 5% μπορεί να αφήσει εκτός συλλογικών αυτοδιοικητικών οργάνων εναλλακτικές-προοδευτικές φωνές από τη μία, ακροδεξιά μορφώματα ή προσωποπαγείς παρατάξεις με συγκεκριμένες ατζέντες από την άλλη, ακόμα και «αντάρτικα».
Χαρακτηριστικό φαινόμενο των δημοτικών εκλογών του 2019 ήταν η πολυδιάσπαση της Ν.Δ. – υπενθυμίζεται ότι συσπείρωση εμφανίστηκε στις τάξεις των δεξιών υποψηφίων μόνο με την ανακοίνωση πρόωρων εθνικών εκλογών.
Πληροφορίες της εφημερίδας αναφέρουν ότι το υπουργείο Εσωτερικών «φλερτάρει» με τη θέσπιση ορίου εισόδου στα αυτοδιοικητικά όργανα. Δεν τις επιβεβαιώνουν υπουργικές πηγές.
Αναφέρουν ότι δεν υπάρχει «κλείσιμο ματιού» σε κάποια από τις προτάσεις της ΕΝΔΑ και διευκρινίζουν ότι πριν από κάθε αλλαγή στον εκλογικό νόμο θα υπάρξει διαβούλευση με τις αυτοδιοικητικές ενώσεις. Πάντως, η θέσπιση ορίου εισόδου βρίσκει σύμφωνους αρκετούς δημάρχους.
«Θεωρώ ότι θα πρέπει να υπάρχει ένα μικρό πλαφόν, το ύψος του οποίου θα πρέπει να συζητήσουμε, γιατί υπάρχουν όντως συνδυασμοί που με πολύ μικρά ποσοστά, στα όρια του εκλογικού μέτρου, καταφέρνουν και εκλέγονται χωρίς απαραίτητα τα κίνητρά τους να είναι προς την εξυπηρέτηση του κοινού καλού, πιθανώς να είναι και λίγο πιο ιδιοτελή, όπως μεταθέσεις ή οτιδήποτε τέτοιο», είναι η προσωπική άποψη του προέδρου της ΚΕΔΕ, Δ. Παπαστεργίου.
Πιθανόν η πρόταση του υπουργείου Εσωτερικών για τον εκλογικό νόμο που θα εφαρμοστεί στην Τοπική Αυτοδιοίκηση το 2023 να κατατεθεί το 2021 και όχι φέτος. Από τις προγραμματικές του δηλώσεις ο κ. Θεοδωρικάκος έχει εξαγγείλει κατάργηση της απλής αναλογικής. Βάσει των μέχρι σήμερα πληροφοριών, το υπουργείο προσανατολίζεται σε πρόταση με την οποία θα εκλέγεται δήμαρχος ή περιφερειάρχης από την πρώτη Κυριακή, ακόμα και με ποσοστό κατώτερο του 42%.
Και λίστα επικρατείας
Στο υπόμνημα της ΕΝΔΑ υπάρχει άλλη μία πρόταση με παραλληλισμό στο εθνικό εκλογικό σύστημα: θέσπιση λίστας επικρατείας σε ποσοστό 10% των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου. Προτείνεται, εν ολίγοις, παρουσία στο ψηφοδέλτιο ανθρώπων εγνωσμένου κύρους, που μπορούν να εκλεγούν χωρίς σταυρό στην περίπτωση που δεν είναι «ψηφοσυλλέκτες» ή και να τοποθετηθούν σε μη εκλόγιμη θέση, εκφράζοντας τη στήριξή τους σε ένα συνδυασμό.
Μεταξύ άλλων, η ΕΝΔΑ προτείνει πρόβλεψη για αυξημένη πλειοψηφία στη λήψη αποφάσεων Δημοτικών Συμβουλίων για θέματα «που είναι μείζονος σημασίας ή έχουν διαχρονικό χαρακτήρα», όπως π.χ. πολεοδομικές παρεμβάσεις, λήψη δανείου κ.ά.
Τι θα συνέβαινε στο Δήμο Αγρινίου
Σε περίπτωση που ισχύσει το πλαφόν του 5%, πιθανότατα μένει εκτός η “Λαϊκή Συσπείρωση” ενώ με βάση τα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών του 2019 στο Δήμο Αγρινίου δε θα είχαν εκλεγεί οι παρατάξεις: ΑΝΥΠΟΤΑΚΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ και ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ.
Η θέση της παράταξης«Ανυπότακτο Αγρίνιο» σχετικά με το ενδεχόμενο θέσπισης εκλογικού ορίου 3% ή 5% για την είσοδο μια παράταξης στα Δημοτικά ΣυμβούλιαΗ θέση της «Συμμαχίας Πολιτών» σχετικά με το ενδεχόμενο θέσπισης εκλογικού ορίου 3% ή 5% για την είσοδο μια παράταξης στα Δημοτικά Συμβούλια
Η θέση της «Συμμαχίας Πολιτών» ήταν και παραμένει υπέρ της απλής αναλογικής χωρίς κανένα περιορισμό, όπως εφαρμόστηκε στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2019.
Πιστεύουμε ότι με αυτό το εκλογικό σύστημα εκφράζεται πραγματικά η θέληση του λαού αφού αποτυπώνεται με ακρίβεια μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο η απήχηση των παρατάξεων στην κοινωνία.
Κάθε περιοριστική διάταξη που το αλλοιώνει αυτό, όπως η θέσπιση εκλογικού ορίου 3% ή 5%, αποτελεί νόθευση της λαϊκής εντολής καθώς βάζει φραγμό στην εκπροσώπηση ενός μέρους της κοινωνίας κάτι που προκαλεί το κοινό περί δικαίου αίσθημα, αλλά αποτελεί και παραβίαση συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων των πολιτών.
Συγκεκριμένα στο άρθρο 52 του συντάγματος με τίτλο «Ελεύθερη εκδήλωση της λαϊκής θέλησης» αναφέρεται ότι «H ελεύθερη και ανόθευτη εκδήλωση της λαϊκής θέλησης, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, τελεί υπό την εγγύηση όλων των λειτουργών της Πολιτείας, που έχουν υποχρέωση να τη διασφαλίζουν σε κάθε περίπτωση…».
Πιστεύουμε ότι η καθιέρωση της απλής αναλογικής στις περιφερειακές και δημοτικές εκλογές, ήταν ένα σημαντικό βήμα προς την εμβάθυνση της δημοκρατίας, την ισότιμη έκφραση όλων των πολιτών και τη δίκαιη αντιπροσώπευση όλων των υποψηφίων.
Επίσης με την απλή αναλογική δόθηκε στην Τοπική Αυτοδιοίκηση μια μεγάλη ευκαιρία για αλλαγή νοοτροπίας και καλλιέργεια νέας κουλτούρας που θα βασίζεται στη συνεργασία και τη συναίνεση με γνώμονα το κοινό καλό.
ΥΓ
Δυστυχώς όμως η κυβέρνηση δεν άφησε να εφαρμοστεί στην πράξη η απλή αναλογική καθώς με πραξικοπηματικές διατάξεις άλλαξε εκτός των υστέρων τους κανόνες του παιχνιδιού μεταφέροντας πλήθος σημαντικών αρμοδιοτήτων στις επιτροπές όπου φρόντισε να έχει ο Δήμαρχος την απόλυτη πλειοψηφία παρότι στο Δημοτικό Συμβούλιο όπως και στην κοινωνία αποτελούσε μειοψηφία.
Μια μεγάλη ευκαιρία για την τοπική αυτοδιοίκηση φαίνεται ότι χάθηκε.
Για τη «Συμμαχία Πολιτών»
Γιώργος Δ. Καραμητσόπουλος
