Τους γοργούς ρυθμούς μετάβασης της Ελλάδας στον ψηφιακό μετασχηματισμό και στην υιοθέτηση τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), επιβεβαιώνει η πρόσφατη έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) με τίτλο «Πρόοδος στην εφαρμογή του συντονισμένου σχεδίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την τεχνητή νοημοσύνη». Η χώρα μας διαθέτει ήδη μια στρατηγική, το «Blueprint for Greece’s AI Transformation», που σχεδιάστηκε το 2024 με σκοπό να αξιοποιήσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματά της σε τομείς όπως η υγεία, ο πολιτισμός, ο τουρισμός και η βιωσιμότητα.
Οι επιδόσεις της Ελλάδας σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ είναι ενθαρρυντικές. Σύμφωνα με την έκθεση, η χώρα ξεπερνά τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε πολλούς δείκτες, όπως η διείσδυση των δεξιοτήτων ΤΝ, όπερ σημαίνει ότι περισσότεροι άνθρωποι στην Ελλάδα έχουν ήδη αποκτήσει γνώσεις και δεξιότητες σχετικές με την ΤΝ, γεγονός που αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για την περαιτέρω ανάπτυξη.
Παράλληλα, η χώρα υλοποιεί σημαντικές πρωτοβουλίες και υποδομές που βοηθούν στην ψηφιακή αναβάθμιση. Έχει δημιουργήσει το AI Factory, μια εθνική πλατφόρμα που αποσκοπεί στη μεταφορά τεχνογνωσίας και την ανάπτυξη εφαρμογών ΤΝ, ενώ σημαντικές ερευνητικές μονάδες όπως η «Αρχιμήδης» στο «Αθηνά» και το «AI Politeia Lab» στον «Δημόκριτο» ενισχύουν την καινοτομία και τη βασική έρευνα. Δαπανώντας περίπου 21 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, η Ελλάδα επενδύει σε ερευνητικούς κόμβους υψηλών επιδόσεων, όπως ο υπερυπολογιστής ARIS, που υποστηρίζει την ανάπτυξη και τις εφαρμογές της ΤΝ.
Ένα επιπλέον πλεονέκτημα είναι η συμμετοχή της χώρας σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως η Gaia-X και το IPCEI που αφορούν τα microelectronics και τις ψηφιακές υποδομές. Αυτό δίνει στη χώρα ευκολότερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκά data και τεχνολογίες, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τη διαλειτουργικότητα και τη συνεργασία με άλλες χώρες.
Όλα τα παραπάνω μαρτυρούν ότι η Ελλάδα βρίσκεται ίσως στο πιο ώριμο σημείο της ψηφιακής διαδρομής της. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, την τελευταία εξαετία, αποτελεί προτεραιότητα για τη χώρα μας και βρίσκεται ψηλά στην κυβερνητική ατζέντα και προσωπικά στην ατζέντα του Κυριάκου Μητσοτάκη, με την Τεχνητή Νοημοσύνη, όπως τόνισε πρόσφατα και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, «να αποτελεί ήδη εργαλεία δημόσιας πολιτικής, υποδομών και υπηρεσιών, με στόχο ένα καλύτερο κράτος στην υπηρεσία του πολίτη. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, ότι η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που αξιοποίησε την ΤΝ στο Δημόσιο, ενώ με συνέργειες του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης με τον ακαδημαϊκό κόσμο και των ερευνητών, του ιδιωτικού τομέα, οργανισμών και φορέων του Δημοσίου και της αγοράς, έβαλαν τη χώρα μας στην πρώτη γραμμή των χωρών που μπορούν να τεθούν στην πρωτοπορία, ως προς τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης».
Ωστόσο, υπάρχουν και προκλήσεις. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που επισημαίνει η έκθεση είναι η εκροή ταλέντου στον τομέα της ΤΝ, δηλαδή η αποχώρηση εξειδικευμένων ανθρώπων στο εξωτερικό, κυρίως σε μεγαλύτερες αγορές. Αυτό δημιουργεί προκλήσεις στην ίδια την εσωτερική ανάπτυξη τεχνογνωσίας. Η λύση, σύμφωνα με την έκθεση, βρίσκεται στη δημιουργία κινήτρων, όπως ειδικές υποτροφίες και φορολογικά κίνητρα, που θα διατηρούν και θα προσελκύουν εξειδικευμένο προσωπικό. Ήδη, η Ελλάδα, με την έναρξη υλοποίησης του νέου Εθνικού Υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟΣ και του Κέντρου Δεδομένων Λαυρίου αλλά και του AI Factory «Pharos», ευελπιστεί ότι θα υπάρχει αντιστροφή της συνθήκης που δημιουργήθηκε τα τελευταία χρόνια και επιστημονικό προσωπικό πάνω στον τομέα της ΤΝ, θα αποκτήσει κίνητρο για να επιστρέψει σύντομα στη χώρα μας.
Επιπλέον, η Ελλάδα κάνει σημαντικά βήματα στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. Έχει εντάξει τα παιδιά και τους νέους σε προγράμματα STEM και ρομποτικής, ενώ μέσω διαγωνισμών και εργαστηρίων διδάσκει την αξία της τεχνολογίας και της καινοτομίας σε μικρές και μεγάλες ομάδες. Γενικότερα, η εφαρμογή της ΤΝ στην καθημερινή ζωή της χώρας δείχνει ήδη καρπούς. Έχει υιοθετήσει εργαλεία αυτοματοποίησης σε δημόσιες υπηρεσίες, όπως το Κτηματολόγιο, το οποίο έχει καταφέρει να μειώσει σημαντικά τον χρόνο και το κόστος επεξεργασίας. Επίσης, η Ελλάδα εφαρμόζει την τεχνητή νοημοσύνη σε περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες, όπως το πρόγραμμα «100 Κλιματικά Ουδέτερες Πόλεις», όπου έξι πόλεις χρησιμοποιούν εργαλεία ΤΝ για μείωση εκπομπών, ενεργειακή αποδοτικότητα και διαχείριση απορριμμάτων. Οι δημόσιες υπηρεσίες, αν και βρίσκονται ακόμη σε πορεία εξέλιξης, δείχνουν σημεία ουσιαστικής βελτίωσης, ενώ η ανάπτυξη και η εφαρμογή καινοτόμων λύσεων στους τομείς της υγείας και της γεωργίας συνεχίζονται με επιτυχία. Για παράδειγμα, το ελληνικό startup «Advantis Medical Imaging» χρησιμοποιεί την ΤΝ για ανάλυση ιατρικών εικόνων, διευκολύνοντας την έγκαιρη διάγνωση και πρόγνωση σε νευρολογικά περιστατικά.
Εν κατακλείδι, η Ελλάδα, σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ, εμφανίζει μεγάλη πρόοδο και διαφανούς δυναμική για περαιτέρω ανάπτυξη στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Βρίσκεται σε καλό δρόμο να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις προκλήσεις, όπως η εκροή ταλέντου, και να συνεχίσει να αξιοποιεί τις σημαντικές ευρωπαϊκές και εθνικές επενδύσεις της, ώστε να δημιουργήσει ένα καινοτόμο, βιώσιμο και ανταγωνιστικό περιβάλλον τεχνολογίας στη χώρα.
