Ισχυρή προστασία από τις σοβαρότερες συνέπειες του αναπνευστικού συγκυτιακού ιού (RSV) έδειξαν τα εμβόλια που χορηγήθηκαν σε μεγαλύτερους ενήλικες στις ΗΠΑ, σύμφωνα με μία από τις μεγαλύτερες μελέτες, σε συνθήκες καθημερινής κλινικής πρακτικής, που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα για τον εμβολιασμό κατά του ιού.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2026 στο JAMA Network Open, περιέλαβε 14.819.226 ασφαλισμένους του Medicare ηλικίας 65 ετών και άνω. Οι ερευνητές εξέτασαν τι συνέβη κατά την πρώτη περίοδο ευρείας χρήσης των δύο εμβολίων που είχαν εγκριθεί για μεγαλύτερους ενήλικες, από τον Αύγουστο του 2023 έως τον Μάρτιο του 2024.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, σε σύγκριση με όσους δεν είχαν εμβολιαστεί, η συνολική εκτιμώμενη αποτελεσματικότητα έναντι νοσηλείας που σχετιζόταν με RSV ήταν 81,8%, ενώ έναντι θανάτου που σχετιζόταν με τον ιό έφτασε το 85%.

Τι σημαίνουν τα ποσοστά 82% και 85%

Η μελέτη δεν εξέτασε κατά πόσο τα εμβόλια εμποδίζουν κάποιον να κολλήσει ή να νοσήσει από RSV. Εξέτασε πόσο συχνά οι εμβολιασμένοι, σε σύγκριση με τους ανεμβολίαστους, κατέληγαν να νοσηλευτούν ή να πεθάνουν από νόσο που σχετιζόταν με τον RSV. Και έδειξε ότι οι εμβολιασμένοι είχαν περίπου 82% μικρότερο κίνδυνο νοσηλείας και 85% μικρότερο κίνδυνο θανάτου που σχετιζόταν με RSV, σε σύγκριση με τους ανεμβολίαστους.

Η σημασία του ευρήματος είναι ιδιαίτερη, καθώς ο RSV μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο του κατώτερου αναπνευστικού στους ηλικιωμένους. Στις ΗΠΑ εκτιμάται ότι ευθύνεται κάθε χρόνο για 60.000 έως 160.000 νοσηλείες και 6.000 έως 10.000 θανάτους μεγαλύτερων ενηλίκων.

Η διάμεση ηλικία των συμμετεχόντων στη μελέτη ήταν τα 74 έτη και το 57,7% ήταν γυναίκες. Μέχρι το τέλος της περιόδου παρακολούθησης είχαν εμβολιαστεί συνολικά περίπου 3 εκατομμύρια άνθρωποι.

Εμβόλια κατά του RSV – Προστασία ακόμη και μετά τα 85

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ανάλυσης ήταν ότι η αποτελεσματικότητα δεν φάνηκε να μειώνεται σημαντικά όσο αυξανόταν η ηλικία.

Η προστασία παρέμενε σημαντική σε όλες τις ηλικιακές ομάδες από τα 65 έτη και πάνω, ακόμη και στους ανθρώπους 85 ετών και άνω. Το μεγάλο μέγεθος του δείγματος επέτρεψε στους ερευνητές να εξετάσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια αυτή την ηλικιακή ομάδα, η οποία συχνά εκπροσωπείται από μικρό αριθμό συμμετεχόντων στις κλινικές δοκιμές.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχαν και τα αποτελέσματα στους ανοσοκατεσταλμένους, οι οποίοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης από RSV.

Σε αυτή την ομάδα, η εκτιμώμενη αποτελεσματικότητα έναντι νοσηλείας ήταν 72,2%, έναντι 84,4% στους ανθρώπους χωρίς ανοσοκαταστολή. Παρότι η προστασία ήταν χαμηλότερη, παρέμενε σημαντική.

Για πρώτη φορά δεδομένα και για τον θάνατο

Το πολύ μεγάλο δείγμα έδωσε τη δυνατότητα στους επιστήμονες να εξετάσουν ένα πολύ πιο σπάνιο αλλά κρίσιμο αποτέλεσμα: τον θάνατο που σχετιζόταν με RSV.

Σύμφωνα με τους ίδιους τους συγγραφείς, πρόκειται για την πρώτη μελέτη που υπολόγισε την αποτελεσματικότητα των εμβολίων έναντι θανάτου σχετιζόμενου με RSV. Μεταξύ περίπου 3 εκατομμυρίων εμβολιασμένων καταγράφηκαν λιγότεροι από 20 τέτοιοι θάνατοι, ανάλογα με το χρονικό διάστημα παρακολούθησης μετά τη νοσηλεία.

Αυτό είναι και ένα από τα πλεονεκτήματα των μελετών σε πραγματικό πληθυσμό. Οι κλινικές δοκιμές πριν από την έγκριση ενός εμβολίου μπορούν να δείξουν εάν είναι αποτελεσματικό, αλλά συνήθως δεν περιλαμβάνουν  εκατομμύρια ανθρώπους ώστε να εξετάσουν αξιόπιστα πολύ σπάνια συμβάντα ή ειδικές ομάδες υψηλού κινδύνου.

Τι πρέπει να έχουμε υπόψη

Η συγκεκριμένη έρευνα δεν ήταν τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή αλλά αναδρομική μελέτη παρατήρησης, βασισμένη σε δεδομένα του Medicare.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι:

• οι διαγνώσεις RSV δεν είχαν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά σε κάθε περίπτωση,
• δεν μπορούσε να αποδειχθεί ότι ο RSV ήταν η άμεση αιτία κάθε νοσηλείας ή θανάτου,
• η ανάλυση αφορούσε μόνο ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω,
• οι εμβολιασμένοι και οι ανεμβολίαστοι διέφεραν σε ορισμένα χαρακτηριστικά, όπως η προηγούμενη λήψη εμβολίων γρίπης και COVID-19 και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες.

Οι ερευνητές προσπάθησαν με στατιστικές μεθόδους να διορθώσουν αυτές τις διαφορές ανάμεσα στους εμβολιασμένους και τους ανεμβολίαστους. Ωστόσο, επειδή η μελέτη ήταν παρατηρησιακή και όχι κλινική δοκιμή, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι κάποιοι από τους παραπάνω τους παράγοντες επηρέασαν τα αποτελέσματα.

Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι κατά την πρώτη περίοδο ευρείας χρήσης τους τα εμβόλια κατά του RSV παρείχαν υψηλή προστασία από νοσηλεία και θάνατο στους μεγαλύτερους ενήλικες, με σημαντική αποτελεσματικότητα ακόμη και στους πολύ ηλικιωμένους και στους ανοσοκατεσταλμένους.