Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι προϊόν της αλληλεπίδρασης των γονιδίων με έναν συνηθισμένο ιό που φέρουν οι περισσότεροι άνθρωποι, αναφέρουν επιστήμονες από την Ελβετία.

Σε έρευνες που πραγματοποίησαν διαπίστωσαν ότι η αλληλεπίδραση αυτή προκαλεί σοβαρή αυτοάνοση αντίδραση, που οδηγεί τελικά στην ανάπτυξή της.

Ο ιός είναι ο Έπσταϊν-Μπαρ (Epstein-Barr virus – EBV). Είναι περισσότερο γνωστός ως το παθογόνο που προκαλεί λοιμώδη μονοπυρήνωση (τη «νόσο των φιλιών»). Προγενέστερες μελέτες έχουν δείξει ότι όλοι οι πάσχοντες από σκλήρυνση κατά πλάκας (πολλαπλή σκλήρυνση) έχουν μολυνθεί κατά το παρελθόν από αυτόν.

Δεδομένου ότι φορείς του ιού είναι το 95% των ανθρώπων, αυτό που προβληματίζει τους ειδικούς είναι γιατί ελάχιστοι εκδηλώνουν τη νόσο. Έτσι προσπαθούν να βρουν τι άλλο μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξή της.

Τα νέα ευρήματα υποδηλώνουν πως το κλειδί είναι ορισμένοι γενετικοί παράγοντες, γράφουν οι ερευνητές στην ιατρική επιθεώρηση Cell. Όπως εξηγούν, μελέτησαν ομάδα ποντικιών για να βρουν τους μηχανισμούς που διέπουν την σκλήρυνση κατά πλάκας.

Παθολογικά αντισώματα

Οι έρευνές τους εστιάσθηκαν στα Β-λεμφοκύτταρα, δηλαδή στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που παράγουν αντισώματα. Ο ιός Έπσταϊν-Μπαρ μπορεί να τα μολύνει, κάνοντάς τα να παράγουν παθολογικά αντισώματα που επιτίθενται στην μυελίνη ουσία.

Η μυελίνη είναι το προστατευτικό «περίβλημα» των νεύρων. Δίχως αυτήν διαταράσσεται η μετάδοση μηνυμάτων μεταξύ των νευρικών κυττάρων. Αυτό έχει ως συνέπεια να πλήττονται λειτουργίες, όπως η όραση, η αίσθηση και η κίνηση.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, τα παθολογικά αντισώματα που παράγουν τα Β-λεμφοκύτταρα εξουδετερώνονται από μηχανισμούς ασφαλείας του ανοσοποιητικού. Οι μηχανισμοί αυτοί ελέγχονται από ορισμένες πρωτεΐνες που ονομάζονται αντιγόνα ανθρώπινων λευκοκυττάρων (HLA).

Οι νέες έρευνες έδειξαν ότι μεταλλάξεις στα γονίδια που ρυθμίζουν τις πρωτεΐνες αυτές, επιτρέπουν στα παθολογικά Β-λεμφοκύτταρα να παράγουν ανεξέλεγκτα παθολογικά αντισώματα.

Η ανεξέλεγκτη παραγωγή τους είχε ως συνέπεια να αναπτύξουν τα ποντίκια βλάβες στην μυελίνη ουσία τους που μοιάζουν πολύ με αυτές που προκαλεί η σκλήρυνση κατά πλάκας. Οι νέες έρευνες έδειξαν επίσης ότι τα παθολογικά Β-λεμφοκύτταρα επιζούν και εντός του εγκεφάλου.

Η σπίθα που ανάβει την πυρκαγιά

Τα νέα ευρήματα δεν εξηγούν πλήρως όλες τις πτυχές της πολλαπλής σκλήρυνσης. Δείχνουν όμως «ποια είναι η σπίθα που ανάβει την πυρκαγιά», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Tobias Johannes Derfuss, καθηγητής Βιοϊατρικής στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας.

Οι ειδικοί εν πολλοίς συμφωνούν ότι τόσο τα Β-λεμφοκύτταρα όσο και ο ιός Έπσταϊν-Μπαρ εμπλέκονται στην σκλήρυνση κατά πλάκας. Δεν υπάρχει όμως συμφωνία για τον τρόπο με τον οποίο συμβάλλουν στην ανάπτυξή της.

«Το μοντέλο που αναδύεται από την έρευνά μας είναι πολύ απλό και πολύ πειστικό», δήλωσε ο ερευνητής Dr. Nicholas Sanderson, από το Τμήμα Βιοϊατρικής του Πανεπιστημίου της Βασιλείας. «Στην ουσία λέει ότι τα μολυσμένα από τον ιό Έπσταϊν-Μπαρ Β-λεμφοκύτταρα προκαλούν τις βλάβες στην μυελίνη».

Οι ερευνητές ευελπιστούν ότι τα ευρήματά τους θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη νέων θεραπειών για τη νόσο.