Η νέα «χρυσή φλέβα» της παγκόσμιας «μαύρης αγοράς» δεν είναι πλέον τα αναβολικά, όπως συνέβαινε τις προηγούμενες δεκαετίες, αλλά οι ενέσεις για γρήγορο αδυνάτισμα.
Το νέο αυτό φαινόμενο αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα: την κοινωνική πίεση για αδύνατο σώμα, τη βιομηχανία των social media και την ευκολία με την οποία κάποιοι είναι πρόθυμοι να ρισκάρουν την υγεία τους για μερικά κιλά λιγότερα.
Στην Ελλάδα, καθώς και σε όλη την Ευρώπη, το φαινόμενο έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις. Σε πρόσφατη ανακοίνωσή του ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) προειδοποιεί για την αλματώδη διακίνηση παράνομων και παραποιημένων φαρμάκων της κατηγορίας GLP-1, τα οποία είναι οι γνωστές σε όλους ενέσεις για το αδυνάτισμα και τον διαβήτη: Ozempic, Wegovy, Mounjaro. Οι Αρχές εκπέμπουν «SOS», καθώς η υγεία των πολιτών βρίσκεται σε κίνδυνο, όπως αναφέρουν.
Οι αγωνιστές του υποδοχέα GLP-1, καινοτόμα φάρμακα που αναπτύχθηκαν για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και την παχυσαρκία, έχουν εξελιχθεί στο πιο πολυσυζητημένο «θαυματουργό» σκεύασμα της εποχής. Οι δραστικές ουσίες σεμαγλουτίδη και τιρζεπατίδη έγιναν σύμβολα της εύκολης απώλειας βάρους και, ταυτόχρονα, το νέο πεδίο δράσης επιτηδείων, που έχουν στήσει μια ολόκληρη βιομηχανία παραποίησης.
Σύμφωνα με τον ΕΟΦ, τα ψευδεπίγραφα Ozempic, Wegovy και Mounjaro πωλούνται μέσω εκατοντάδων ψεύτικων προφίλ στα social media ή σε ιστοτόπους ηλεκτρονικού εμπορίου εκτός Ε.Ε. Η απάτη είναι καλοστημένη: Υπόσχονται χαμηλότερες τιμές, επικαλούνται ψεύτικες εγκρίσεις και υπόσχονται εύκολη παραλαβή κατ’ οίκον… με courier.
Το θράσος των επιτηδείων φτάνει μέχρι το σημείο να δημιουργούν διαφημίσεις με «επίσημα λογότυπα» προσπαθώντας να παραπλανήσουν τους καταναλωτές. Οι ελληνικές Αρχές είναι κατηγορηματικές: Συνταγογραφούμενα φάρμακα και, κυρίως, τα φάρμακα για την παχυσαρκία και τον διαβήτη δεν πωλούνται στην Ελλάδα μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων, παρά μόνο στα φυσικά φαρμακεία με επίδειξη της συνταγής του γιατρού.
Τα ψευδεπίγραφα σκευάσματα συχνά δεν περιέχουν καν τη δηλωμένη δραστική ουσία ή μπορεί να περιέχουν ακόμη και άγνωστες και επιβλαβείς χημικές ενώσεις.
Παγκόσμιος συναγερμός
Το πολυπλόκαμο αυτό δίκτυο δεν δραστηριοποιείται αποκλειστικά στα φάρμακα για το αδυνάτισμα.
Στις ΗΠΑ, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) και η Ενωση Προστασίας Καταναλωτών (NCL) έχουν σημάνει συναγερμό για μη εγκεκριμένα σκευάσματα που κυκλοφορούν μέσω «ηλεκτρονικών φαρμακείων» χωρίς άδεια και για την αντιμετώπιση άλλων ασθενειών.
«Αυτό είναι ένα εξαιρετικά επικίνδυνο φαινόμενο. Οι καταναλωτές ενδέχεται να πιστεύουν ότι αγοράζουν ένα εγκεκριμένο φάρμακο, ενώ στην πραγματικότητα παίρνουν μία μη ελεγμένη ουσία με εντελώς άγνωστες επιπτώσεις», δήλωσε πρόσφατα η πρόεδρος της NCL, Sally Greenberg.
Τα Κέντρα Ελέγχου Λοιμώξεων (CDC), από την πλευρά τους, προειδοποιούν ότι η πώληση ψευδοφαρμάκων online έχει οδηγήσει ακόμη και σε θανάτους.
Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση μίας 45χρονης βετεράνου στις ΗΠΑ που κατέληξε από δηλητηρίαση μετά τη λήψη πλαστών χαπιών οξυκωδόνης. Τα Κέντρα Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) αναφέρουν ότι πολλά από αυτά τα «φάρμακα» περιέχουν επικίνδυνες ουσίες, όπως η φαιντανύλη, ένα οπιοειδές έως και 100 φορές ισχυρότερο από τη μορφίνη.
Στην Ευρώπη, ο EMA και η βρετανική MHRA έχουν εκδώσει αντίστοιχες προειδοποιήσεις. Τα παραποιημένα GLP-1 πωλούνται όχι μόνο online, αλλά και σε γυμναστήρια, από «προπονητές» ή influencers του TikTok, που τα προβάλλουν ως «θαυματουργά ενέσιμα».
Ολοι θυμόμαστε πως παρόμοια «φρενίτιδα» είχε καταλάβει την παγκόσμια «μαύρη αγορά» και στη δεκαετία του ’90, με τα παράνομα «αντίγραφα» της σιλδεναφίλης (Viagra), για την αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας.
Μεγάλη ζήτηση πλαστών Ozempic και στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η ζήτηση για τα φάρμακα αυτά, σύμφωνα με τον ΕΟΦ, έχει εκτοξευθεί, αν και η φύση της απάτης δεν επιτρέπει τη συγκέντρωση πραγματικών στοιχείων. Ωστόσο, οι ελλείψεις που παρατηρούνται όταν οι διαβητικοί ασθενείς τα αναζητούν -καθώς πρόκειται για πραγματικά καινοτόμα φάρμακα που κρατούν σε έλεγχο τον διαβήτη- είναι πλέον συχνό φαινόμενο.
Οι περισσότεροι τα χρησιμοποιούν αυθαίρετα για δίαιτες-εξπρές, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι η πώλησή τους εκτοξεύεται λίγο πριν ή και κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών. Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) έχει εντοπίσει και «κατεβάσει» δεκάδες e-shops και σελίδες στο Instagram και το TikTok που υπόσχονται «πακέτα αδυνατίσματος» με αντικαταβολή. Τα σκευάσματα φτάνουν στην πόρτα του καταναλωτή με courier, χωρίς συνταγή και χωρίς έλεγχο βάζοντας σε κίνδυνο τους χρήστες.
Η υπόσχεση ότι προμηθεύεσαι Ozempic στη μισή τιμή μπορεί να είναι δελεαστική, υποστηρίζουν οι επιστήμονες, αλλά στην πραγματικότητα μπορεί να οδηγηθείς στα Επείγοντα με σπασμούς και εμετούς.
Οι συνέπειες στην υγεία
Οι επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία ποικίλλουν: Από σοβαρές παρενέργειες έως απότομη αποτυχία της θεραπείας ή επικίνδυνες αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα.
Οι συνηθέστερες καταγεγραμμένες παρενέργειες από παράνομα σκευάσματα GLP-1 -καθώς κανένας δεν γνωρίζει πραγματικά ποια είναι η σύνθεση των ουσιών που περιέχει ένας στειλεός- είναι:
⦁ γαστρεντερικά προβλήματα,
⦁ υπογλυκαιμία,
⦁ τοπικές φλεγμονές,
⦁ οστεοπόρωση,
⦁ καρδιακές επιπλοκές.
ΕΟΦ: Πώς να προστατευτούν οι πολίτες
Ο ΕΟΦ, σε συνεργασία με τον EMA, παρακολουθεί ενεργά τη «μαύρη αγορά» αυτών των σκευασμάτων και, κατά διαστήματα, ενημερώνει το κοινό. Παράλληλα, λαμβάνει μέτρα, όπως ο αποκλεισμός ιστοτόπων και η διεθνής συνεργασία με άλλες ρυθμιστικές Αρχές της Ε.Ε.
Σε τελευταία ανακοίνωσή του, ο ΕΟΦ συστήνει την προσοχή των καταναλωτών, επισημαίνοντας πως ένα φάρμακο είναι πιθανότατα παράνομο όταν:
⦁ πωλείται μέσω social media ή αμφισβητούμενων ιστοτόπων,
⦁ διαφημίζεται ως «ανώτερο» χωρίς επιστημονικά στοιχεία,
⦁ ισχυρίζεται ψευδώς ότι έχει εγκρίσεις από εθνικές Αρχές,
⦁ δεν βρίσκεται στα ράφια των νόμιμων φαρμακείων.
Η συμβουλή του ΕΟΦ είναι μία: Το «φθηνότερο» σκεύασμα μπορεί να κοστίσει την υγεία ή ακόμα και την ίδια τη ζωή.
ΣΠΥΡΟΣ ΣΑΠΟΥΝΑΣ (ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΟΦ): «Κανένα ηλεκτρονικό φαρμακείο δεν έχει άδεια, ζητούμε τη βοήθεια των πολιτών»
Κατηγορηματικός είναι ο πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΟΦ), Σπύρος Σαπουνάς, για το φαινόμενο της παράνομης πώλησης φαρμάκων μέσω Διαδικτύου. Ξεκαθαρίζει, συγκεκριμένα, μιλώντας στον Ελεύθερο Τύπο της Κυριακής, πως κανένα ηλεκτρονικό φαρμακείο δεν έχει λάβει άδεια στην Ελλάδα.
«Στην Ελλάδα, η διαδικτυακή πώληση φαρμάκου δεν επιτρέπεται», αναφέρει συγκεκριμένα και εξηγεί:
«Δεν αδειοδοτήθηκαν ποτέ στην Ελλάδα ηλεκτρονικά φαρμακεία. Το συνταγογραφούμενο φάρμακο πωλείται στη χώρα μας μόνο μέσω φυσικών φαρμακείων με ηλεκτρονική συνταγή. Και μιλάμε αποκλειστικά για το φάρμακο. Τα συμπληρώματα διατροφής, τα καλλυντικά και οι βιταμίνες είναι άλλη κατηγορία. Πρέπει να διαχωρίσουμε τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα, τα συμπληρώματα διατροφής και τα φάρμακα». Επίσης, ο κ. Σαπουνάς διευκρινίζει ότι φάρμακα μέσω courier οι Ελληνες ασθενείς μπορούν να προμηθευτούν μόνο μέσω της διαδικασίας αποστολής Φαρμάκων Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ) στο σπίτι, που ενεργοποιήθηκε πρόσφατα από τον ΕΟΠΥΥ.
«Δεκάδες καταγγελίες»
Ο κ. Σαπουνάς υποστηρίζει πως ο ΕΟΦ γίνεται καθημερινά δέκτης πολλών καταγγελιών: «Παίρνουμε δεκάδες καταγγελίες σε καθημερινή βάση στον ΕΟΦ και για παράνομη λειτουργία φαρμακείων -δηλαδή ψεύτικων φαρμακείων στο Ιντερνετ- και για πώληση προϊόντων που απαγορεύεται και παρουσιάζονται -δήθεν- ως “εγκεκριμένα από τον ΕΟΦ”».
Πρόκειται για συχνό φαινόμενο, όπως λέει, που πρέπει οι πολίτες να το θεωρήσουν «καμπανάκι». Τα προϊόντα αυτά δεν είναι «αδειοδοτούμενα», απλώς γνωστοποιούνται στον Οργανισμό, μέσω μίας άλλης διαδικασίας.
Τα ψευδεπίγραφα φάρμακα αποτελούν μεγάλο «πονοκέφαλο» τόσο για τον ελληνικό ΕΟΦ όσο και για τους αντίστοιχους διεθνείς οργανισμούς. Η έγκαιρη παρέμβαση, όμως, βοηθά να αποτραπούν ανεπιθύμητες επιπτώσεις στους πολίτες.
«Τα ψευδεπίγραφα φάρμακα αμφιβόλου προέλευσης είναι από μόνο του πολύ μεγάλο πρόβλημα. Ο όγκος δεν είναι πάντα μετρήσιμος ή υπολογίσιμος, αλλά, ευτυχώς, παρεμβαίνουμε πάρα πολύ γρήγορα, μόλις το συνειδητοποιήσουμε, και εμείς και οι διεθνείς φορείς, για να μπλοκάρουμε και να κατεβάσουμε ιστοτόπους ή να περιορίσουμε την κυκλοφορία προϊόντων. Ετσι, περιορίζουμε το πρόβλημα».
Αυτός είναι και ο λόγος που ο ΕΟΦ ζητά τη συμβολή των πολιτών στην αντιμετώπιση αυτών των πολυδαίδαλων κυκλωμάτων. «Ζητάμε τη συνέργεια και τη βοήθεια των πολιτών για να αντιληφθούμε έγκαιρα τι συμβαίνει και να παρέμβουμε όπου χρειάζεται. Θέλουμε δηλαδή οι πολίτες να μας λένε αν κάτι φαίνεται ύποπτο».
Τα ύποπτα προϊόντα και ιστότοποι πρέπει να αναφέρονται στο kataggelies@eof.gr και στο τηλεφωνικό κέντρο του ΕΟΦ, στο 2132040000.
