Σημαντικές εκπαιδευτικές και ερευνητικές δραστηριότητες
από διακεκριμένους επιστήμονες της Ελλάδας και του εξωτερικού
Υπό την αιγίδα του Δήμου Ναυπακτίας πραγματοποιείται τις ημέρες αυτές το Σχολείο του Εργαστηρίου της Τάφρου του Κορινθιακού Κόλπου που αποτελεί συνδιοργάνωση του Πανεπιστημίου Πατρών και του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Οι εργασίες λαμβάνουν χώρα στο Πανεπιστήμιο Πατρών, ενώ την Τρίτη, 23 Σεπτεμβρίου 2025 οι εργασίες του Σχολείου θα πραγματοποιηθούν στο κτήριο «Ναυπακτία» και στο 3ο Γυμνάσιο (Λυγιά), στην πόλη της Ναυπάκτου.
Στο πλαίσιο του θερινού σχολείου του εργαστηρίου του Κορινθιακού Κόλπου (Corinth Rift Observatory) 2025, μεταξύ άλλων, διενεργούνται επιδείξεις λειτουργίας εκπαιδευτικού σεισμογράφου σε μαθητές της Ναυπάκτου, εκπαιδευτικές δραστηριότητες στην ύπαιθρο και παρουσιάσεις-διαλέξεις από 31 διακεκριμένους επιστήμονες της ημεδαπής και αλλοδαπής σε περίπου 18 φοιτητές, 15 καθηγητές μέσης εκπαίδευσης και δέκα μαθητές Γυμνασίου που έχουν επιλεγεί.
Το λεγόμενο «Σχολείο του παρατηρητηρίου της τάφρου του Κορινθιακού Κόλπου» (https://nfo.crlab.eu/crl-school) διενεργείται στην περιοχή από το 2016, αποτελώντας την εκπαιδευτική συνιστώσα του εν λόγω παρατηρητηρίου. Ο κύριος σκοπός του σχολείου είναι να εκπαιδεύσει μεταπτυχιακούς φοιτητές και καθηγητές μέσης εκπαίδευσης από όλη την Ευρώπη. Στο Σχολείο έχουν συμμετάσχει 62 πανεπιστημιακοί καθηγητές και ερευνητές από την Ελλάδα και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες ως εισηγητές, καθώς και 83 καθηγητές μέσης Εκπαίδευσης, 110 υποψήφιοι διδάκτορες και μεταπτυχιακοί φοιτητές πανεπιστημίων καθώς και 23 μαθητές Γυμνασίου ως εκπαιδευόμενοι.
Το Εργαστήριο του Εργαστηρίου της τάφρου του Κορινθιακού,
ο κοινός τόπος σημαντικών ερευνητικών δραστηριοτήτων
Όπως σημειώνει το Πανεπιστήμιο Πατρών, στην ευρύτερη περιοχή του Κορινθιακού Κόλπου εδώ και περίπου 30 χρόνια διενεργείται μια συντονισμένη προσπάθεια για την πληρέστερη κατανόηση των γεωφυσικών διαδικασιών (π.χ. σεισμοί, κατολισθήσεις, τσουνάμι) που λαβαίνουν χώρα στην περιοχή. Διαχρονικά παρατηρούνται εφελκυστικές τάσεις με αποτέλεσμα ο Βόρειος και Νότιος Κορινθιακός Κόλπος να απομακρύνονται μέχρι τα 15 χιλιοστά ανά έτος, φαινόμενο μοναδικό στην Ευρώπη αλλά και στην υφήλιο για περιοχές πέρα των τεκτονικών ορίων. Ένα τμήμα της χερσαίας έκτασης του Βόρειου Κορινθιακού Κόλπου (παράκτιες περιοχές της νότιας Φωκίδας) κατέρχονται και του Νότιου (παράκτιες περιοχές της βόρειας Αχαΐας) ανέρχονται. H περιοχή μελετάται από ερευνητικές ομάδες από όλη την Ευρώπη. Στα πλαίσια προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών την επισκέπτονται τακτικά φοιτητές από πολλά Ευρωπαϊκά πανεπιστήμια λόγω του ότι αποτελεί ένα «φυσικό εργαστήριο» λόγω του μεγάλου πλήθους και ποικιλίας των γεωφυσικών φαινομένων και της πληθώρας ευρημάτων.
Για την όσο το δυνατόν πληρέστερη και ενδελεχή μελέτη έχει εγκατασταθεί ένα μεγάλο πλήθος οργάνων (σεισμόμετρα, επιταχυνσιόμετρα, δορυφορικοί δέκτες GPS κλπ). Εκτός, λοιπόν, από περίπου 30 σεισμογράφους έχουν εγκατασταθεί και 20 γεωδαιτικοί σταθμοί GNSS σε μια έκταση από τη Λευκάδα μέχρι το Γαλαξίδι βόρεια και την Κεφαλονιά μέχρι το Αίγιο νότια. Οι γεωδαιτικοί σταθμοί μετράνε την παραμόρφωση του εδάφους και συμβάλουν στην κατανόηση του γεωτεκτονικού υποβάθρου της ευρύτερης περιοχής.
Ανά τακτά διαστήματα αλλά και σε έκτακτες περιπτώσεις η ομάδα επισκέπτεται την περιοχή για συναντήσεις, εκπαιδευτικές δραστηριότητες, εγκατάσταση και συντήρηση των σταθμών, λήψεις μετρήσεων κ.α. με ορμητήριο την πόλη της Ναυπάκτου, εκτός ειδικών περιπτώσεων. Ταυτόχρονα, λαμβάνονται δεδομένα από δορυφόρους παρατήρησης της γης με συχνές λήψεις. Οι επίγειες και δορυφορικές παρατηρήσεις αξιοποιούνται σε ερευνητικά έργα και μελέτες από διάφορες ερευνητικές ομάδες, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ επιστημονικό πεδίο με σκοπό την σε βάθος, κατανόηση των γεωφυσικών διαδικασιών που λαβαίνουν χώρα.
Ο κοινός τόπος των ερευνητικών δραστηριοτήτων στην περιοχή αποτελεί το Corinth Rift Laboratory (Εργαστήριο του Εργαστηρίου της τάφρου του Κορινθιακού). Μέλη αυτής αποτελούν από την Ελλάδα, το Πανεπιστήμιο Πατρών, το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών. Από την Γαλλική πλευρά μετέχουν τα πανεπιστήμια École Normale Supérieure του Παρισιού, της Νίκαιας, του Στρασβούργου, το Savoie Mont Blanc καθώς και το ερευνητικό ίδρυμα Institut de Physique du Globe de Paris. Επίσης, μετέχουν και η Ακαδημία Επιστημών της Βουλγαρίας, τα πανεπιστήμια της Σόφιας και της Πράγας.
Ο Κορινθιακός Κόλπος εντάχθηκε ως Παρατηρητήριο της Κορινθιακής τάφρου (Corinth Rift Observatory, CRO) στο πλαίσιο της παν-Ευρωπαϊκής υποδομής παρατήρησης της λιθόσφαιρας (EPOS) και αποτελεί επίσημη υποδομή ως Παρατηρητήριο Εγγύς Πεδίου Ρηγμάτων (NFO), του Ευρωπαϊκού Forum Στρατηγικής για τις Ερευνητικές Υποδομές (European Strategy Forum on Research Infrastructures – ESFRI)
Το Πανεπιστήμιο Πατρών, συμμετέχοντας στο εν λόγω φυσικό εργαστήριο, είναι ο συντονιστής μιας Ευρωπαϊκής δράσης με 17 εταίρους που εκπροσωπούν και τα εννέα Παρατηρητήρια Εγγύς Πεδίου Ρηγμάτων του Ευρωπαϊκού Συστήματος Παρατήρησης της Λιθόσφαιρας. Το έργο αυτό έχει το φιλόδοξο στόχο της βελτίωσης και του μετασχηματισμού των υφιστάμενων Παρατηρητηρίων Εγγύς Πεδίου Ρηγμάτων, ενσωματώνοντας μεθοδολογικές και τεχνολογικές λύσεις αιχμής, ανοίγοντας το δρόμο για την επόμενη γενιά τους σε όλη την Ευρώπη.
